Ocena pracy nauczyciela na pożegnanie

Ocena pracy nauczyciela jest jednym z narzędzi nadzoru pedagogicznego, stanowi również ważny element systemu zarządzania kadrami, nie ma co jednak ukrywać, bywa też dla dyrektora swego rodzaju wyzwaniem czy wręcz utrapieniem. Jeszcze parę lat temu, dyrektorzy oceniali nauczycieli dość sporadycznie, po zmianach z ostatnich lat, kiedy ocena stała się między innymi niezbędnym elementem awansu zawodowego, nie tylko waga samej oceny, ale sama częstotliwość oceniania nauczycieli znacznie wzrosła.

Co ciekawe, awans nie jest jedynym przypadkiem kiedy pojawia się obowiązek jej dokonania, drugim jest rozstanie z nauczycielem. Każde rozstanie? Z każdym nauczycielem? W jakim terminie należy dokonać oceny? Na te wszystkie pytania odpowiadam poniżej. Zapraszam do lektury.

Podstawy prawne Ocena pracy nauczyciela, tak jak wiele innych zagadnień oświatowych, w przepisach umiejscowiona została w ustawie, konkretnie w Karcie Nauczyciela , a także w szczegółowym rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli. Co do zasad, kryteriów, punktacji czy skali, ocena „pożegnalna” nie różni się niczym od każdej innej oceny pracy, zatem wszelkie wymienione wyżej jej aspekty, określone w Rozporządzeniu, wyglądają dokładnie tak samo jak przy każdej standardowej ocenie pracy nauczyciela. Skupimy się wobec tego tylko na Karcie Nauczyciela i to jej zapisy są w tej kwestii decydujące.

Rozstanie z nauczycielem początkującym Pierwszą grupę nauczycieli, których należy ocenić w przypadku rozstania stanowią nauczyciele początkujący. Jak mówi art. 6a.1db. Karty Nauczyciela:

„Art. 6a. 1db. W przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy w trakcie odbywania przez nauczyciela przygotowania do zawodu nauczyciela lub dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela za okres dotychczas odbytego przygotowania do zawodu nauczyciela lub dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela, w terminie nie dłuższym niż 30 dni roboczych odpowiednio od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy.”

Uwagę warto zwrócić przede wszystkim na okres za którym należy dokonać ocen i w jakim należy jej dokonać. Mowa tu o całym okresie przygotowania odbytego w danej placówce. Nie oceniamy zatem za okres od ostatniej oceny, na przykład tej obowiązkowej w pierwszym roku, a cały okres przygotowania. Ważny jest również czas w którym należy takiego nauczyciela ocenić, tym bardziej, że uległ on niedawno zmianie. Nie mówimy tu o standardowym dla oceny okresie 3 miesięcy, nie wynosi on już też dawnych 21 dni kalendarzowych, a od tego roku szkolnego są to 30 dni i to robocze, a nie kalendarzowe. Mowa zatem o co najmniej 6 tygodniach.

Co również ważne, w powyższym przepisie nie znajdujemy żadnych ograniczeń co do czasu trwania zatrudnienia nauczyciela. Oceniani są wszyscy nauczyciele początkujący z którymi wygasa nam umowa lub, niezależnie z czyjej woli, ulega rozwiązaniu. Jest to rozwiązanie wyjątkowo niekorzystne w przypadku krótkich umów na zastępstwo czy też coraz częstszego rozmyślania się i rezygnowania z pracy w oświacie przez nauczycieli początkujących zaledwie po kilku dniach czy tygodniach o jej rozpoczęcia.

Zaletą tego bezwzględnego obowiązku jest niewątpliwie to, że jeśli nauczyciel będzie kontynuował realizację przygotowania do zawodu w innej placówce, „pożegnalna” ocena będzie dla niego niezbędna do ukończenia awansu, o czym za chwilę. Dzięki zastosowanemu rozwiązaniu żaden odchodzący nauczyciel początkujący o ocenie nie zapomni, nie tracąc niejako, w przypadku kontynuowania racy w oświacie, przepracowanego już gdzieś okresu czasu.

