Podstawy prawne wydawania bieżących poleceń nauczycielom przez dyrektora

O ile większość najważniejszych zadań nauczycieli jest dobrze zaplanowana już na początku roku i przewidywalna (zajęcia edukacyjne, dyżury, prowadzenie dokumentacji), zdarzają się jednak sytuacje, w których dyrektor oczekuje wykonania polecenia czy zadania doraźnego, czasem zupełnie dla nauczyciela nowego i nieoczekiwanego.

Sporządzenie dodatkowego dokumentu, praca w zespole czy komisji czy doraźne zapewnianie opieki uczniom to niektóre z przykładów takich zadań, zadań przy realizacji których pojawić może się opór nauczycieli i wiele pytań, wśród których dominują te o podstawy prawne.

Dyrektor jako pracodawca i przełożony – rola i obowiązki Mając często przyjazne relacje z dyrektorem, nauczyciele zapominają, że pełni on funkcję nie tylko kierownika placówki oświatowej i reprezentuje ją na zewnątrz, ale również pracodawcy i przełożonego służbowego wobec nauczycieli oraz innych pracowników placówki. I to właśnie ta pozycja daje mu prawo do wydawania poleceń służbowych, które wynikają z obowiązujących przepisów prawa oświatowego i prawa pracy.

Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela , dyrektor szkoły publicznej wykonuje obowiązki pracodawcy wobec nauczycieli.

Art. 7. 1. Szkołą kieruje dyrektor, który jest jej przedstawicielem na zewnątrz, przełożonym służbowym wszystkich pracowników szkoły, przewodniczącym rady pedagogicznej. Dyrektor sprawuje opiekę nad dziećmi i młodzieżą uczącą się w szkole.

Oznacza to, że dyrektor:

kieruje szkołą jako jednostką organizacyjną, reprezentuje ją na zewnątrz, nadzoruje pracę nauczycieli i innych pracowników, ocenia ich pracę, odpowiada za bezpieczeństwo uczniów i prawidłową realizację zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Z tego też tytułu ma pełne prawo do wydawania poleceń służbowych nauczycielom w ramach realizacji zadań placówki.

Podstawy prawne wydawania poleceń służbowych Zanim przejdziemy do konkretnych podstaw prawnych, warto przypomnieć, że każdy nauczyciel to przede wszystkim… pracownik i zastosowanie mają tu nie tylko przepisy oświatowe, a również jeśli nie przede wszystkim, ogólne normy prawne regulujące zasady wykonywania pracy.

Polecenia służbowe dyrektora opierają się zatem przede wszystkim na:

a) Kodeksie pracy Zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy, pracownik (w tym przypadku nauczyciel) ma obowiązek stosować się do poleceń przełożonego, jeśli:

nie są sprzeczne z przepisami prawa, nie są sprzeczne z umową o pracę, dotyczą pracy, którą nauczyciel wykonuje. Art. 100. § 1. Pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

Dyrektor jako pracodawca ma prawo wydawać polecenia dotyczące organizacji pracy, obowiązków służbowych czy zachowania zasad bezpieczeństwa. Konstrukcja przepisu jest na tyle oczywista, że nie pozostawia miejsca na jego dowolną interpretację. Wykonywanie poleceń pracodawcy jest obowiązkiem pracownika, a nie przywilejem.

b) Ustawie – Prawo oświatowe Zgodnie z art. 68 ust. 1 tej ustawy, dyrektor szkoły odpowiada m.in. za:

prawidłową organizację procesu kształcenia, nadzór pedagogiczny, zapewnienie warunków do realizacji podstawy programowej, bezpieczeństwo uczniów. Dodatkowo, art. 68 ust. 5 mówi, że:

5. Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami.

W tym kontekście dyrektor może wydawać nauczycielom polecenia związane np. z organizacją zajęć, zastępstwami, prowadzeniem dokumentacji czy udziałem w pracach zespołu, radzie pedagogicznej czy obowiązkowych formach doskonalenia.

