W okresie przejściowym, tj. do 31 sierpnia 2027 zarówno opiekun stażu jak i mentor mogą funkcjonować jednocześnie. To efekt zmian prawnych w systemie awansu zawodowego, które weszły w życie 1 września 2022 roku.
Dyrektor szkoły wyznacza:
- opiekuna stażu dla nauczyciela realizującego staż na stopień nauczyciela mianowanego (dotyczy tzw. „starej” ścieżki awansu – nie dłużej niż do 31 sierpnia 2027 roku);
- mentora dla nauczyciela początkowego odbywającego przygotowanie do zawodu (dotyczy tzw. „nowej” ścieżki awansu).
Funkcje te może pełnić nauczyciel mianowany lub dyplomowany. Co do zasady mentorem i opiekunem nie może być nauczyciel zajmujący stanowisko kierownicze, wyjątkiem są przedszkola oraz szkoły niepubliczne.
Okres pełnienia funkcji
Opiekun pełni swoją funkcję przez okres realizacji stażu na stopień nauczyciela mianowanego, czyli zazwyczaj 2 lata i 9 miesięcy ( z wyjątkiem rozwiązań przejściowych).
Mentor pełni swoją funkcję przez okres odbywania przez nauczyciela przygotowania zawodowego trwającego w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy lub w wymiarze skróconym do 2 lat i 9 miesięcy. Może trwać krócej – negatywna oceny pracy nauczyciela w drugim roku przygotowania powoduje rozwiązanie stosunku pracy z początkującym nauczycielem, co oznacza zaprzestanie pełnienia funkcji mentora.
Zadania opiekuna i mentora – podobieństwa
- współpraca z nauczycielem i wspieranie na bieżąco nauczyciela w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, w tym zapoznanie go z dokumentacją przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz innymi dokumentami obowiązującymi w szkole;
- wspieranie nauczyciela odbywającego staż w realizacji obowiązków zawodowych;
- umożliwianie nauczycielowi obserwowania prowadzonych przez siebie zajęć oraz omawianie z nim tych zajęć;
- obserwowanie zajęć prowadzonych przez nauczyciela oraz omawianie ich z tym nauczycielem;
- dzielenie się z nauczycielem wiedzą i doświadczeniem w zakresie niezbędnym do efektywnej realizacji obowiązków nauczyciela, udzielanie nauczycielowi pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego;
- inspirowanie i zachęcanie nauczyciela do podejmowania wyzwań zawodowych;
- poszerzanie swojej wiedzy i doskonalenie umiejętności w zakresie niezbędnym do pełnienia funkcji opiekuna/mentora.
Różnice w zadaniach opiekuna i mentora
|
Zadanie |
Opiekun |
Mentor |
| Opracowanie planu rozwoju zawodowego | wspiera nauczyciela w opracowaniu planu rozwoju zawodowego | nie dotyczy – nauczyciel nie opracowuje planu rozwoju zawodowego |
| Obserwowanie zajęć prowadzonych przez nauczyciela | w wymiarze co najmniej 4 godzin w roku szkolnym | w drugim roku odbywania przygotowania, przed dokonaniem oceny pracy, w wymiarze co najmniej 1 godziny, w obecności dyrektora szkoły, mentora i osoby wskazanej przez dyrektora |
| Udział w ocenie | w terminie 7 dni od dnia zakończenia stażu przedstawia dyrektorowi szkoły projekt oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu, ze szczególnym uwzględnieniem obserwowanych zajęć prowadzonych przez nauczyciela oraz stopnia zaangażowania w realizację wymagań koniecznych do uzyskania stopnia awansu zawodowego | w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej przez dyrektora ocenie pracy nauczyciela odbywającego przygotowanie do zawodu nauczyciela (w drugim oraz ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela) przedstawia dyrektorowi pisemną opinię |
Wynagrodzenie
Dla mentora, podobnie jak i dla opiekuna przysługuje dodatek funkcyjny, którego wysokość ustala w regulaminie wynagradzania organ prowadzący.
Kilka wskazówek/podpowiedzi dla mentora
Aby mentor mógł realizować zadania wskazane powyżej niezbędne jest nawiązanie współpracy z nauczycielem początkującym odbywającym przygotowanie do zawodu, ustalenie czytelnych zasad współpracy i skuteczne ich przestrzeganie. Nauczyciel powinien, jak najszybciej, przy wsparciu mentora, poznać istotę awansu zawodowego w oparciu o obowiązujące przepisy prawne (ustawa – Karta Nauczyciela w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2022 r. oraz rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 września 2022 roku w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli). Na jednym z pierwszych spotkań nauczyciel-mentor warto przeanalizować takie zagadnienia jak: warunki nawiązania stosunku pracy; wymiar przygotowania do zawodu; sposób odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela, określony w art. 9fa. ust.1 i ust. 5 KN oraz § 2. 1. Rozporządzenia MEiN.
Przydatna jest także znajomość Rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli gdzie znajdziemy szczegółowe kryteria i szczegółowy tryb dokonywania oceny pracy nauczycieli dokonywanej obligatoryjnie w drugim oraz ostatnim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela. Można, np. sporządzić formularz roboczy z poszczególnymi kryteriami aby w ramach samooceny nauczyciela i oceny mentora wpisywać spostrzeżenia.
Nie należy też zwlekać z uświadomieniem nauczycielowi zakresu wymagań (§ 6 rozp.) dotyczących wiedzy i umiejętności niezbędnych do efektywnego realizowania obowiązków nauczyciela, których spełnianie jest sprawdzane przez komisję egzaminacyjną podczas egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego.
Te działania wydają się być przydatne do tego aby nauczyciel w pełni świadomie, odpowiedzialnie i w poczuciu bezpieczeństwa realizował, przy wsparciu mentora, przygotowanie do zawodu.
Podstawa prawna:
- rozdział 3a art. 9c ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela – przed zmianami 2022,
- art. 6a, art. 9ca ustawa z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. 2023 poz. 984 ze zm.),
- § 5 rozporządzenia MEN z dnia 26 lipca 2018 roku w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego,
- § 2 ust. 1 rozporządzenia MEiN z dnia 6 września 2022 roku w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. 2022 poz. 1914).
Stan prawny na dzień:
- 31-03-2024
