Podawanie adrenaliny w szkole przez nauczycieli – co warto wiedzieć? – oświatowo.pl

30 maja 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, która w praktyce zmieniła sytuację prawną nauczycieli i innych pracowników oświaty. Najważniejsza zmiana dotyczy definicji pierwszej pomocy – dziś obejmuje ona również możliwość wykorzystania produktów leczniczych dostępnych na miejscu zdarzenia, dopuszczonych do obrotu w Polsce.

To oznacza, że w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia osoba niemedyczna – w tym nauczyciel – może podać lek przepisany dziecku przez lekarza, jeżeli lek znajduje się w szkole lub przy uczniu.

Najczęściej dotyczy to właśnie adrenaliny w przypadku wstrząsu anafilaktycznego.

Co dokładnie się zmieniło? Przed nowelizacją definicję pierwszej pomocy interpretowano wąsko – jako działania bez użycia leków na receptę. W efekcie szkoły obawiały się podawania adrenaliny czy salbutamolu, uznając, że wykracza to poza kompetencje nauczyciela.

Po zmianie przepisów pierwsza pomoc obejmuje:

użycie wyrobów medycznych, użycie produktów leczniczych dostępnych na miejscu zdarzenia, działania podejmowane przez osobę znajdującą się na miejscu. W praktyce oznacza to, że nauczyciel, który jest świadkiem wstrząsu anafilaktycznego i ma dostęp do autowstrzykiwacza z adrenaliną, może go użyć zgodnie z przeznaczeniem. Czy potrzebna jest zgoda rodzica? W stanie nagłego zagrożenia życia – nie.

Udzielenie pierwszej pomocy nie wymaga uprzedniej pisemnej zgody rodzica. Życie i zdrowie dziecka mają pierwszeństwo.

Inaczej wygląda sytuacja przy planowym, codziennym podawaniu leków – tam nadal kluczowe są pisemne zalecenia lekarskie i ustalenia z rodzicami.

Jakie leki mogą być podane w ramach pierwszej pomocy? Nowelizacja otworzyła możliwość podania leków ratujących życie, jeśli są:

przepisane dziecku przez lekarza, dostępne na miejscu zdarzenia, używane w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. Najczęściej będą to:

Adrenalina Podawana domięśniowo przy wstrząsie anafilaktycznym (np. po użądleniu, kontakcie z alergenem pokarmowym, lateksem). Szybkie użycie autowstrzykiwacza może uratować życie.

Salbutamol Wziewny lek stosowany przy ostrym napadzie astmy i duszności.

Glukagon Podawany przy ciężkiej hipoglikemii u dziecka z cukrzycą.

Midazolam lub diazepam Stosowane w celu przerwania przedłużającego się napadu padaczkowego.

Nalokson W sytuacji przedawkowania opioidów.

Czy nauczyciel ma obowiązek podać adrenalinę? W sytuacji zagrożenia życia zastosowanie ma art. 162 Kodeks karny – obowiązek udzielenia pomocy osobie znajdującej się w niebezpieczeństwie utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Art. 162.

1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej. W sytuacji wstrząsu anafilaktycznego podanie adrenaliny jest czynnością ratującą życie. Brak reakcji może skutkować ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu lub śmiercią dziecka.

Dlatego dziś pytanie nie brzmi wyłącznie „czy wolno?”, lecz coraz częściej: czy w sytuacji zagrożenia życia można nie podać leku, mając go przy sobie?

Zgodnie z przepisami nauczyciel jako osoba sprawująca opiekę nad uczniem ma obowiązek zapewnić mu bezpieczeństwo, a dyrektor szkoły ma obowiązek zapewnić adekwatną opiekę uczniowi przebywającemu na terenie placówki.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie bezpieczeństwa i higieny w szkołach nauczyciele mają obowiązek przeszkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy- § 21.

Jeżeli zatem nauczyciel:

jest świadkiem zdarzenia, ma dostęp do leku, posiada podstawowe przeszkolenie, to powinien podjąć działania w granicach swoich umiejętności.

Najczęstsze obawy nauczycieli Personel obawia się:

odpowiedzialności za błąd, „naruszenia ciągłości tkanek”, braku kompetencji medycznych. Tymczasem podanie autowstrzykiwacza nie jest czynnością medyczną zastrzeżoną wyłącznie dla personelu medycznego – obecnie jest to element pierwszej pomocy.

Największym problemem nie jest dziś brak prawa, lecz brak wiedzy i pewności działania.

Ważne!

Osoba działająca w dobrej wierze, w ramach pierwszej pomocy, korzysta z ochrony prawnej. Odpowiedzialność karna nie dotyczy osoby, która działała w celu ratowania życia zgodnie z wiedzą i instrukcją. Karze podlega niepodjęcie żadnego działania w przypadku zagrożenia dla zdrowia lub życia innej osoby oraz za szkody powstałe w wyniku rozmyślnego lub wyraźnie niedbałego działania, czy też świadomego działania na niekorzyść ofiary wypadku.

Jak wygląda prawidłowe postępowanie przy anafilaksji?

