Zbliżający się, wraz z upływem wakacji, dzień rozpoczęcia nowego roku szkolnego powinien skłonić wielu dyrektorów i nauczycieli do refleksji nad przyjętymi w szkole rozwiązaniami w zakresie oceniania uczniów. Stosowane w szkole zasady nie muszą być przecież niezmienne i powinny ewoluować pod wpływem nabytych doświadczeń związanych z ich stosowaniem. Jedną z kwestii, nad którą należałoby się zatrzymać, jest sprawa przedmiotowych systemów oceniania zwanych w skrócie PSO…
PSO funkcjonują w wielu szkołach. Trzeba jednak zauważyć, że nie jest to obowiązkowy element systemu oceniania w szkole. Zarówno przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty jak i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych nie nakładają na szkoły obowiązku tworzenia PSO. Wobec powyższego za potrzebą wprowadzenia ich do wewnątrzszkolnych zasada oceniania powinny stać istotne powody. Ustawa o systemie oświaty w art. 44b ust. 10 stanowi, że szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły. Daje to szkołom dużą swobodę w kształtowaniu obowiązujących w placówce warunków i sposobów oceniania. Przyjęcie zatem do stosowania w szkole PSO nie jest sprzeczne z przepisami prawa. Warto jednak zastanowić się nad potrzebą ich stosowania. Można byłoby odwołać się ponownie do przepisu art. 44b ust. 10 cytowanej ustawy i skonstatować, że jeśli szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego ma określać statut szkoły, to tam właśnie powinny znaleźć się wszystkie regulacje dotyczące oceniania. W takiej sytuacji nie występuje konieczność tworzenia przez nauczycieli przedmiotowych zasad oceniania. Z praktyki wynika jednak, że statuty wielu szkół zawierają odwołania do PSO. Takie rozwiązanie może wiązać się jednak z pewnym ryzykiem. Jest bowiem oczywiste, że tworzone przez nauczycieli przedmiotowe systemy oceniania nie mogą być sprzeczne z zapisami zawartymi w statucie. Na dyrektorze szkoły spoczywa więc w takiej sytuacji obowiązek sprawdzenia czy PSO są zgodne ze statutem szkoły. Dopiero po przeprowadzeniu takiej kontroli mógłby dopuścić PSO do stosowania. Warto byłoby także zadbać o to, by nauczyciele tych samych zajęć edukacyjnych stosowali jeden wspólny system oceniania. Trzeba byłoby również określić w jakim trybie nauczyciele mogą dokonywać zmian zatwierdzonych już do stosowania PSO. Funkcjonowanie w szkole dwuwarstwowego systemu oceniania wpływa, w mojej opinii, negatywnie na jego przejrzystość, a ma być znany uczniom oraz ich rodzicom. W takiej sytuacji muszą oni zapoznać się z zasadami określonymi w statucie oraz przynajmniej z kilkoma lub kilkunastoma dokumentami zawierającymi PSO. Zwolennicy funkcjonowania przedmiotowych zasad oceniania argumentują najczęściej za potrzebą ich stosowania wskazując na zróżnicowanie potrzeby nauczycieli wynikające ze specyfiki prowadzonych zajęć. Wydaje się jednak, że staranne opracowanie w statucie szczegółowych warunków i sposobów oceniania wewnątrzszkolnego może tę specyfikę i różnorodność zajęć edukacyjnych w najwyższym stopniu uwzględnić. Nagrodą będzie spójny i jednorodny system oceniania wewnątrzszkolnego.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 750 z późn. zm.),
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm.).
Stan prawny na dzień:
- 21-07-2025
