Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało projekt rozporządzenia w sprawie nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w szkole podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Zmiany są jednym z kluczowych elementów reformy Reforma2026. Kompas Jutra i mają na celu odejście od nauczania opartego głównie na treściach na rzecz rozwoju kompetencji, sprawczości i praktycznych umiejętności uczniów.
Projekt obejmuje trzy zasadnicze obszary: wychowanie przedszkolne, szkołę podstawową oraz edukację uczniów z niepełnosprawnością intelektualną.
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego
Nowa podstawa programowa dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego została ujęta w załączniku nr 1 do projektu rozporządzenia.
Obejmuje ona cztery główne elementy:
- cele wychowania przedszkolnego, w tym rozwój kompetencji fundamentalnych i przekrojowych oraz sprawczości dziecka,
- zadania przedszkola,
- osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego, rozumiane także jako doświadczenia edukacyjne,
- warunki i sposób realizacji.
Nowa podstawa kładzie nacisk na całościowy rozwój dziecka oraz przygotowanie do dalszych etapów edukacji. MEN podkreśla, że kluczowe znaczenie mają doświadczenia edukacyjne, a nie realizacja sztywnego katalogu treści.
Z uwagi na specyfikę wychowania przedszkolnego nowa podstawa programowa będzie obowiązywać od 1 września 2026 r. wszystkie dzieci uczęszczające do przedszkoli. Jednocześnie wprowadzono rozwiązanie przejściowe dotyczące korzystania z urządzeń ekranowych – zakaz ich wykorzystywania w zajęciach przedszkolnych zacznie obowiązywać od roku szkolnego 2027/2028, aby placówki miały czas na dostosowanie metod pracy.
Podstawa programowa dla szkoły podstawowej – nacisk na kompetencje i sprawczość
Projektowana podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (załącznik nr 2) zachowuje podział na dwa etapy edukacyjne:
- I etap – klasy I–III (edukacja wczesnoszkolna),
- II etap – klasy IV–VIII.
Klasy I–III: edukacja zintegrowana
Edukacja wczesnoszkolna ma charakter zintegrowany i koncentruje się wokół:
- kompetencji fundamentalnych: językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych,
- kompetencji przekrojowych: współpracy, rozwiązywania problemów, myślenia krytycznego i kreatywnego,
- sprawczości, rozumianej jako zdolność ucznia do podejmowania działań i wpływania na otoczenie.
Klasy IV–VIII: nowy katalog przedmiotów
Na II etapie edukacyjnym podstawa programowa określa m.in. takie zajęcia edukacyjne jak:
- język polski i języki obce,
- historia i nowa edukacja obywatelska,
- przyroda oraz przedmioty przyrodnicze (geografia, biologia, chemia, fizyka),
- matematyka i informatyka,
- zajęcia praktyczno-techniczne,
- edukacja zdrowotna, edukacja dla bezpieczeństwa, wychowanie fizyczne,
- etyka, religia oraz języki mniejszości i język regionalny.
Wymagania szczegółowe opisano językiem efektów uczenia się, zgodnie z przepisami o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. MEN podkreśla, że taki sposób opisu obowiązuje już od 2009 r., jednak nowa podstawa silniej akcentuje to, co uczeń potrafi zrobić, a nie tylko jaką wiedzę posiada.
Doświadczenia edukacyjne i moduły tematyczne
Nowością w podstawie programowej jest silne zaakcentowanie doświadczeń edukacyjnych, czyli sytuacji, w których każdy uczeń powinien uczestniczyć, aby rozwijać kompetencje przekrojowe i sprawczość.
Dodatkowo MEN wprowadza sześć interdyscyplinarnych modułów tematycznych, które łączą treści z różnych przedmiotów:
- bezpieczeństwo i obrona,
- moduł medialny,
- moduł filozoficzny,
- moduł ekonomiczno-finansowy,
- moduł klimatyczny,
- moduł kultura.
Celem modułów jest holistyczne podejście do edukacji oraz pokazanie uczniom, że te same zjawiska można analizować z perspektywy różnych dziedzin wiedzy.
Elastyczność dla nauczycieli
W części przedmiotów przewidziano także wymagania fakultatywne, których realizacja zależeć będzie od decyzji nauczyciela. Ma to umożliwić pogłębianie wiedzy uczniów zgodnie z ich zainteresowaniami i potrzebami.
Podobnie jak dotychczas, każda podstawa programowa zawiera część „Warunki i sposób realizacji”, wskazującą nauczycielom kluczowe zasady organizacji procesu nauczania.
Zmiany dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną
Załącznik nr 3 projektu dotyczy podstawy programowej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Wprowadzono w niej:
- nową hierarchię celów kształcenia,
- rozszerzenie treści z zakresu edukacji zdrowotnej i społecznej,
- wzmocnienie obszarów matematycznych, językowych i cyfrowych,
- większy nacisk na postawy etyczne i społeczne.
Podstawa została przygotowana w oparciu o model biopsychospołeczny oraz wytyczne Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania (ICF) i odnosi się do dziewięciu obszarów funkcjonowania ucznia określonych w Szkolnej Ocenie Funkcjonalnej.
Terminy wdrażania i przepisy przejściowe
- nowa podstawa programowa:
- od 1 września 2026 r. – klasy I i IV szkoły podstawowej,
- stopniowo w kolejnych latach – następne klasy,
- edukacja dla bezpieczeństwa według nowej podstawy:
- od roku szkolnego 2026/2027 w klasach VIII,
- szkoły podstawowe dla dorosłych:
- wdrożenie od roku szkolnego 2029/2030,
- uczniowie, którzy rozpoczęli naukę przed 1 września 2026 r., będą kontynuować kształcenie według dotychczasowej podstawy programowej.
Przepisy z 2017 r. w zakresie objętym nową regulacją zostaną uchylone.
Przeczytaj:
Źródło:
Stan prawny na dzień:
- 22-01-2026