Jak wspomniałem, „pożegnalna” ocena ma dla nauczycieli początkujących wartość dużo większą niż sentymentalną. Przekonuje o tym dobitnie kontynuacja wspomnianego wcześniej „Art. 6a. 1db:

„Jeżeli nauczyciel zmienił miejsce zatrudnienia:

1) przed dokonaniem oceny pracy, o której mowa w ust. 1da pkt 1 – ocenę tę uwzględnia się przy dokonywaniu oceny pracy, o której mowa w ust. 1da pkt 1;

2) po dokonaniu oceny pracy, o której mowa w ust. 1da pkt 1, a przed dokonaniem oceny pracy, o której mowa w ust. 1da pkt 2 – ocenę tę uwzględnia się przy dokonywaniu oceny pracy, o której mowa w ust. 1da pkt 2;

3) w okresie odbywania dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela - ocenę tę uwzględnia się przy dokonywaniu oceny pracy w ostatnim roku odbywania dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela.”

Wspomniane wyżej ust. 1 da pkt 1 i 2 to nic innego jak przepisy mówiące o obowiązkowej ocenie pracy w trakcie odbywania przygotowania, a więc o ocenie w jego pierwszym roku (pkt 1) oraz ostatnim (pkt 2). Jak widać zatem, niezależnie od tego na którym etapie przygotowania się z nauczycielem rozstajemy, ocena uzyskana od byłego dyrektora będzie istotnym elementem obowiązkowej oceny wynikającej z awansu w nowym miejscu pracy.

Dokładnie takie same obowiązki i zasady obowiązują w przypadku skierowania nauczyciela początkującego do pracy w szkołach europejskich. Mówi o tym art.. 6a. 1dc. i korespondujący z nim art. 17. 2a. Karty Nauczyciela:

„Art.6a. 1dc. W przypadku udzielenia nauczycielowi w trakcie odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela lub dodatkowego przygotowania do zawodu nauczyciela urlopu bezpłatnego, o którym mowa w art. 17 ust. 2a, dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela za okres dotychczas odbytego przygotowania do zawodu nauczyciela, w terminie nie dłuższym niż 30 dni roboczych od dnia zakończenia przez nauczyciela świadczenia pracy w tej szkole.

Art. 17. 2a. Nauczyciele skierowani przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do pracy w szkołach europejskich otrzymują urlop bezpłatny na czas skierowania.”

Podsumowując, niezależnie jaki jest powód rozstania z nauczycielem początkującym, jak długo pracował w naszej szkole i jakie ma plany na swoją dalszą karierę, oświatowe czy nie, dyrektor musi takiego nauczyciela ocenić, za cały okres dotychczas odbytego przygotowania i ma to 30 dni roboczych od rozwiązania, wygaśnięcia stosunku pracy też skierowania nauczyciela do szkoły europejskiej.

Rozstanie z nauczycielem mianowanym Kwestia rozstania z nauczycielem mianowanym jest bardzo podobnie uregulowana do nauczyciela początkującego, z tą jedną różnicą, że powodów dokonywania „pożegnalnej” oceny jest… więcej, a okres za który jest ona dokonywana jest najczęściej dłuższy.

I tak, ustęp 1 df. wspomnianego art. 6a mówi:

„1df. W przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy lub przeniesienia do innej szkoły nauczyciela mianowanego dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela za okres dotychczasowej pracy w tej szkole po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego, w terminie nie dłuższym niż 30 dni roboczych odpowiednio od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy lub przeniesienia do innej szkoły.”

Do znanych już zatem powodów, rozwiązanie umowy lub jej wygaśnięcie, dochodzi jeszcze przeniesienie nauczyciela mianowanego do innej szkoły. To też jest powód, aby obowiązkowo dokonać jego „pożegnalnej” oceny. Termin na jej dokonanie jest taki sam jak w przypadku nauczyciela początkującego (30 dni roboczych), jednak znacznie gorzej wygląda kwestia okresu za który należy tej oceny dokonać. Mowa jest o „okresie dotychczasowej pracy w tej szkole po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego” co w niektórych przypadkach oznaczać może nawet dwucyfrową liczbę lat.

