Każdego roku liczna grupa nauczycieli rozpoczyna swoją pracę w różnych jednostkach systemu oświaty. Najwięcej z nich trafia do szkół. Ukończone studia dały im wiedzę merytoryczną w zakresie nauczanego przedmiotu i przygotowania pedagogicznego. Sporym wyzwaniem może być dla nich jednak znajomość przepisów prawa oświatowego. Każdy młody nauczyciel przynosi ze sobą doświadczenia wynikające z ukończenia własnej edukacji. Nie są one jednak wystarczające dla prawidłowego wywiązywania się z obowiązków nauczyciela i wychowawcy. Niezbędna jest więc nawet podstawowa wiedza o aktach prawnych, które w największym stopniu wpływają na pracę każdego nauczyciela. Oto wykaz najważniejszych ustaw wraz z krótką charakterystyką:
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 986) – to akt prawny regulujący status zawodowy nauczyciela. W oparciu o przepisy ustawy zatrudnia się nauczycieli. Zawiera przepisy odnoszące się do kwalifikacji nauczycieli, awansu zawodowego, oceny pracy czy też odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ponadto ustawa zawiera obowiązki nauczycieli, uprawnienia socjalne i urlopowe, warunki pracy i wynagrodzenia, uprawnienia emerytalne i wiele innych szczegółowych kwestii odnoszących się do wykonywania zawodu nauczyciela;
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.) – ten akt prawny konstytuuje tzw. ustrój szkolny, a więc sposób funkcjonowania jednostek systemu oświaty. Obok przepisów ogólnych reguluje sprawy dotyczące wychowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, zarządzanie szkołami i placówkami publicznymi, społecznych organów w systemie oświaty, organizacji kształcenia, wychowania i opieki w szkołach i placówkach publicznych, przyjmowania do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek, kształcenia osób przybywających z zagranicy, szkół i placówek niepublicznych, a także placówek doskonalenia nauczycieli;
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 750 z późn. zm.) – ustawa ta pełniła niegdyś rolę, którą od kilku lat przejęła ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Nowy akt prawny uchylił wiele przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty jednak ustawa choć w okrojonym kształcie obowiązuje nadal. Można więc w niej znaleźć przepisy odnoszące się do oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych, egzaminu ósmoklasisty, maturalnego i zawodowego, pomocy materialnej dla uczniów oraz wypoczynku dzieci młodzieży.
Na podstawie przepisów ww. ustaw minister właściwy do spraw oświaty i wychowania wydał kilkadziesiąt aktów niższego rzędu (rozporządzeń), które w sposób szczegółowy opisuje kwestie zawarte w ustawach. O najważniejszych z nich, dla każdego nauczyciela, przeczytacie Państwo w kolejnej części.
Stan prawny na dzień:
- 22-07-2024
