Na koniec nauki w branżowej szkole I stopnia przeprowadzane są dwa egzaminy – zawodowy lub/i czeladniczy w zależności od tego czy uczeń jest młodocianym pracownikiem czy też nie.
I tak, uczeń kończy branżową szkołę I stopnia jeżeli:
- w wyniku klasyfikacji końcowej otrzymał ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć z języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego pozytywne końcowe oceny klasyfikacyjne oraz przystąpił ponadto do:
- egzaminu zawodowego – w przypadku ucznia branżowej szkoły I stopnia niebędącego młodocianym pracownikiem oraz ucznia będącego młodocianym pracownikiem zatrudnionym w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem;
- egzaminu czeladniczego – w przypadku ucznia będącego młodocianym pracownikiem zatrudnionym w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem.
Uczeń, który nie przystąpił do wskazanego wyżej egzaminu powtarza ostatnią klasę takiej szkoły. Tak wynika z art. 44q ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Trzeba więc przynajmniej przyjść, złożyć podpis, zalogować się w systemie, itp. (w zależności od egzaminu).
Możliwość przystąpienia także do drugiego egzaminu
Uczeń będący młodocianym pracownikiem zatrudnionym w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem może przystąpić także do egzaminu zawodowego. Nie warunkuje to jednak ukończenia szkoły.
Egzaminu zawodowy (formuła 2019)
Egzamin przeprowadzany jest w sesji zimowej i letniej, szczegółowy harmonogram publikowany jest w Komunikacie dyrektora CKE. Egzamin składa się z dwóch części: pisemnej i praktycznej.
Część pisemna egzaminu zawodowego przeprowadzana jest przy komputerze, za wyjątkiem osób wnioskujących o dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu. Trwa 60 minut i przeprowadzany jest w formie testu pisemnego składającego się z 40 zadań zamkniętych zawierających cztery odpowiedzi do wyboru, z których tylko jedna jest prawidłowa.
Część praktyczna egzaminu trwa 120, 150, 180, 210 lub 240 minut (w zależności od kwalifikacji). Jest przeprowadzana według modelu: w – gdy rezultatem końcowym wykonania zadania egzaminacyjnego jest wyrób lub usługa; wk – gdy rezultatem końcowym wykonania zadania egzaminacyjnego jest wyrób lub usługa, wykonane z wykorzystaniem komputera; d – gdy jedynym rezultatem końcowym wykonania zadania egzaminacyjnego jest dokumentacja; dk – gdy jedynym rezultatem końcowym wykonania zadania egzaminacyjnego jest dokumentacja wykonana z wykorzystaniem komputera.
W modelu w i wk przebieg oraz oczekiwane rezultaty wykonania zadania podlegają ocenie przez egzaminatora w trakcie trwania egzaminu lub bezpośrednio po jego zakończeniu. W modelu d i dk rezultaty w formie dokumentacji są oceniane przez egzaminatorów po egzaminie.
Podstawą uznania egzaminu za zdany jest uzyskanie z części pisemnej – co najmniej 50% punktów możliwych do uzyskania (czyli zdający rozwiązał poprawnie minimum 20 zadań testu pisemnego) i z części praktycznej – co najmniej 75% punktów możliwych do uzyskania. Zdający, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje certyfikat kwalifikacji zawodowej wydany przez okręgową komisję egzaminacyjną.
Egzamin czeladniczy
Egzamin kwalifikacyjny na tytuł czeladnika, zwany egzaminem czeladniczym lub izbowym przeprowadzany jest przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych. Egzamin przeprowadzany jest w dwóch etapach: teoretycznym i praktycznym.
Etap teoretyczny odbywa się w dwóch częściach: pisemnej i ustnej.
Część pisemna polega na udzieleniu przez zdającego odpowiedzi na pytania z zakresu siedmiu tematów: rachunkowość zawodowa wraz z kalkulacją, dokumentacja działalności gospodarczej, rysunek zawodowy, przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, podstawowe zasady ochrony środowiska, podstawowe przepisy prawa pracy, podstawowa problematyka prawa gospodarczego i zarządzania przedsiębiorstwem. Czas trwania części pisemnej etapu teoretycznego egzaminu nie może być krótszy niż 45 minut i nie może być dłuższy niż 210 minut.
Część ustna polega na udzieleniu przez zdającego odpowiedzi na pytania z zakresu trzech tematów: technologia, maszynoznawstwo i materiałoznawstwo. Czas trwania części ustnej etapu teoretycznego egzaminu nie może być dłuższy niż 30 minut
Etap praktyczny Etap praktyczny egzaminu przeprowadza się u pracodawców lub w warsztatach szkoleniowych, posiadających warunki organizacyjne i techniczne niezbędne do wykonania przez zdającego zadań egzaminacyjnych. Polega na samodzielnym wykonaniu przez zdającego zadań egzaminacyjnych sprawdzających umiejętności praktyczne. Czas trwania tego etapu nie może być krótszy niż 120 minut i nie może być dłuższy niż 24 godziny łącznie w ciągu trzech dni.
Ocenę końcową egzaminu ustala się na podstawie ocen wystawionych z obu etapów egzaminu. Zdający zdał egzamin, jeżeli z etapu praktycznego i etapu teoretycznego egzaminu uzyskał co najmniej oceny dostateczne. Osobie, która zdała egzamin czeladniczy, izba rzemieślnicza wydaje świadectwo czeladnicze.
Warto wiedzieć
Do egzaminu zawodowego (w formule 2012, 2017, 2029 w zależności od sytuacji zdającego) mogą przystąpić także: absolwenci branżowych szkół I stopnia, branżowych szkół II stopnia, techników i szkół policealnych oraz absolwenci szkół ponadgimnazjalnych (zasadniczych szkół zawodowych i techników), osoby, które ukończyły kwalifikacyjny kurs zawodowy, osoby dorosłe, które ukończyły praktyczną naukę zawodu dorosłych lub przyuczenie do pracy dorosłych, jeżeli program przyuczenia do pracy uwzględniał wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego lub w podstawie programowej kształcenia w zawodach, osoby spełniające warunki dopuszczenia do egzaminu eksternistycznego zawodowego.
Egzamin czeladniczy, zwany także izbowym charakteryzuje się otwartością i dostępnością dla różnych grup kandydatów, tj. zarówno młodocianych absolwentów nauki zawodu u rzemieślnika, jak też osób dorosłych, poszukujących możliwości potwierdzenia kwalifikacji nabytych w drodze pracy zawodowej i przygotowania teoretycznego.
Szczegółowe informacje dotyczące omawianych egzaminów znajdują się na stronach internetowych:
- Centralnej Komisji Egzaminacyjnej: https://cke.gov.pl/egzamin-zawodowy/
- Okręgowych komisji egzaminacyjnych, np.: https://oke.wroc.pl/egzamin-zawodowy/, https://www.oke.krakow.pl/inf/staticpages/index.php?page=20190103120554691,
- Związku Rzemiosła Polskiego: https://www.oke.krakow.pl/inf/staticpages/index.php?page=20190103120554691,
- Izb rzemieślniczych, np.: Czeladnicze.
Podstawa prawna:
- art. 44q ust. 1 pkt 1 i pkt 4 oraz ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm.),
- ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.),
- ustawa z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2159),
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu zawodowego oraz egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 552),
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. z 2017 r. poz. 89 z późn. zm.).
Stan prawny na dzień:
- 22-04-2025
