1 września 2026 r. wejdą zmiany w sposobie organizacji i realizacji doradztwa zawodowego w jednostkach oświatowych – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego. Choć podstawowy cel doradztwa – wspieranie uczniów w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej – pozostaje niezmienny, to zakres obowiązków szkoły został wyraźnie rozszerzony i doprecyzowany.
Nowe przepisy akcentują praktyczny wymiar doradztwa, oparcie działań na danych rynku pracy oraz konieczność aktywnego włączania rodziców i partnerów zewnętrznych w doradztwo zawodowe.
Co ulegnie zmianie, co nowego się pojawi?
1. Konieczność Wykorzystywanie danych zewnętrznych w procesie doradczym
Jedną z kluczowych zmian jest obowiązek systematycznego analizowania prognoz rynku pracy oraz wyników monitoringu karier absolwentów i wykorzystywania tych danych w działaniach doradczych. Doradztwo zawodowe przestaje być oparte wyłącznie na zainteresowaniach ucznia – ma uwzględniać realne potrzeby rynku pracy na poziomie krajowym i regionalnym.
Szkoła nie może już ograniczyć się do ogólnych informacji o zawodach. Konieczne staje się:
- odwoływanie się do prognoz zapotrzebowania na pracowników,
- omawianie trendów zatrudnienia,
- kształtowanie u uczniów umiejętności interpretowania danych rynkowych.
2. Konieczność aktywnego korzystania z narzędzi cyfrowych
Nowelizacja wzmacnia rolę cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego. Szkoła nie tylko powinna umożliwić do nich dostęp, lecz ma aktywnie zapoznawać uczniów i rodziców z:
- ogólnodostępnymi platformami edukacyjnymi,
- bazami zawodów,
- narzędziami komunikacji z doradcą zawodowym,
- źródłami informacji o rynku pracy.
Oznacza to konieczność wprowadzenia do programu WSDZ działań o charakterze warsztatowym i praktycznym, a nie jedynie informacyjnym.
3. Nowe treści doradztwa – rynek pracy przyszłości
Istotną nowością jest włączenie do doradztwa zawodowego zagadnień związanych z:
- wpływem nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zawody,
- pracą zdalną i elastycznymi formami zatrudnienia,
- przedsiębiorczością,
- uczeniem się przez całe życie oraz edukacją pozaformalną,
- Zintegrowanym Systemem Kwalifikacji i kwalifikacjami rynkowymi.
Szkoła musi uwzględnić te treści zarówno w planach pracy doradcy zawodowego, jak i w działaniach realizowanych przez wychowawców i nauczycieli przedmiotowych.
4. Intensyfikacja współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym
Nowe przepisy jednoznacznie wskazują, że program realizacji doradztwa zawodowego powinien być opracowywany we współpracy z:
- lokalnymi i regionalnymi pracodawcami,
- izbami gospodarczymi,
- przedstawicielami branż,
- instytucjami rynku pracy (publiczne służby zatrudnienia, OHP, agencje zatrudnienia).
Dla szkoły oznacza to konieczność:
- budowania trwałych relacji z partnerami zewnętrznymi,
- dokumentowania tej współpracy,
- uwzględniania jej efektów w programie WSDZ.
5. Nowa formuła wizyt zawodoznawczych
Nowe rozporządzenie rozszerza katalog miejsc, w których mogą być one realizowane także w branżowych centrach umiejętności.
§ 3. Doradztwo zawodowe jest realizowane:
7) w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych, w ramach wizyt zawodoznawczych mających na celu poznanie przez dzieci i uczniów środowiska pracy w wybranych zawodach, organizowanych u pracodawców, w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe lub w placówkach i centrach, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy.7) w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych, z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych, w ramach wizyt zawodoznawczych mających na celu poznanie przez dzieci i uczniów środowiska pracy w wybranych zawodach, organizowanych w:
a) podmiotach stanowiących potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów, w szczególności u pracodawców,
b) branżowych centrach umiejętności,
c) szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, centrach kształcenia zawodowego lub placówkach kształcenia ustawicznego.”;
Jak czytamy w uzasadnieniu:
Centra pełnią rolę wsparcia merytorycznego i praktycznego, umożliwiając uczniom korzystanie z profesjonalnych zasobów, warsztatów i szkoleń, a nauczycielom – podnoszenie kwalifikacji w zakresie doradztwa.
Ważne!
Zmiana w tym zakresie weszła w życie 24 stycznia 2026 r.
Wykorzystanie narzędzi analitycznych dotycząc
Nowe zadania szkoły – obowiązki organizacyjne i dokumentacyjne
W świetle zmian szkoła ma obowiązek:
- zaktualizować program realizacji Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego,
- zapewnić spójność działań doradczych na wszystkich etapach edukacyjnych,
- dokumentować realizację doradztwa (sprawozdania, harmonogramy, materiały),
- angażować rodziców w proces doradczy.
Doradztwo zawodowe staje się działaniem systemowym, wymagającym współpracy całej rady pedagogicznej, a nie wyłącznym zadaniem szkolnego doradcy.
Podstawa prawna:
Stan prawny na dzień:
- 27-01-2026
