Ministerstwo Edukacji planuje nowelizację rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli, która ma na celu usprawnienie funkcjonowania oddziałów specjalnych i doprecyzowanie zasad kontynuowania kształcenia specjalnego po zmianie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w trakcie roku szkolnego. Projektowane zmiany stanowią odpowiedź na postulaty środowisk oświatowych, w szczególności dyrektorów szkół specjalnych, i mają zapewnić większą stabilność edukacyjną uczniom z niepełnosprawnościami oraz wspomóc organizację pracy szkół i przedszkoli. Najważniejsze zmiany proponowane w projekcie rozporządzenia, to:
- Kontynuacja edukacji po zmianie orzeczenia
Projekt przewiduje możliwość kontynuowania nauki przez ucznia lub dziecko w dotychczasowym oddziale specjalnym lub oddziale szkoły specjalnej, nawet po otrzymaniu w trakcie roku szkolnego nowego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego związanego ze zmianą rodzaju niepełnosprawności lub pojawieniem się niepełnosprawności sprzężonych.
- Decyzję o pozostaniu ucznia w tym samym oddziale do końca roku szkolnego podejmuje dyrektor na wniosek rodziców (lub pełnoletniego ucznia), po zasięgnięciu opinii zespołu nauczycieli i specjalistów oraz rodziców.
- Rozwiązanie to dotyczy zarówno szkół, jak i przedszkoli, oraz znajduje zastosowanie także do zajęć świetlicowych, grup wychowawczych w internatach i klas łączonych.
Zadania dyrektora szkoły związane z organizacją kształcenia uczniów z nowym orzeczeniem:
Zmiana rodzaju niepełnosprawności ucznia w trakcie roku szkolnego – potwierdzona nowym orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego – nakłada na dyrektora szkoły lub placówki szereg obowiązków organizacyjnych i formalnych. Nowe orzeczenie, zgodnie z przepisami, automatycznie uchyla poprzednie, a jego wpływ na organizację kształcenia jest bezpośredni i natychmiastowy.
W związku z tym dyrektor powinien:
- Monitorować aktualność orzeczeń oraz reagować na każdą zmianę, jaka wynika z ich treści, w tym zwłaszcza w sytuacjach, gdy zmienia się rodzaj niepełnosprawności lub pojawiają się niepełnosprawności sprzężone.
- Niezwłocznie zaktualizować dane w Systemie Informacji Oświatowej (SIO) po otrzymaniu nowego orzeczenia od rodziców lub pełnoletniego ucznia.
- Zorganizować kształcenie zgodnie z nowym orzeczeniem, co oznacza konieczność:
- ponownego opracowania indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET),
- dostosowania form i metod pracy dydaktycznej oraz specjalnej organizacji nauki,
- zapewnienia odpowiednich zajęć rewalidacyjnych i pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
- Zasięgnąć opinii zespołu nauczycieli i specjalistów w przypadku wniosku rodzica o kontynuację nauki przez ucznia w dotychczasowym oddziale specjalnym do końca roku szkolnego – zgodnie z projektowanymi przepisami.
- Dbać o zgodność podejmowanych decyzji organizacyjnych z aktualnym stanem prawnym, a także dokumentacją dziecka lub ucznia, co przekłada się na jakość udzielanego.
- Uregulowanie liczby dzieci z nowymi orzeczeniami w oddziałach
W projekcie rozporządzenia dookreślono maksymalną liczbę dzieci i uczniów z nowymi orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego otrzymanymi w trakcie roku szkolnego, w oddziale szkoły specjalnej lub oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej – będzie ona wynosiła nie więcej niż 2 dzieci lub uczniów.
