Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe nauczycieli – uchwała 7 sędziów SN z 26 lutego 2025 r. – oświatowo.pl

W dniu 26 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów, wydał uchwałę stwierdzając, że praca nauczycieli wykonywana ponad 40-godzinną tygodniową normę czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych. Sprawdzamy, o co dokładnie chodziło i jakie wiążą się z nią skutki.

Stan faktyczny sprawy Chodziło o nauczycielkę j. angielskiego z LO. Nauczycielka była zatrudniona na podstawie mianowania na pełnym etacie z pensum 18 godzin. Dyrektor liceum zleciła nauczycielce koordynację projektu „Comenius: Indywidualne wyjazdy uczniów” oraz przygotowanie uczniów do udziału w projekcie „Dni Integracji Europejskiej”. Do jej obowiązków jako koordynatora należało m.in.:

przygotowanie ucznia do wyjazdu; zorganizowanie mu podróży do kraju przyjmującego i z powrotem; wzięcie udziału w szkoleniu dla szkół wysyłających organizowanym przez Narodową Agencję; pełnienie funkcji łącznika pomiędzy szkołą wysyłającą, a wysyłającą Narodową Agencją, szkołą przyjmującą, uczniem i jego rodzicami/opiekunami (łącznie z przekazywaniem informacji i dokumentów); regularne komunikowanie się z mentorem ze szkoły przyjmującej; zapewnienie wsparcia uczniowi w reintegracji społecznością szkolną po powrocie do kraju, czy też sporządzenie i wysłanie raportu końcowego do Narodowej Agencji. Nauczycielka wniosła przeciwko LO pozew o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.

Sąd I instancji

Sąd Rejonowy w Goleniowie w wyroku z 15 grudnia 2021 r. (sygn. akt IV P 190/14) zasądził wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe.

Sąd II instancji

Sąd Okręgowy w Szczecinie w wyroku z 15 lipca 2022 r. (sygn. akt VI Pa 48/22) w zasadzie podtrzymał orzeczenie sądu I instancji, zmieniając orzeczenie w zakresie odsetek.

Sąd Najwyższy

Od wyroku sądu II instancji skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego złożyło LO.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów Izby Pracy zdecydował o skierowaniu pytania prawnego do rozstrzygnięcia przez powiększony skład Sądu Najwyższego.

Pytanie prawne:

„ Czy problematyka pracy w godzinach nadliczbowych nauczycieli została wyczerpująco uregulowana w przepisach ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 984 z późn. zm.), czy też należy do niej odpowiednio stosować, na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela, przepisy Rozdziału V Działu Szóstego Kodeksu pracy?”

W odpowiedzi 26 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów orzekł:

„ Praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz. U. z 2024 r., poz. 986 ze zm.) jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.”

Niestety nie mamy jeszcze pisemnego uzasadnienia uchwały SN. A to jest kluczowy dokument do oceny argumentów przyjętych przez Sąd Najwyższy.

Skutki uchwały SN dla szkół Uchwała Sądu Najwyższego potwierdza, że jeżeli w wyniku polecenia służbowego dyrektora dojdzie do przekroczenia tygodniowej normy czasu pracy nauczyciela (dla pełnego etatu jest to 40 godzin) należy liczyć się z wypłatą wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Może tak się zdarzyć w przypadku realizowania przez nauczyciela:

opieki w czasie wycieczki, zielonej szkoły, opieki w czasie wyjazdów na konkursy, zawody sportowe, inne wydarzenia, zadaniach w projektach realizowanych w ramach różnych programów, w tym unijnych. Generalnie jeżeli nauczyciel przekracza 40 godzin to wchodzą w grę godziny nadliczbowe i trzeba płacić. Zatem w tym zakresie nie jest to nic odkrywczego. Były inne orzeczenia które za przekroczenie czasu pracy 40 godz. na wycieczkach kazały płacić za nadgodzinny. Pisze o nich ZNP w swoim komunikacie, co przytaczamy w dalszej części artykułu.

Jeżeli dyrektor nie będzie realizował tego z własnej woli, to musi liczyć z pozwem ze strony nauczyciela. Opisana uchwała daje ogromną nauczycielom jako argument w postępowaniu sądowym. Pogląd zawarty w uchwale z pewnością będzie uwzględniany w orzecznictwie sądowym dotyczącym ustalenia prawa do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych nauczycieli.

Skutki uchwały SN dla MEN Jak wynika z komunikatu Ministerstwa Edukacji Narodowej z 26 lutego 2025 r.:

„MEN przeanalizuje uchwałę Sądu Najwyższego w powyższej sprawie, w tym uzasadnienie i zdecyduje o ewentualnych zmianach przepisów ustawowych.”