Przymus dokonania oceny nauczycielowi mianowanemu, z którym się żegnamy, ma bliźniaczo jak u nauczycieli początkujących niejako „zabezpieczyć” dalszą ścieżkę awansu, co wybrzmiewa w dalszej część cytowanego ustępu:

„Jeżeli nauczyciel mianowany zmienił miejsce zatrudnienia w okresie 3 lat przed dokonaniem oceny, o której mowa w ust. 1dd, ocenę pracy z tego okresu z poprzedniego miejsca zatrudnienia uwzględnia się przy dokonywaniu oceny pracy, o której mowa w ust. 1dd.”

Skoro mowa o podobieństwa do rozwiązań przewidzianych dla nauczycieli początkujących, to jak się można domyślić, katalog powodów dokonywania obowiązkowej oceny na „ do widzenia” uzupełnia ustęp regulujący kwestie urlopowania nauczyciela mianowanego i jest on oczywiście nieco bogatszy.

„Art. 6a.1dg. W przypadku udzielenia nauczycielowi mianowanemu urlopu bezpłatnego, o którym mowa w art. 17 ust. 2 lub 2a, urlopowania go lub zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych dyrektor szkoły dokonuje oceny pracy nauczyciela za okres dotychczasowej pracy w tej szkole po uzyskaniu stopnia nauczyciela mianowanego, w terminie nie dłuższym niż 30 dni roboczych od dnia zakończenia przez nauczyciela świadczenia pracy w tej szkole.”

Do omówionego już ust. 2a (szkoły europejskie) dochodzi jeszcze ust. 2, a więc:

„2. Nauczyciele mianowani lub dyplomowani zatrudnieni na stanowisku kuratora oświaty oraz nauczyciele przechodzący do pracy w urzędach administracji rządowej, kuratoriach oświaty, Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, okręgowych komisjach egzaminacyjnych, specjalistycznej jednostce nadzoru oraz w organach sprawujących nadzór pedagogiczny nad okręgowymi ośrodkami wychowawczymi, zakładami poprawczymi oraz schroniskami dla nieletnich na stanowiska wymagające kwalifikacji pedagogicznych oraz nauczyciele, z którymi został nawiązany stosunek pracy na podstawie wyboru na okres pełnienia funkcji z wyboru, otrzymują urlop bezpłatny na czas zajmowania tych stanowisk lub pełnienia tych funkcji.”

Przypadków przewidzianych w ust. 2 jest na szczęście bez porównania mniej, niż tych klasycznego rozwiązania czy wygaśnięcia umowy, jednak nie należy o nich zapominać.

Podsumowując, każdy delegowany lub przenoszony nauczyciel mianowany, podobnie jak ten z którym umowa nam wygasa lub ulega rozwiązaniu, obowiązany jest w terminie 30 dni roboczych od zakończenia świadczenia pracy otrzymać ocenę pracy.

Rozstanie z nauczycielem dyplomowanym Nauczyciele dyplomowani to jedyna grupa, dla której nie przewidziano obowiązku dokonywania oceny w przypadku rozstania, niezależnie jaki jest jego powód.

Ocena „pożegnalna”- niuanse w terminach Mówiąc o ocenie „pożegnalnej”, niezależnie czy chodzi o nauczyciela początkującego czy mianowanego, warto wspomnieć o dwóch unikalnych zasadach.

Pierwsza z nich, mając na uwadze różną możliwą porę rozstania oraz przewidując, że może ono nastąpić w niedługim okresie po uzyskaniu przez nauczyciela oceny pracy z innych powodów, na przykład z racji realizowanego awansu, zezwala na pominięcie znanej zasady wymagającej upływu co najmniej roku między kolejnymi ocenami pracy. I tak, art. 6a. ust. 1 dh mówi:

„1dh. Ocena pracy, o której mowa w ust. 1da–1dd, 1df i 1dg, może być dokonana wcześniej niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej.”

