Karta Nauczyciela a Kodeks pracy – kiedy, który akt ma zastosowanie? – oświatowo.pl

Zasady zatrudniania nauczycieli oraz ich prawa i obowiązki uzależnione są od rodzaju placówki. Kartę Nauczyciela stosuje się we wszystkich jednostkach oświatowych. W niepublicznych tylko wybrane przepisy. W pozostałym zakresie stosuje się Kodeks pracy. Kiedy Karta Nauczyciela? Zasady zatrudniania nauczycieli oraz ich prawa i obowiązki uzależnione są od rodzaju placówki. Nauczyciele zatrudnieni w publicznych przedszkolach szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub organy administracji rządowej w pełni podlegają przepisom Karty Nauczyciela. Tam gdzie Karta Nauczyciela czegoś nie reguluje stosujemy Kodeks pracy (art. 91c Karty Nauczyciela), np. kwestie odpowiedzialności porządkowej (art. 108 - art. 113 Kodeksu pracy), materialnej: art. 114 - art.127 Kodeksu pracy, urlop macierzyński, rodzicielski, ojcowski, itd. Natomiast w jednostkach prowadzonych przez inny podmiot niż samorząd stosuje się tylko wybrane przepisy Karty Nauczyciela, w zależności od wymiaru zatrudniania. Również i tam poza wskazanymi przepisami Karty Nauczyciela, stosujemy Kodeks pracy. Bez względu na wymiar zatrudnienia w: publicznych przedszkolach, szkołach, placówkach oraz innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, przedszkolach niepublicznych, szkołach niepublicznych i niepublicznych szkołach artystycznych o uprawnieniach publicznych szkół artystycznych, publicznych innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz niepublicznych innych formach wychowania przedszkolnego - mają zastosowanie przepisy art. 6, art. 6a, art. 9, art. 11b, art. 11c, art. 26, art. 63 i art. 75 - 85z Karty Nauczyciela – patrz tabela 1. Tabela 1. Przepisy Karty Nauczyciela obowiązujące nauczycieli bez względu na wymiar zatrudnienia (w tym dyrektora, jeżeli jest nauczycielem) Przepis Karty Nauczyciela Zakres regulacji Art. 6 – obowiązki nauczyciela Artykuł zawiera katalog podstawowych obowiązków pracowniczych nauczyciela. Stanowi punkt odniesienia w zakresie ustalania odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wszyscy nauczyciele podlegają tej odpowiedzialności za uchybienia godności zawodu nauczyciela lub właśnie podstawowym obowiązkom. Art. 6a – ocena pracy nauczyciela Ocena pracy nauczyciela dotyczy nie tylko nauczycieli jednostek publicznych, ale również niepublicznych Art. 9 – wymagania kwalifikacyjne Przepis określa wymagania potrzebne do zajmowania stanowiska nauczyciela - w tym odesłanie do stosowania przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczyciel. Art. 11b, art. 11c – legitymacja służbowa Nauczyciele zatrudnieni w przedszkolach i szkołach niepublicznych wydaje się legitymację służbową w postaci dokumentu mobilnego. Ponadto mogą składać wnioski o legitymację służbową w postaci karty. Art. 26 – wygasanie stosunku pracy z mocy prawa Przepis zawiera wykaz sytuacji które powodują wygaśnięcie stosunku pracy z mocy samego prawa. Stosunek pracy nauczycieli – bez względu na wymiar etatu – będzie wygasał w przypadku: prawomocnego ukarania karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy oraz karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie trzech lat od ukarania lub karą wydalenia z zawodu nauczycielskiego, prawomocnego skazania na karę pozbawienia praw publicznych albo prawa wykonywania zawodu lub utraty pełnej zdolności do czynności prawnych, prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie, upływu trzymiesięcznego okresu odbywania kary pozbawienia wolności, stwierdzenia, że nawiązanie stosunku pracy nastąpiło na podstawie fałszywych lub nieważnych dokumentów albo zostało dokonane z naruszeniem warunków o zatrudnieniu nauczycieli. Art. 63 – ochrona przewidziana dla nauczycieli jak dla funkcjonariuszy publicznych Nauczyciel nie jest funkcjonariuszem publicznym, a tylko podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych przysługuje mu prawo do ochrony funkcjonariuszy publicznych określonych w Kodeksie karnym. Osoba prowadząca i dyrektor są obowiązani z urzędu występować w obronie nauczyciela, gdy ustalone uprawnienia zostaną naruszone. Art. 75-85z – odpowiedzialność dyscyplinarna i porządkowa Nauczyciele niepubliczni (niesamorządowi) również podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu lub podstawowym obowiązkom nauczyciela oraz odpowiedzialności porządkowej za uchybienia przeciwko porządkowi pracy. Do nauczycieli zatrudnionych w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w: publicznych przedszkolach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, publicznych szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego, - mają zastosowanie przepisy art. 9a-9i, art. 22 ust. 3 i 4, art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 51, art. 70a ust. 4 i 7, art. 86, art. 88, art. 88a i art. 90 oraz przepisy wydane na podstawie art. 70a ust. 9 – patrz tabela 2. Natomiast do nauczycieli zatrudnionych w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć w: przedszkolach niepublicznych, publicznych innych formach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz niepublicznych innych formach wychowania przedszkolnego - mają zastosowanie przepisy art. 9a-9i, art. 22 ust. 3 i 4, art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 51, art. 70a ust. 4 i 7 i art. 88 i art. 88a oraz przepisy wydane na podstawie art. 70a ust. 9. Tabela 2. Przepisy obowiązujące przy zatrudnieniu na co najmniej 1/2 etatu ( w tym do nauczyciela zatrudnionego na stanowisku dyrektora) Karty Nauczyciela Zakres regulacji Art. 9a-9i - awans zawodowy Awans zawodowy nauczycieli: początkującego, mianowanego, dyplomowanego Art. 22 ust. 3 i 4 3. Do nauczyciela zatrudnionego w kilku szkołach, który w żadnej z tych szkół nie jest zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, łącznie jednak wymiar jego zajęć stanowi co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć dla danego stanowiska, nie ma zastosowania przepis art. 91b ust. 1. 4 W przypadku, o którym mowa w ust. 3, organ sprawujący nadzór pedagogiczny wyznacza dyrektora szkoły, który wykonuje czynności związane z odbywaniem przez nauczyciela przygotowania do zawodu nauczyciela, w tym powołuje mentora, dokonuje oceny pracy nauczyciela, o której mowa w art. 6a ust. 1da-1dd, oraz wskazuje nauczycielowi właściwy organ do złożenia wniosku o podjęcie odpowiednio postępowania egzaminacyjnego lub postępowania kwalifikacyjnego Art. 49 ust. 1 pkt 2 i 3 - tworzenie funduszy nagród dla nauczycieli W budżetach organów prowadzących, wojewodów i w budżecie MEN tworzy się specjalne fundusze na nagrody dla nauczycieli za ich osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze. Art. 51 - nadawanie nauczycielom "Medalu Komisji Edukacji Narodowej" Medal KEN nadawany jest przez ministra edukacji nauczycielom i innym osobom za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania. Art. 70a ust. 4 i 7 - korzystanie ze środków na dokształcanie i doskonalenie zawodowe W budżetach wojewodów wyodrębnia się środki na wspieranie organizacji doradztwa metodycznego. W budżecie ministra edukacji wyodrębnia się środki na realizację zadań w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli, Art. 86, 88 - uprawnienia emerytalne Nauczyciel ma prawo zaopatrzenia emerytalnego. W art. 88 i art. 88a wskazano warunki skorzystania z wcześniejszej emerytury, w tym stażowej. Art. 90 – dodatek do emerytury Dotyczy tajnego nauczania - dodatku do emerytury/renty Przy zatrudnieniu – Kodeks pracy W pozostałym zakresie do nauczycieli jednostek prowadzonych przez inny podmiot niż samorząd stosuje się Kodeks pracy, do którego Karta Nauczyciela odwołuje w sytuacjach nieuregulowanych w tej ustawie (art. 91c) – patrz tabela 3. Obszary regulowane Kodeksem pracy (przykładowe): Zatrudnianie i zwalnianie - w przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach (nie samorządowych), nauczycieli zatrudnia się na podstawie umowy o pracę, zgodnie z ustawą z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Tylko w przypadku nauczycieli prowadzących zajęcia bezpośrednio z uczniami lub wychowankami w wymiarze nie wyższym niż 4 godziny tygodniowo, powierzenie prowadzenia tych zajęć może nastąpić również na innej podstawie niż umowa o pracę, jeżeli w treści łączącego strony stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy (np. na podstawie umowy cywilnoprawnej z Kodeksu cywilnego). Urlop wypoczynkowy - nauczyciele z jednostek niepublicznych nie mogą korzystać z uprawnień dotyczących urlopu wypoczynkowego przewidzianych w KN (czyli w wymiarze ferii zimowych i letnich oraz w czasie ich trwania, czy w wymiarze 35 dni roboczych). Ich wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi więc 20 dni lub 26 dni (jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat). Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Czas pracy i wynagrodzenie - tylko wynagrodzenia nauczycieli w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego są regulowane expressis verbis przez ustawę, a wysokość najniższej pensji zasadniczej zależy od stopnia awansu zawodowego nauczyciela, jego kwalifikacji oraz realizowanego wymiaru obowiązkowych zajęć. O wynagrodzeniu i czasie prac w niepublicznych jednostkach w praktyce decyduje osoba prowadząca. Odpowiedzialność porządkowa, materialna - do nauczycieli jednostek niesamorządowych stosujemy przepisy dotyczące odpowiedzialności porządkowej i materialnej. Odpowiedzialność dyscyplinarna z kolei wynika już z Karty Nauczyciela. Urlopy związane z rodzicielstwem - również podstawowe zasady związane z wymiarem i zasadami korzystania z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, ojcowskiego itd. określa Kodeks pracy. Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.), ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U z 2025 r. poz. 277 ze zm.). Stan prawny na dzień: 9-02-2026

