Wiemy już wszystko o ustawie o sygnalistach. W Dzienniku Ustaw z 2024 r. pod poz. 928 w dniu 24 czerwca 2024 r. została opublikowana ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów. Powyższe oznacza, że już od 25 września 2024 r. należy posiadać odpowiednią dokumentację potwierdzającą stosowanie ustawy. Sprawdź szczegóły.
Kto stosuje a kto wdraża ustawę o sygnalistach?
Ustawa dotyczy również jednostek oświatowych (przedszkoli, szkół, placówek, również ich zespołów). Również pracownicy tych jednostek będą mogli zgłaszać naruszenia prawa do których dochodzi w jednostce i po spełnieniu kilku warunków takiego zgłoszenia będę mogli liczyć na ochronę przed ewentualnymi działaniami odwetowymi dyrektora.
W ustawie przyjęto, że podstawą prawną umożliwiającą dokonywanie zgłoszeń wewnętrznych w przedszkolu, szkole, placówce oraz regulującą wewnętrzne kanały i procedury dokonywania tych zgłoszeń przez sygnalistów oraz podejmowanie działań następczych jest:
- PROCEDURA DOKONYWANIA ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH NARUSZEŃ PRAWA I PODEJMOWANIA DZIAŁAŃ NASTĘPCZYCH ( „procedura zgłoszeń wewnętrznych”).
Natomiast dokumentem, który będzie potwierdzał przyjmowanie zgłoszeń w ramach tej procedury jest:
- REJESTR ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH.
Każda jednostka oświatowa musi stosować przepisy ustawy, ale nie każda jest zobowiązana do jej wdrożenia przez opracowanie i przyjęcie tych dwóch dokumentów, czyli:
- PROCEDURY DOKONYWANIA ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH NARUSZEŃ PRAWA I DZIAŁAŃ NASTĘPCZYCH,
- REJESTRU ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH
Każda jednostka oświatowa czy to publiczna, czy niepubliczna jest zobowiązana stosować przepisy ustawy o sygnalistach w części dotyczącej zakazu działań odwetowych i środków ochrony (Rozdział 2. Zakaz działań odwetowych i środki ochrony). Wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe ani próby lub groźby zastosowania takich działań.
Będzie tak, gdy sygnalista zgłasza lub ujawnia publicznie informacje o naruszeniu prawa. Nie ma znaczenia czy jednostka oświatowa jest zobowiązana do przygotowania niezbędnej dokumentacji (procedury i rejestru zgłoszeń) czy nie.
Ochrona przysługuje nawet wtedy kiedy jednostka oświatowa nie była obowiązana tworzyć wewnętrznych procedur, rejestru, a przykładowo pracownik zgłosił naruszenia do odpowiednich organów publicznych lub ujawnił publicznie informacje o naruszeniu prawa w jednostce wg opisanych zasad takiego ujawnienia.
Procedurę zgłoszeń wewnętrznych i rejestr zgłoszeń w związku z ochroną sygnalistów:
- muszą wprowadzić przedszkola, szkoły i placówki (publiczne i niepubliczne) zatrudniające co najmniej 50 osób według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku, z wyjątkiem prowadzonych przez gminy lub powiaty z mniej niż 10 tys. mieszkańców; uwzględniani będą tu pracownicy w przeliczeniu na pełne etaty, ale też współpracownicy np. na umowach cywilnoprawnych, samozatrudnieni;
- mogą wprowadzić przedszkola, szkoły i placówki (publiczne i niepubliczne) zatrudniające mniej niż 50 osób, a także prowadzone przez gminy lub powiaty z mniej niż 10 tys. mieszkańców (bez względu na liczbę zatrudnionych).
Nowe obowiązki od 25 września 2024 r.
Ustawa zacznie obowiązywać po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 25 września 2024 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących zgłoszeń zewnętrznych do Rzecznika Prawa Obywatelskich i innych organów publicznych, które wejdą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli 25 grudnia 2024 r.
Jeżeli ustalimy, że mamy obowiązek opracowania i przyjęcia:
- PROCEDURY DOKONYWANIA ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH NARUSZEŃ PRAWA I DZIAŁAŃ NASTĘPCZYCH,
- REJESTRU ZGŁOSZEŃ WEWNĘTRZNYCH
– procedurę i rejestr należy przygotować w ciągu 3 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. Ustawa zostało ogłoszona 24 czerwca 2024 r. Zatem formalnie procedurę i rejestr należy przygotować do 25 września 2024 r.
UWAGA!
Ustalenie jednego z obowiązkowego elementu w procedurze: zrozumiałych i łatwo dostępnych informacji na temat dokonywania zgłoszeń zewnętrznych do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organów publicznych oraz – w stosownych przypadkach – do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych UE wchodzi w życie dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. Zatem ten element trzeba będzie uzupełnić później do 25 grudnia 2024 r.
Podstawa prawna:
Stan prawny na dzień:
- 27-06-2024