Wśród wymienionych przypadków mamy zatem wspomniane wcześniej ustępy 1 db, 1 dc, 1 df oraz 1 dg.

Druga nietypowa zasada dotycząca ocen „pożegnalnych” dotyczy terminu jej dokonania. Wspomniany już termin 30 dni roboczych liczony od dnia zakończenia świadczenia pracy został uzupełniony o możliwość jej dokonania jeszcze w trakcie świadczenia pracy przez nauczyciela.

„Art. 6a. 1di. W przypadkach, o których mowa w ust. 1db, 1dc, 1df lub 1dg, jeżeli nauczyciel miał dokonaną ocenę pracy w okresie ostatnich 3 miesięcy, ocenę tę uważa się za ocenę pracy, o której mowa odpowiednio w ust. 1db, 1dc, 1df lub 1dg.”

Co istotne, wspomniany trzymiesięczny termin liczy się zgodnie ogólnymi zasadami wyliczania terminów na potrzeby oceny pracy, czyli:

„2b. Do okresów, o których mowa w ust. 2, nie wlicza się okresów usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy, trwającej dłużej niż 14 dni, oraz okresów ferii szkolnych wynikających zprzepisów w sprawie organizacji roku szkolnego, a w przypadku nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne – okresów urlopu wypoczynkowego trwającego nieprzerwanie co najmniej 14 dni kalendarzowych.”

Dla placówek tzw. feryjnych oznacza to, że dla chyba najczęściej spotykanego terminu rozwiązania umowy z nauczycielem, jakim jest ostatni dzień sierpnia, nie wliczając okresu wakacji, oceny „pożegnalnej” dokonać można już w kwietniu.

Podsumowanie Analiza przepisów prowadzi do jasnej konkluzji: każdy nauczyciel początkujący i mianowany, z którym z jakiegoś powodu nasze drogi zawodowe się rozchodzą musi zostać obowiązkowo oceniony. Nie ma w tej kwestii znaczenia jak długo u nas pracował, jakie ma dalsze plany zawodowe, a nawet to, że sam nauczyciel nie jest wspomnianą oceną zainteresowany. Z jednej strony rozwiązanie to ma swoje zalety, w postaci tego że nauczycielowi w trakcie realizowanego awansu zawodowego staż pracy u byłego pracodawcy nie przepadnie, z drugiej zaś brakuje w nich pewnego rodzaju „furtki”, która na wniosek nauczyciela zwalniałaby z tego obowiązku dyrektora, na przykład w przypadku nauczycieli odchodzących na emeryturę czy niezainteresowanych dalszą pracą w oświacie.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 986 ze zm.), rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli (Dz. U. z 2022 r., poz. ze zm.). Stan prawny na dzień: 10-03-2026

Zmiana regulaminu wynagradzania pracowników samorządowych – czy konieczna od 17 marca 2026 r.?

Podobne artykuły

Ocena pracy nauczyciela początkującego w pierwszym roku pracy

Od 28 listopada 2025 r. zmiany w ocenie pracy nauczycieli

Doraźne zastępstwo dla nauczyciela wspomagającego po 1 września 2025 r.

Nowelizacja Karty Nauczyciela – to już pewne – zmiany od września 2025 r.

Ocena pracy nauczyciela – nie będzie kryteriów dodatkowych

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Ocena pracy nauczyciela na pożegnanie

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Zmiana regulaminu wynagradzania pracowników samorządowych – czy konieczna od 17 marca 2026 r.?

Podobne artykuły

Ocena pracy nauczyciela początkującego w pierwszym roku pracy

Od 28 listopada 2025 r. zmiany w ocenie pracy nauczycieli

Doraźne zastępstwo dla nauczyciela wspomagającego po 1 września 2025 r.

Nowelizacja Karty Nauczyciela – to już pewne – zmiany od września 2025 r.

Ocena pracy nauczyciela – nie będzie kryteriów dodatkowych

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?