Mazowiecki Kurator Oświaty skierował pismo do dyrektorów jednostek oświatowych, w którym wskazał na popełniane błędy w szkołach w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Sprawdź, jakie działania, szczególnie związane z klasyfikacją roczną i końcową, zostały uznane za nieprawidłowe.
Nieprawidłowe działania
- Nie znajduje uzasadnienia stosowanie średnich ważonych ani średnich arytmetycznych do ustalania uczniom klasyfikacyjnych ocen
Zdaniem Mazowieckiego Kuratora Oświaty:
„Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego lub efektów kształcenia i kryteriów weryfikacji w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania.
Ponadto, nauczyciele na początku każdego roku szkolnego informują uczniów oraz ich rodziców o wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie programu nauczania.
Powyższe wskazuje, że podstawą każdej oceny ustalanej uczniowi przez nauczyciela są wymagania edukacyjne, z którymi nauczyciel zapoznał ucznia na początku roku szkolnego. Formy i sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych ucznia służą jedynie weryfikacji czy oczekiwane i sformułowane ww. wymagania zostały osiągnięte. Bez względu na to, czy nauczyciel weryfikował osiągnięcie wymagań edukacyjnych stosując, np.: sprawdzian, kartkówkę, test, odpowiedź ustną, projekt – ocena jest odzwierciedleniem poziomu opanowania przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań edukacyjnych i posiada jednakowe znaczenie.
Podkreślenia wymaga fakt, iż niektóre dzienniki elektroniczne posiadają funkcjonalność obliczania średnich ocen, ale ma to charakter wyłącznie pomocniczy dla nauczyciela, który ustala ocenę zgodnie z ww. zasadami.”
- Należy uznać za nieprawidłowe uwzględnianie przez nauczycieli ocen ustalonych uczniowi przed przystąpieniem do poprawy
Zdaniem Mazowieckiego Kuratora Oświaty:
„Podstawą każdej klasyfikacyjnej oceny ustalanej uczniowi przez nauczyciela są wymagania edukacyjne, z którymi nauczyciel zapoznaje ucznia na początku roku szkolnego. Jeśli w toku poprawiania uczniowi oceny nauczyciel stwierdził, iż uczeń opanował wiedzę i umiejętności określone w wymaganiach edukacyjnych, to zgodnie ze sformułowanymi wymaganiami powinien otrzymać stosowną do wiedzy i umiejętności ocenę. Oceny bieżące odzwierciedlają i ilustrują proces osiągania wymagań edukacyjnych. Nieuzasadnione jest stosowanie średniej z obu ocen, tj. oceny poprawianej i oceny uzyskanej w wyniku poprawy.”
- Niezgodne z prawem jest ograniczanie uczniom możliwości otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych poprzez zapisy w statutach szkół, które:
- traktują to uprawnienie jako przywilej dla wybranej grupy uczniów spełniającej wskazane kryteria w statucie szkoły,
- formułują zapisy wykluczające możliwość otrzymania każdej, wyższej niż już posiadana przez ucznia, oceny klasyfikacyjnej.
Zdaniem Mazowieckiego Kuratora Oświaty:
„Ustawa o systemie oświaty wskazuje zakres norm, które powinny być uregulowane w ocenianiu wewnątrzszkolnym.
Jak wynika z cyt. ustawy ocenianie wewnątrzszkolne obejmuje ustalanie warunków i trybu (czyli procedury formalne) otrzymania wyższych niż przewidywane rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Wykluczanie ucznia z możliwości otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej/końcowej oceny klasyfikacyjnej narusza prawa ucznia do równego traktowania w edukacji. Jest sprzeczne również z celem oceniania wewnątrzszkolnego, tj. motywowaniem ucznia do dalszych postępów w nauce.”
- Nieobecność ucznia na sprawdzianie, brak pracy domowej, nie może skutkować oceną niedostateczną dla ucznia i mieć wpływ na oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych, natomiast może być uwzględnione przez wychowawcę przy ustalaniu oceny zachowania, jeśli kryteria oceniania zachowania ustalone w statucie tak stanowią
Zdaniem Mazowieckiego Kuratora Oświaty:
„Dokonanie oceny osiągnięć ucznia w sytuacji braku możliwości odniesienia się do wymagań edukacyjnych nie jest możliwe. Podstawą każdej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych ustalanej uczniowi przez nauczyciela są wymagania edukacyjne, z którymi nauczyciel zapoznaje ucznia na początku roku szkolnego.”
- Niezgodne z prawem postanowienia statutu w zakresie oceniania wewnątrzszkolnego nie mogą skutkować nieprawidłowościami w ustalaniu ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych i zachowania.
Zdaniem Mazowieckiego Kuratora Oświaty:
„Przepisy prawa wskazują cele i zakres oceniania wewnątrzszkolnego. Statut szkoły zawiera w szczególności szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego uczniów, o którym mowa w art. 44b ustawy o systemie oświaty. Należy zadbać, aby nieprawidłowe zapisy statutu szkoły nie miały wpływu na ustalanie ocen klasyfikacyjnych, bowiem uczeń nie może ponosić konsekwencji błędnych zapisów.”
UWAGA!
Dyrektorzy zostali pouczeni do przypomnienia radzie pedagogicznej przepisów prawa w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania, a także przeanalizowania pod tym kątem zapisów statutu szkoły.
Źródło:
- pismo Mazowieckiego Kuratora Oświaty do dyrektorów szkół województwa mazowieckiego z 19 maja 2025 r. (nr: KOG.571.73.2025).
Podstawa prawna:
- art. 44b ust. 3 pkt i 2, art. 44b ust. 5 pkt 4, art. 44b ust. 6, ust. 8 pkt 1, 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 750 ze zm.),
- art. 98 ust. 1 pkt 8 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.).
Stan prawny na dzień:
- 27-05-2025