- Funkcjonowanie oddziału tylko do końca roku szkolnego
W projekcie rozporządzenia wprowadzono regulację, zgodnie z którą oddział szkoły specjalnej lub oddział specjalny w szkole ogólnodostępnej – w przypadku otrzymania przez uczęszczające do niego dzieci lub uczniów zmienionych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego – będzie mógł funkcjonować do końca roku szkolnego, w którym dziecko lub uczeń otrzymał nowe orzeczenie. Rozwiązanie to ma na celu ograniczenie trudności organizacyjnych i dydaktycznych w pracy takiego oddziału, zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli. Umożliwienie kontynuowania nauki w dotychczasowym oddziale specjalnym dotyczy zarówno szkół specjalnych, jak i oddziałów specjalnych funkcjonujących w szkołach ogólnodostępnych. Decyzję o pozostaniu dziecka lub ucznia w danym oddziale do końca roku szkolnego podejmuje dyrektor przedszkola lub szkoły – na wniosek rodziców albo, w przypadku ucznia pełnoletniego, na jego własny wniosek. Wniosek ten składany jest w formie i trybie przyjętym w danej placówce.
- Nowy typ oddziału specjalnego – odpowiedź na potrzeby uczniów z niepełnosprawnością intelektualną
Projekt rozporządzenia wprowadza możliwość tworzenia oddziałów specjalnych dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w takim stopniu.
- W takich oddziałach maksymalna liczba uczniów wynosi 4.
- Zmiana ta ma umożliwić skuteczniejszą organizację nauczania dostosowaną do specyfiki tej grupy uczniów, którzy realizują odrębne podstawy programowe, m.in. w szkołach specjalnych przysposabiających do pracy.
W projekcie zaproponowano nowy pkt 10 do § 6 ust. 6 nowelizowanego rozporządzenia, który stanowi istotne doprecyzowanie przepisów dotyczących organizacji oddziałów specjalnych i uwzględnia postulowane potrzeby zgłaszane przez środowisko dyrektorów szkół specjalnych. Dotychczasowe regulacje nie precyzowały wprost zasad organizacji oddziałów dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedna obejmuje niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Powodowało to niejednolitą interpretację przepisów i trudności w planowaniu organizacji pracy szkoły, w tym ustalaniu liczebności oddziałów. Nowy przepis jednoznacznie określa możliwość tworzenia w szkołach specjalnych oraz w szkołach ogólnodostępnych z oddziałami specjalnymi oddziałów dedykowanych tej grupie uczniów, ustalając jednocześnie maksymalną liczebność takiego oddziału na 4 uczniów. Jest to rozwiązanie dostosowane do specyfiki funkcjonowania uczniów z umiarkowaną lub znaczną niepełnosprawnością intelektualną, których potrzeby edukacyjne, wychowawcze i rozwojowe wymagają intensywnego wsparcia, indywidualizacji oraz specjalnej organizacji nauki i metod pracy.
Jak wskazano w uzasadnieniu zmiana ta ma kluczowe znaczenie z punktu organizacji pracy, bowiem umożliwi to dyrektorom szkół specjalnych bardziej elastyczną organizację pracy w takich oddziałach, z uwzględnieniem specyfiki funkcjonowania ww. grupy uczniów, którzy realizują obecnie, zarówno w szkole podstawowej specjalnej, jak również w szkole ponadpodstawowej – szkole specjalnej przysposabiającej do pracy, odrębne podstawy programowe kształcenia ogólnego określone odpowiednio w załącznikach nr 3 i 5 do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, z późn. zm.).
Nowelizacja rozporządzenia dotyczącego organizacji pracy szkół i przedszkoli publicznych to kolejny krok w stronę bardziej elastycznego i wrażliwego na potrzeby uczniów systemu edukacji. Przewidziane w projekcie przepisy mają szansę poprawić jakość edukacji uczniów z niepełnosprawnościami i ułatwić dyrektorom organizację pracy placówek w sposób odpowiadający rzeczywistym wyzwaniom. Warto zatem śledzić dalszy przebieg procesu legislacyjnego i analizować jego praktyczne skutki. Nowelizacja ma wejść w życie 1 września 2025 r.
Materiał:
Stan prawny na dzień:
- 3-06-2025
