Udzielanie uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej uregulowane zostało w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. W myśl § 1 tego aktu prawnego publiczne przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych, zwane dalej „przedszkolami”, publiczne szkoły oraz publiczne placówki, udzielają uczniom uczęszczającym do tych przedszkoli, szkół i placówek, ich rodzicom oraz nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej i organizują tę pomoc na zasadach określonych w rozporządzeniu. Nie ulega więc wątpliwości, że wszelkie kwestie dotyczące udzielania tej pomocy należy rozstrzygać na gruncie niniejszego rozporządzenia. Jednym z przepisów o kluczowym znaczeniu jest przepis zawarty w § 3, który stanowi, że korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu, szkole i placówce jest dobrowolne i nieodpłatne. Nie podlega więc dyskusji, że objęcie przez szkołę ucznia, którąś z form pomocy określonych w § 6 ust. 2 wymaga uzyskania zgody rodziców niepełnoletniego ucznia. Zanim jednak do tego dojdzie, któraś z uprawnionych do tego osób musi wnioskować o objęcie ucznia taką pomocą. Zgodnie z § 5 cytowanego aktu prawnego pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolu, szkole i placówce jest udzielana z inicjatywy:
- ucznia;
- rodziców ucznia;
- dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki;
- nauczyciela, wychowawcy grupy wychowawczej lub specjalisty, prowadzących zajęcia z uczniem;
- pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania lub higienistki szkolnej;
- poradni;
- asystenta edukacji romskiej;
- pomocy nauczyciela;
- (uchylony);
- pracownika socjalnego;
- asystenta rodziny;
- kuratora sądowego;
- organizacji pozarządowej, innej instytucji lub podmiotu działających na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży.
Osobą, do której należy złożyć stosowny wniosek jest zwykle dyrektor szkoły lub inna wyznaczona przez niego osoba. Zespół nauczycieli, którzy zajmują się koordynacją działań związanych z pomocą p-p powinien zaproponować konkretne zajęcia, w których uczeń winien uczestniczyć. W myśl § 23 o potrzebie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną informuje się rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia. Z kolei dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki ma obowiązek niezwłocznie poinformować pisemnie, w sposób przyjęty w danym przedszkolu, szkole lub placówce, rodziców ucznia albo pełnoletniego ucznia o ustalonych dla ucznia formach, okresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiarze godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane. Jest to moment, w którym należy uzyskać zgodę rodziców na rozpoczęcie tych zajęć. Zwykle odbywa się to w ten sposób, że na ww. piśmie rodzic nanosi adnotacją świadczącą o wyrażeniu zgody lub też o jej braku. Zajęcia można rozpocząć jedynie po uzyskaniu zgody rodzica ucznia lub pełnoletniego ucznia. Dla celów dokumentacyjnych zgoda rodzica powinna być wyrażona na piśmie. W przypadku nieuzyskania zgody na prowadzenie zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej warto, by dyrektor szkoły zaprosił rodziców do szkoły na rozmowę dotyczącą przyczyn odmowy. Podczas takiej rozmowy należy podać powody, dla których planuje się objęcie ucznia pomocą, a także wskazać na korzyści jakie mogą płynąć z jego uczestnictwa w zajęciach oraz ewentualne nasilenie się zaobserwowanych u niego problemów wychowawczych i dydaktycznych w przypadku zaniechania działań. Odmowa udziału ucznia w zajęciach może wynikać np. z tego, że dziecko uczestniczy w podobnych działaniach poza szkołą. Może być również tak, że rodzice nie podzielają opinii nauczycieli o swoim dziecku i jego potrzebach. Z przeprowadzonej rozmowy warto sporządzić notatkę służbową. Trzeba podkreślić, że rodzice mogą nie zgodzić się na prowadzenie wszystkich lub tylko niektórych zaplanowanych zajęć. Udzielona zgoda może być również cofnięta w dowolnym momencie roku szkolnego i wtedy należy przerwać prowadzenie zajęć. Dyrektor szkoły nie ma narzędzi prawnych, by przymusić rodziców do wyrażenia zgody na zajęcia z pomocy pp. dla ich dziecka. Gdyby jednak brak zgody rodziców miał mieć bardzo negatywny wpływ na dobrostan ucznia i działać w oczywisty sposób na jego niekorzyść należy zastanowić się nad skorzystaniem z przepisu art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który sądowi opiekuńczemu daje możliwość wkroczenia w autonomię rodziny, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone. W takiej sytuacji sąd opiekuńczy może wydać odpowiednie zarządzenie. Oznacza to m.in. możliwość zobowiązania przez sąd rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania. O zamiarze zainteresowania sądu rodzinnego sprawą odmowy udzielenia zgody na udzielanie uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej dobrze jest poinformować jego rodziców. Może ich to skłonić do ponownego przemyślenia swojej decyzji. Oczywiście taką drogę postępowania należy wybierać wyjątkowo, jedynie w przypadkach drastycznego naruszenia dobra dziecka. Nie jest to więc standardowa procedura w przypadku braku zgody rodziców na pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Ich decyzja w tym zakresie jest suwerenna i znajduje oparcie
w przepisach prawa.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809),
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 1798).
Stan prawny na dzień:
- 23-08-2024
