W tym roku szkolnym Ministerstwo Edukacji Narodowej zaplanowało przeprowadzenie kontroli w publicznych szkołach podstawowych w zakresie zgodności z przepisami prawa oświatowego organizacji doradztwa zawodowego. Zgodnie z informacjami, które zmieszczone zostały w arkuszu kontroli opublikowanym na stronie MEN obejmie ona 30% publicznych szkół podstawowych z wyłączeniem szkół artystycznych, specjalnych, integracyjnych, z oddziałami przysposabiającymi do pracy, dotyczyć będzie ubiegłego roku szkolnego i zostanie przeprowadzona w okresie od listopada 2024 do końca czerwca 2025 roku. A zatem dyrektorzy szkół podstawowych, o których mowa wyżej, mogą się spodziewać w najbliższym czasie takiej właśnie kontroli w swojej szkole. W związku z tym warto już teraz przygotować się do niej – niezależnie od tego, czy nas obejmie czy nie.
Kontrola jak zawsze będzie polegała na rozmowie z dyrektorem i analizie dokumentów zgromadzonych w szkole, które dotyczą doradztwa zawodowego. Zakres tych dokumentów podpowiada arkusz kontroli wskazując przede wszystkim na:
- arkusz organizacji szkoły z roku szkolnego 2023/2024 oraz aneksy do tego arkusza – tu weryfikacja będzie dotyczyła wymiaru liczby godzin doradztwa zawodowego zaplanowanych do realizacji w danym roku szkolnym,
- statut szkoły – w statucie muszą się znaleźć zapisy dotyczące organizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 16 ustawy – Prawo oświatowe,
- program realizacji doradztwa zawodowego z roku szkolnego 2023/2024 – na każdy rok szkolny opracowuje się w szkole program realizacji doradztwa zawodowego uwzględniający wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego,
- protokoły z posiedzeń rady pedagogicznej – zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 roku w sprawie doradztwa zawodowego dyrektor, aby zatwierdzić program realizacja doradztwa zawodowego, musi zasięgnąć opinii rady pedagogicznej,
- zarządzenia dyrektora szkoły – decyzja w sprawie zatwierdzenia programu realizacji doradztwa zawodowego na dany rok szkolny,
- planu nadzoru pedagogicznego z roku szkolnego 2023/2024 oraz sprawozdanie z jego realizacji – w zakresie tematyki kontroli lub wspomagania przyjętej w danym roku szkolnym i jej realizacji potwierdzonej w sprawozdaniu,
- dokumentacja przebiegu nauczania, w tym dzienniki lekcyjne, oraz dzienniki zajęć z zakresu pomocy pedagogiczno-psychologicznej – potwierdzenie realizacji zajęć przez doradców, nauczycieli, specjalistów,
- dokumenty potwierdzające kwalifikacje nauczyciela doradcy zawodowego – o kwalifikacjach piszę poniżej,
- rejestru wyjść grupowych lub kart wycieczek – jako forma udokumentowania realizacji założonego programu.
Dlatego już zawczasu należy zadbać o to, by wymienione powyżej dokumenty, które, co wynika z treści arkusza kontroli, będą wskazywać na spełnienie wymagań stawianych szkole, znalazły się w posiadaniu dyrektora szkoły.
Warto może w tym miejscu przypomnieć kto w obowiązującym systemie oświaty i w jakiej części objęty jest doradztwem zawodowym. Doradztwem zawodowym objęci są, więc uczniowie wszystkich szkół publicznych i niepublicznych, z wyjątkiem szkół artystycznych, oraz wszyscy wychowankowie publicznych i niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego. W przepisach określono na czym polega doradztwo zawodowe oraz jakie są jego cele na poszczególnych etapach kształcenia, wyszczególniając:
- preorientację zawodową dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego, która ma na celu wstępne zapoznanie dzieci z wybranymi zawodami oraz pobudzanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień,
- orientację zawodową dla klas I-VI szkół podstawowych, która ma na celu dalsze zapoznawanie uczniów z wybranymi zawodami, kształtowanie pozytywnych postaw wobec pracy i edukacji oraz pobudzanie, rozpoznawanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień,
- zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII i VIII szkół podstawowych oraz określonych szkół ponadpodstawowych.
Dodatkowo doradztwo zawodowe jest realizowane na zajęciach edukacyjnych wychowania przedszkolnego, na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego lub kształcenia w zawodzie, na zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz podczas zajęć z wychowawcą. Za realizację doradztwa zawodowego odpowiedzialni są doradcy zawodowi, a także nauczyciele prowadzący zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia ogólnego, kształcenia zawodowego, wychowawcy klas, jak również szkolni specjaliści. Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela doradcy zawodowego w odpowiednich typach szkół określa natomiast szczegółowo § 31 rozporządzenia MEN z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz.U. 2023 poz. 2102). Osoba taka powinna legitymować się dyplomem ukończenia:
- studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich prowadzonych zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku, na którym jest prowadzone kształcenie w zakresie:
- doradztwa zawodowego i posiada przygotowanie pedagogiczne lub
- innym niż określony w lit. a i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie doradztwa zawodowego,
lub
- studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich prowadzonych zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. w zakresie doradztwa zawodowego i posiada przygotowanie pedagogiczne,
lub
- studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich prowadzonych zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na dowolnym kierunku (dowolnej specjalności) i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe w zakresie doradztwa zawodowego.
Ponadto nauczycielem doradcą zawodowym w szkole podstawowej może być również osoba, która ukończyła:
- studia pierwszego stopnia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. w zakresie doradztwa zawodowego i posiada przygotowanie pedagogiczne,
lub
- studia pierwszego stopnia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. na dowolnym kierunku (dowolnej specjalności) i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe w zakresie doradztwa zawodowego.
Kontrola będzie również miała na celu sprawdzenie czy osoby realizujące zajęcia z doradztwa zawodowego w roku szkolnym 2023/2024 miały kwalifikacje wskazane powyżej, bowiem do roku szkolnego 2021/2022 włącznie dyrektor mógł powierzyć prowadzenie zajęć z tego zakresu innemu nauczycielowi lub osobie niebędącej nauczycielem zatrudnionej za zgodą kuratora oświaty.
UWAGA!
Poniżej zamieszczamy arkusz oceny stopnia realizacji zadań doradcy zawodowego, w tym prowadzonej przez niego dokumentacji i działań prowadzonych dla uczniów, rodziców i nauczycieli, mając nadzieję, że posłuży Państwu w przygotowaniach do kontroli:
ARKUSZ OCENY STOPNIA REALIZACJI PRZEZ NAUCZYCIELA ZADAŃ ZWIĄZANYCH Z DORADZTWEM ZAWODOWYM
UWAGA!
Zachęcamy także do obejrzenia e-szkolenia dedykowanego dyrektorom: Jak przygotować szkołę do kontroli realizacji zadań z zakresu doradztwa zawodowego? – dostępnego w ramach abonamentu, ale można nabyć także tylko dostęp do szkolenia. Zapraszamy!
Podstawa prawna:
- art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. z 2024 r., poz. 737 ze zm.),
- § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 roku w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. 2019 r., poz. 325).
Stan prawny na dzień:
- 25-10-2024