Teraz rolą ustawodawcy jest zdecydowanie czy chce, aby nauczyciel miał albo nie miał płacone za nadgodziny. Jeżeli tak, to powinien zmienić Kartę Nauczyciela. Ewentualnie wprowadzić okresy rozliczeniowe dla nauczycieli jak dla niepedagogicznych oraz/i doregulować kwestię ewidencjonowania czasu pracy. Póki co ewidencjonowaniu w dziennikach podlega czas prowadzenia zajęć (art. 42 ust. 7b Karty Nauczyciela). Poza prowadzeniem zajęć czas pracy nauczyciela nie jest ewidencjonowany.

Stanowisko ZNP do komunikatu MEN Związek Nauczycielstwa Polskiego odniósł się do uchwały Sądu Najwyższego i komunikatu Ministerstwa Edukacji Narodowej w sprawie godzin nadliczbowych dla nauczycieli.

W pierwszym komunikacie wskazał, że:

„Sprawa zawisła przed Sądem Najwyższym wskazuje, że pracodawcy odmawiają wypłacania wynagrodzenia z tytułu godzin nadliczbowych. Jeżeli wynagrodzenie jest wypłacane to zazwyczaj na skutek wygranych procesów sądowych, a nie „zwykłego” stosowania prawa pracy.

Sprawy były jednostkowo rozstrzygane korzystnie dla nauczycieli np. w wyrokach: Sądu Rejonowego w Lubinie z 02.04.2015 r. IV P 383/14, Sądu Rejonowego w Grudziądzu z 27.09.2016 r., IV P 197/16. Problem z uzyskaniem wynagrodzenia z tytułu godzin nadliczbowych związany jest także z nieewidencjonowaniem całości pracy nauczycielskiej w tygodniu pracy, jak również w sytuacjach związanych z wycieczkami/zielonymi szkołami, często organizowanych w dniach wolnych od pracy.”

W drugim komunikacie ZNP zarzuca MEN rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji „ jakoby istniała utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego, z której miałoby wynikać, iż do nauczycieli nie stosuje się przepisów Kodeksu pracy dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych.”

Nie sposób nie przyznać racji ZNP.

ZNP wskazuje, że co prawda nie ma linii orzeczniczej SN w zakresie kwestii prawa nauczycieli do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, ale są orzeczenia sądów niższych instancji przyznające wynagrodzenie za godziny nadliczbowe dla nauczycieli, np.:

wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z 20 października 2008 r., akt VI P 165/07, wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt VIII Pa 35/09, wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt V Pa 203/12, wyrok Sądu Rejonowego w Lubinie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV P 383/14, wyrok Sądu Rejonowego w Grudziądzu z 27 września 2016 r., sygn. akt IV P 197/16, wyrok Sądu Rejonowego w Goleniowie z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt IV P 190/14, wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z 15 lipca 2022 r., sygn. akt VI Pa 48/22. Źródło: postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2024 r. z uzasadnieniem (sygn. akt I PSKP 24/23) , uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r. (sygn. akt III PZP 3/24) , komunikat Ministra Edukacji Narodowej z 26 lutego 20205 r. w sprawie uchwały Sądu Najwyższego w zakresie czasu pracy nauczycieli , artykuł ze strony internetowej Związku Nauczycielstwa Polskiego - Sąd Najwyższy: Płacenie za nadgodziny jest zasadą , dostęp z dnia 7.03.2025 r., artykuł ze strony internetowej Związku Nauczycielstwa Polskiego - Sprostowanie dot. komunikatu MEW ws. utrwalonej linii orzecznicza Sądu Najwyższego , dostęp z dnia 7.03.2025. Podstawa prawna: art. 42, art. 91c ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 986). Stan prawny na dzień: 7-03-2025

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe nauczycieli – uchwała 7 sędziów SN z 26 lutego 2025 r.

Edukacja zdrowotna i obywatelska od 1 września 2025 r. w szkołach

Zapomoga z ZFŚS bez informacji o dochodach

Podobne artykuły

Arkusz weryfikacji godzin ponadwymiarowych do zapłaty za okres: 1.09 – 31.12.2025 r.

Procedura ustalania liczby godzin ponadwymiarowych do wypłaty do 6.02.2026 r.

Gotowość do pracy a godziny ponadwymiarowe

„Gotowość do realizacji zajęć” po zmianach w Karcie Nauczyciela

Godziny ponadwymiarowe za czas szkolenia

Zapomoga z ZFŚS bez informacji o dochodach

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe nauczycieli – uchwała 7 sędziów SN z 26 lutego 2025 r.

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Edukacja zdrowotna i obywatelska od 1 września 2025 r. w szkołach

Zapomoga z ZFŚS bez informacji o dochodach

Podobne artykuły

Arkusz weryfikacji godzin ponadwymiarowych do zapłaty za okres: 1.09 – 31.12.2025 r.

Procedura ustalania liczby godzin ponadwymiarowych do wypłaty do 6.02.2026 r.

Gotowość do pracy a godziny ponadwymiarowe

„Gotowość do realizacji zajęć” po zmianach w Karcie Nauczyciela

Godziny ponadwymiarowe za czas szkolenia

Zapomoga z ZFŚS bez informacji o dochodach

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?