Jak wydawać bieżące polecenia służbowe? W myśl przepisów obowiązujących w Polsce polecenia służbowe mogą być wydawane w różnych formach – zarówno ustnych , jak i pisemnych

Forma ustna jest najwygodniejsza, najszybsza i najczęściej stosowana w codziennej pracy. Ma jednak ona swoje wady, w sytuacjach spornych brak jest jakiegokolwiek dowodu na to co zostało powiedziane. Wybierając tę formę, warto zadbać aby w sytuacji wydawania polecenia ustnego pracodawcy i pracownikowi towarzyszył świadek.

Forma pisemna jest bardziej formalna i zdecydowanie preferowana przy istotnych lub kontrowersyjnych decyzjach. W zależności od decyzji pracodawcy polecenie służbowe wydać można w następującej formie:

notatka służbowa – stosowana często w administracji i szkolnictwie. zarządzenie służbowe – forma dokumentu wewnętrznego regulującego np. sposób wykonywania zadań przez pracowników. pismo imienne – np. skierowane do konkretnego pracownika z określonym zadaniem i terminem. e-mail/dziennik elektroniczny – najczęstszy sposób w nowoczesnych instytucjach, uznawany za formę pisemną, jeśli można potwierdzić nadawcę. Wybierając formę polecenia, czy ma być ustne czy pisemne, warto uwzględnić, że w razie sporu trudniej udowodnić będzie, że polecenie ustne miało miejsce, dlatego ważniejsze sprawy lepiej dokumentować pisemnie.

W zależności o wagi polecenia oraz aby uniknąć możliwych nieporozumień, dyrektor powinien:

wydawać polecenia na piśmie (w formie notatki, maila, zarządzenia) – szczególnie te istotne, jasno określać cel i zakres zadania , unikać sformułowań ogólnych i niejednoznacznych, dawać czas na wykonanie zadania adekwatny do jego złożoności. Podsumowanie Dyrektor szkoły ma prawo wydawać nauczycielom polecenia służbowe, ale musi robić to w granicach prawa.

Dla ważnych lub spornych kwestii warto stosować formę pisemną (np. e-mail lub notatkę służbową), aby zapewnić przejrzystość i możliwość późniejszego udokumentowania. Forma ustna może być stosowana, ale najlepiej – przy działaniach powtarzalnych lub rutynowych.

Podstawa prawna: art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 986 ze zm.), art. 100 § 1 stawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst. jedn. Dz.U. 2025 r., poz. 277), art. 68 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 737 ze zm.). Stan prawny na dzień: 13-06-2025

KOMUNIKAT MEN o niewliczaniu ocen z religii i etyki do średniej ocen

Możliwość zatrudnienia w przedszkolu osoby niebędącej nauczycielem do wszystkich zajęć prowadzonych w przedszkolu – idą zmiany

Podobne artykuły

Nowy okresy zaliczane do stażu pracy – obowiązki dyrektora i pracownika

Czy nauczyciel ma obowiązek odpowiadać rodzicom poza godzinami pracy?

Sprawozdawczość nauczycieli i specjalistów – obowiązek czy dobra praktyka?

Organizacja opieki nad dziećmi dowożonymi do przedszkola – obowiązki dyrektora i nauczycieli

Nowelizacja procedury Niebieskie Karty w 2025 roku

Możliwość zatrudnienia w przedszkolu osoby niebędącej nauczycielem do wszystkich zajęć prowadzonych w przedszkolu - idą zmiany

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Podstawy prawne wydawania bieżących poleceń nauczycielom przez dyrektora

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

KOMUNIKAT MEN o niewliczaniu ocen z religii i etyki do średniej ocen

Możliwość zatrudnienia w przedszkolu osoby niebędącej nauczycielem do wszystkich zajęć prowadzonych w przedszkolu – idą zmiany

Podobne artykuły

Nowy okresy zaliczane do stażu pracy – obowiązki dyrektora i pracownika

Czy nauczyciel ma obowiązek odpowiadać rodzicom poza godzinami pracy?

Sprawozdawczość nauczycieli i specjalistów – obowiązek czy dobra praktyka?

Organizacja opieki nad dziećmi dowożonymi do przedszkola – obowiązki dyrektora i nauczycieli

Nowelizacja procedury Niebieskie Karty w 2025 roku

Możliwość zatrudnienia w przedszkolu osoby niebędącej nauczycielem do wszystkich zajęć prowadzonych w przedszkolu - idą zmiany

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?