Sejm przyjął ustawę nowelizującą Prawo oświatowe i niektóre inne ustawy (ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw), której celem jest dostosowanie systemu oświaty do zmian demograficznych. Projekt został przekazany do Senatu. Proponowane zmiany obejmują organizację pracy szkół, rolę kuratora oświaty, zasady tworzenia zespołów, funkcjonowanie świetlic, szkół dwujęzycznych oraz procedury likwidacyjne. Ustawa co do zasady ma zacząć obowiązywać 14 dni po ogłoszeniu, natomiast część przepisów zacznie obowiązywać nieco później, czyli od roku szkolnego 2026/2027.
Poniżej przedstawiamy syntetyczne omówienie najważniejszych rozwiązań z perspektywy dyrektora szkoły.
Nowy art. 86a – wykorzystanie niewykorzystanych części budynków szkolnych
Nowelizacja wprowadza art. 86a, umożliwiający organowi prowadzącemu realizację w budynku szkoły dodatkowych zadań własnych JST, m.in. w zakresie:
- opieki nad dziećmi do lat 3,
- polityki senioralnej,
- uczenia się przez całe życie,
- ochrony zdrowia,
- kultury,
- aktywizacji obywatelskiej.
Warunki:
- brak negatywnego wpływu na realizację zadań szkoły,
- zachowanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki,
- pozytywna opinia kuratora oświaty.
Nowe rozwiązanie nie zmienia statutowych celów szkoły. Zakres działań w poszczególnych obszarach regulują odrębne przepisy.
Uelastycznienie struktury szkół podstawowych i szkół filialnych
Zmiany umożliwią tworzenie:
- szkół obejmujących klasy I–III, I–IV lub IV–VIII,
- szkół filialnych obejmujących klasy I–III lub I–IV,
- podporządkowanie jednej szkole macierzystej więcej niż jednej szkole filialnej.
W określonych przypadkach (trudne warunki demograficzne/geograficzne) JST będzie mogła w jednej uchwale przekształcić szkołę w filialną podporządkowaną organizacyjnie szkole, która będzie obejmowała strukturą organizacyjną klasy I–VIII albo klasy IV–VIII – po jednej opinii kuratora.
Znaczenie dla dyrektora:
- większa stabilizacja zatrudnienia nauczycieli (możliwość pełnych etatów),
- większa ciągłość organizacyjna,
- potencjalne zmiany w arkuszu organizacyjnym.
Klasy łączone na pierwszym etapie edukacyjnym – nowe możliwości od 2026/2027
W szkołach działających w szczególnie trudnych warunkach demograficznych, jeśli w klasach I–III łącznie uczy się maksymalnie 12 uczniów:
- możliwe będzie łączenie wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych,
- dyrektor będzie zobowiązany do zapewnienia możliwie długiej opieki jednego wychowawcy.
Zmiany obejmą również oddziały specjalne (w szkołach podstawowych ogólnodostępnych i oddziałach specjalnych w szkołach ponadpodstawowych ogólnodostępnych).
Wejście w życie: rok szkolny 2026/2027.
Nowe zasady tworzenia zespołów szkół
Organ prowadzący będzie mógł łączyć:
- więcej niż jedną szkołę podstawową w jeden zespół,
- więcej niż jedną szkołę artystyczną tego samego typu.
Zespół będzie tworzony z dniem 1 września.
Dodatkowo:
- nowo tworzona szkoła będzie mogła zostać włączona do zespołu bez obowiązku zasięgania opinii rady pedagogicznej,
- opinie kuratora przy tworzeniu zespołów przestaną mieć charakter wiążący.
Konsekwencje:
- większa elastyczność organizacyjna,
- możliwość racjonalizacji zatrudnienia,
- uproszczone procedury.
Świetlica i żywienie – doprecyzowanie funkcji opiekuńczej
Świetlica:
- w szkołach do 70 uczniów zajęcia świetlicowe będą mogły obejmować również dzieci z oddziałów przedszkolnych,
- dyrektor będzie zobowiązany do ustalenia wzoru wniosku o przyjęcie do świetlicy i terminu jego składania,
- godziny pracy świetlicy ustalane będą na podstawie złożonych wniosków,
- rezygnacja z ustawowego wskazania obowiązku odrabiania lekcji – większy nacisk na rozwój kompetencji kluczowych – nowe brzmienie art. 105 ust. 2 Prawa oświatowego:
Art. 105. 2. Świetlica zapewnia zajęcia świetlicowe uwzględniające potrzeby edukacyjne, w szczególności wynikające z realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego, oraz potrzeby rozwojowe dzieci i młodzieży, a także ich możliwości psychofizyczne, w szczególności zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów oraz zajęcia zapewniające prawidłowy rozwój fizyczny.