W tej kwestii należy sięgnąć do obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2022 r. w sprawie zaleceń postępowania dotyczących opieki nad uczniami z anafilaksją, astmą oskrzelową, alergicznym nieżytem nosa, atopowym zapaleniem skóry i pokrzywką w szkole

Zgodnie z nim w przypadku podejrzenia wstrząsu anafilaktycznego należy:

Wezwać zespół ratownictwa medycznego (112 lub 999) oraz powiadomić rodzica ucznia – jeżeli jest możliwość należy poprosić o to inną osobę; w przypadku potrzeby, należy poprosić dyspozytora ratownictwa medycznego o wskazówki, jak pomóc uczniowi; W przypadku pojawienia się co najmniej 2 objawów, w miarę dostępności podać autowstrzykiwacz lub ampułkostrzykawkę z adrenaliną (samodzielne podanie przez ucznia, pielęgniarkę środowiska nauczania i wychowania albo higienistkę szkolną lub nauczyciela po odpowiednim przeszkoleniu), w przednioboczną powierzchnię uda w 1/3 jego górnej części, w następujący sposób: a) adrenalina we wstrzykiwaczu

– chwyć wstrzykiwacz tak, aby dłoń była zaciśnięta w pięść wokół wstrzykiwacza, a pomarańczowa końcówka była skierowana w dół,

– drugą ręką zdejmij niebieskie zabezpieczenie znajdujące się po przeciwnej stronie,

– trzymaj pomarańczową końcówkę ok. 10 cm od uda i przez ubranie przyciśnij mocno autowstrzywkiwacz do uda aż usłyszysz „klik” rozpoczęcia podawania leku,

– przytrzymaj ok. 10 sekund,

b) adrenalina w ampułkostrzykawce:

– zdejmij nasadkę igły, nie zdejmuj blokady na tłoku,

– wbij igłę w udo, nie podawaj przez ubranie,

– naciśnij tłok aż poczujesz opór,

– przytrzymaj przez kilka sekund,

– wyjmij igłę;

Zapisać godzinę podania leku. Nie pozostawiać dziecka bez opieki. W razie braku poprawy – podać kolejną dawkę po 5–15 minutach (jeśli dostępna). Warto pamiętać: w anafilaksji lepiej podać adrenalinę „na wyrost” niż nie podać jej wcale. Opóźnienie podania leku jest najczęstszą przyczyną ciężkich powikłań. Podsumowanie Od maja 2025 r. nauczyciel:

może podać adrenalinę w stanie zagrożenia życia, nie potrzebuje uprzedniej zgody rodzica w sytuacji nagłej, działa w ramach pierwszej pomocy, podlega ochronie prawnej, jeśli działa w dobrej wierze. Kluczowe pozostaje jedno: edukacja i przygotowanie organizacyjne szkoły.

Prawo pozwala działać. Zadaniem dyrektorów jest sprawić, by nauczyciele wiedzieli kiedy, jak i bez obaw tej pomocy udzielić.

Materiał: obwieszczenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2022 r. w sprawie zaleceń postępowania dotyczących opieki nad uczniami z anafilaksją, astmą oskrzelową, alergicznym nieżytem nosa, atopowym zapaleniem skóry i pokrzywką w szkole (Dz.U. MZ. z 2022 r., poz. 116). Podstawa prawna: art. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r., poz. 637),

art. 162 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn.: Dz.U. 2025 r., poz. 383),

§ 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej I Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (tekst jedn.: Dz.U. 2020 r., poz. 1604 ze zm.). Stan prawny na dzień: 27-02-2026

Podawanie adrenaliny w szkole przez nauczycieli – co warto wiedzieć?

Odprawa pośmiertna nauczyciela przeniesionego z innej szkoły

Nagroda jubileuszowa za 45 lat po osiągnieciu staż w grudniu 2025 roku

Podobne artykuły

Ubiór uczniów – stan obecny i planowane zmiany

Wyjście ucznia do toalety – jak to rozwiązać? Przykładowe zapisy do statutu

Rodzic pod wpływem alkoholu i odbiór dziecka ze szkoły

Jak postępować z uczniem pod wpływem alkoholu na wycieczce?

Przewodnik dla nauczycieli i dyrektorów w zakresie organizacji wycieczki szkolnej

Nagroda jubileuszowa za 45 lat po osiągnieciu staż w grudniu 2025 roku

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Podawanie adrenaliny w szkole przez nauczycieli – co warto wiedzieć?

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Odprawa pośmiertna nauczyciela przeniesionego z innej szkoły

Nagroda jubileuszowa za 45 lat po osiągnieciu staż w grudniu 2025 roku

Podobne artykuły

Ubiór uczniów – stan obecny i planowane zmiany

Wyjście ucznia do toalety – jak to rozwiązać? Przykładowe zapisy do statutu

Rodzic pod wpływem alkoholu i odbiór dziecka ze szkoły

Jak postępować z uczniem pod wpływem alkoholu na wycieczce?

Przewodnik dla nauczycieli i dyrektorów w zakresie organizacji wycieczki szkolnej

Nagroda jubileuszowa za 45 lat po osiągnieciu staż w grudniu 2025 roku

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?