Karta Nauczyciela a Kodeks pracy – kiedy, który akt ma zastosowanie?

Medycyna pracy a ochrona danych osobowych

Nowe arkusze kontroli MEN na rok szkolny 2025/2026

Podobne artykuły

Kilka pytań o ponadwymiarówki w lutym 2026 roku

Opublikowano tekst jednolity ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich

Kiedy przedszkole może przetwarzać numer PESEL rodziców dziecka?

Arkusz organizacji – harmonogram i terminy w 2026 roku

Nowe arkusze kontroli MEN na rok szkolny 2025/2026

Nowe arkusze kontroli MEN na rok szkolny 2025/2026

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Karta Nauczyciela a Kodeks pracy – kiedy, który akt ma zastosowanie?

Kiedy Karta Nauczyciela?

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Medycyna pracy a ochrona danych osobowych

Nowe arkusze kontroli MEN na rok szkolny 2025/2026

Podobne artykuły

Kilka pytań o ponadwymiarówki w lutym 2026 roku

Opublikowano tekst jednolity ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich

Kiedy przedszkole może przetwarzać numer PESEL rodziców dziecka?

Arkusz organizacji – harmonogram i terminy w 2026 roku

Nowe arkusze kontroli MEN na rok szkolny 2025/2026

Nowe arkusze kontroli MEN na rok szkolny 2025/2026

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?