Żywienie:
-
możliwość zapewnienia odpłatnego podwieczorku dla dzieci korzystających ze świetlicy.
Zmiany obowiązywać będą od roku szkolnego 2026/2027.
Szkoły podstawowe dwujęzyczne (klasy VII–VIII)
Nowelizacja wprowadza definicję szkoły podstawowej dwujęzycznej obejmującej wyłącznie klasy VII–VIII, funkcjonującej w zespole z:
- liceum dwujęzycznym lub z oddziałami dwujęzycznymi,
- technikum dwujęzycznym lub z oddziałami dwujęzycznymi.
Rekrutacja do klasy VII będzie prowadzona na zasadach ogólnych (uczniowie z różnych szkół, sprawdzian kompetencji językowych).
Pierwsza rekrutacja: rok szkolny 2026/2027.
Uporządkowanie zasad ustalania obwodów
Obwód szkoły podstawowej będzie ustalany wyłącznie w uchwale gminy dotyczącej sieci szkół (po pozytywnej opinii kuratora).
Doprecyzowano:
- brak obwodów m.in. dla szkół dwujęzycznych, sportowych, specjalnych,
- zasady ustalania obwodów szkół filialnych,
- obowiązek wskazywania innych lokalizacji prowadzenia zajęć.
Dotychczasowe obwody pozostają w mocy.
Ograniczenie biurokracji – zmiana charakteru opinii kuratora
W wielu przypadkach opinia kuratora:
- przestanie być wiążąca (np. zakładanie biblioteki pedagogicznej),
- zostanie zniesiona (np. niektóre uchwały sieciowe),
- nie będzie wymagana przy powoływaniu dyrektora niebędącego nauczycielem w JST.
Zmiany mają przyspieszyć procedury i ograniczyć dublowanie nadzoru (wojewoda + kurator).
Zmiana roli kuratora przy zakładaniu szkół publicznych
Kurator nie będzie już organem II instancji przy udzielaniu zezwolenia na założenie publicznej szkoły przez podmiot niesamorządowy. Funkcję tę przejmie samorządowe kolegium odwoławcze.
Uproszczenie przejmowania szkół (art. 9a)
W przypadku przejścia na emeryturę osoby fizycznej prowadzącej szkołę:
- możliwe będzie przejęcie szkoły w drodze zmiany umowy (bez rocznej przerwy),
- szkoła pozostanie publiczna i bezpłatna,
- nowy organ prowadzący przejmie zobowiązania.
Nowa procedura likwidacji szkoły
Zmiany w art. 89 oraz nowe art. 89a–89c przewidują:
- obowiązek uchwały o zamiarze likwidacji,
- obowiązek publikacji dokumentów i analiz w BIP,
- konsultacje z rodzicami (zebranie protokołowane),
- 60-dniowy termin na opinię kuratora,
- szczegółowe kryteria oceny (warunki nauki, transport, niepogorszenie sytuacji uczniów).
Co to oznacza dla dyrektorów?
- Większa elastyczność organizacyjna.
- Konieczność przygotowania się do zmian od roku 2026/2027 (arkusze organizacyji).
- Nowe obowiązki informacyjne w przypadku likwidacji szkoły.
- Możliwość uczestniczenia w tworzeniu zespołów szkół i nowych struktur dwujęzycznych.
- Zmiany w organizacji świetlicy i żywienia.
Co nie znalazło się w ostatecznym kształcie ustaw w stosunku do projektu?
Zmiany dla przedszkoli, szkół, placówek niepublicznych (zmiany w art. 14, 168, 169, 172, 173 i 176 UPO), w zakresie:
- uzyskania pozytywnej opinii KO w przypadku tworzenia niepublicznego przedszkola,
- doprecyzowania terminu składania wniosku o wpis do ewidencji szkół i placówek niepublicznych oraz obowiązek przedstawienia aktualnych opinii powiatowego inspektora sanitarnego i pozytywnej opinii komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej,
- obowiązek będzie udowodnienia prawa założyciela szkoły do władania nieruchomością wskazaną jako siedziba szkoły niepublicznej
- obowiązek przedkładanie KO, w celu uzyskania stosownej opinii, dokumentacji wskazanej w UPO.
Ustawa znajduje się obecnie w Senacie. Dyrektorzy powinni monitorować dalszy przebieg prac legislacyjnych oraz rozpocząć analizę potencjalnego wpływu zmian na strukturę organizacyjną szkoły i planowanie kadrowe na kolejne lata.
Materiał:
Stan prawny na dzień:
- 14-02-2026
