Nowe rozporządzenie regulujące zasady wydawania orzeczeń i opinii przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, o którym pisaliśmy już w artykule: Ocena funkcjonalna – od 1 września 2026 r. – rozporządzenie podpisane, doprecyzowuje m.in. skład zespołu orzekającego oraz zasady udziału innych osób w jego pracach. Przepisy te wyraźnie podkreślają interdyscyplinarny charakter procesu diagnozy oraz konieczność uwzględniania różnych perspektyw – psychologicznej, pedagogicznej, medycznej i edukacyjnej – przy podejmowaniu decyzji dotyczących potrzeb dziecka lub ucznia.
Poniższe opracowanie stanowi jedno z pierwszych spojrzeń na nowe regulacje w tym zakresie. Jest to jednak tylko jedna z możliwych perspektyw interpretacyjnych, ponieważ same przepisy, jak w przypadku każdej nowej regulacji, będą w najbliższym czasie przedmiotem dalszej analizy oraz praktycznej interpretacji w pracy poradni i szkół.
Zgodnie z rozporządzeniem zespół powołuje dyrektor poradni, a jego pracami kieruje przewodniczący. Skład zespołu ma charakter częściowo stały, a częściowo elastyczny. Oznacza to, że obok członków obligatoryjnych w jego pracach mogą uczestniczyć również inni specjaliści, jeżeli jest to niezbędne dla prawidłowej oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia. Poniżej przeanalizowano charakter pracy każdego z członków zespołu.
Przewodniczącym zespołu jest dyrektor poradni albo osoba przez niego upoważniona. Do jego podstawowych zadań należy organizacja pracy zespołu oraz zapewnienie prawidłowego przebiegu całej procedury. W praktyce oznacza to w szczególności powołanie zespołu w danej sprawie, organizację i prowadzenie posiedzenia, zapewnienie udziału odpowiednich specjalistów oraz dopuszczenie do udziału w posiedzeniu innych osób z głosem doradczym. Przewodniczący czuwa również nad tym, aby procedura była realizowana zgodnie z przepisami oraz aby zespół dysponował kompletnym materiałem diagnostycznym.
Psycholog jest jednym z podstawowych członków zespołu. Jego rola polega przede wszystkim na przeprowadzeniu diagnozy psychologicznej oraz ocenie funkcjonowania dziecka w sferze poznawczej, emocjonalnej i społecznej. W ramach swojej pracy psycholog dokonuje analizy funkcjonowania emocjonalnego i społecznego dziecka, identyfikuje ewentualne trudności rozwojowe lub zaburzenia, a także ocenia mechanizmy funkcjonowania dziecka w środowisku szkolnym i rodzinnym. Wyniki tej diagnozy stanowią istotny element materiału, na podstawie którego zespół podejmuje decyzję o wydaniu orzeczenia lub opinii.
Obligatoryjnym członkiem zespołu jest również pedagog, którego zadaniem jest przede wszystkim analiza funkcjonowania dziecka lub ucznia w kontekście edukacyjnym. Pedagog analizuje przebieg dotychczasowej edukacji, ocenia trudności w uczeniu się oraz ich możliwe przyczyny, a także interpretuje informacje przekazywane przez przedszkole, szkołę lub placówkę. Dzięki temu możliwe jest odniesienie wyników diagnozy specjalistycznej do realnych warunków funkcjonowania dziecka w systemie edukacji oraz sformułowanie wniosków dotyczących sposobów wsparcia ucznia.
W zależności od rodzaju trudności dziecka lub ucznia w pracach zespołu mogą uczestniczyć także inni specjaliści. Rozporządzenie wskazuje przykładowo tyflopedagoga lub rehabilitanta wzroku, logopedę – w tym surdologopedę lub neurologopedę – surdopedagoga, fizjoterapeutę, instruktora terapii uzależnień czy specjalistę psychoterapii uzależnień, a także inne osoby posiadające kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej. Udział tych specjalistów jest uzależniony od potrzeb diagnostycznych i ma na celu pogłębienie oceny funkcjonowania dziecka w określonych obszarach rozwoju lub zdrowia.
Lekarz uczestniczy w pracach zespołu w sytuacji, gdy do wniosku o wydanie orzeczenia lub opinii została dołączona dokumentacja medyczna wymagająca interpretacji w kontekście funkcjonowania dziecka lub ucznia. Jego rola polega przede wszystkim na wyjaśnieniu znaczenia rozpoznań medycznych oraz zaleceń lekarskich, a także na wskazaniu możliwego wpływu stanu zdrowia na proces kształcenia, wychowania i funkcjonowanie dziecka w środowisku edukacyjnym.
Rozporządzenie przewiduje również możliwość udziału rodziców dziecka lub ucznia – a w przypadku ucznia pełnoletniego jego samego – w posiedzeniu zespołu. Mają oni prawo uczestniczyć w spotkaniu oraz przedstawić swoje stanowisko. Ich udział ma istotne znaczenie dla rzetelności diagnozy, ponieważ pozwala uzupełnić materiał o informacje dotyczące funkcjonowania dziecka w środowisku rodzinnym oraz poza szkołą.
Przepisy dopuszczają także udział w posiedzeniu zespołu – z głosem doradczym – innych osób, których wiedza o dziecku może być istotna dla oceny jego funkcjonowania. Mogą to być w szczególności:
- nauczyciele, wychowawcy i specjaliści prowadzący zajęcia z dzieckiem w przedszkolu, szkole lub placówce,
- pomoc nauczyciela,
- osoba władająca językiem kraju pochodzenia dziecka,
- asystent międzykulturowy lub asystent edukacji romskiej, a także
- tłumacz języka migowego lub osoba wspierająca komunikowanie się osób głuchych.
Ponadto w posiedzeniu mogą uczestniczyć inne osoby wskazane przez rodziców lub pełnoletniego ucznia, jeżeli ich wiedza o dziecku jest istotna dla oceny jego funkcjonowania, w tym osoby wykonujące zawód medyczny udzielające świadczeń w zakresie opieki psychiatrycznej lub leczenia uzależnień.
Rozporządzenie przewiduje również możliwość udziału w posiedzeniu zespołu osoby wykonującej zawód medyczny z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku rozwiązania techniczne muszą zapewniać transmisję obrad w czasie rzeczywistym oraz wielostronną komunikację umożliwiającą uczestnikom posiedzenia zabieranie głosu. Jednocześnie konieczne jest zachowanie niezbędnych zasad bezpieczeństwa, w szczególności w zakresie ochrony danych oraz poufności omawianych informacji. Rozwiązanie to pozwala na udział specjalistów medycznych także wtedy, gdy ich bezpośrednia obecność na posiedzeniu nie jest możliwa.
Wszystkie osoby uczestniczące w posiedzeniu zespołu są zobowiązane do nieujawniania spraw poruszanych podczas posiedzenia, które mogłyby naruszać dobra osobiste dziecka lub ucznia, jego rodziców, członków zespołu oraz innych uczestników postępowania.
Przepisy dotyczące składu zespołu orzekającego wyraźnie podkreślają znaczenie współpracy specjalistów różnych dziedzin. Dzięki temu możliwe jest kompleksowe spojrzenie na funkcjonowanie dziecka lub ucznia oraz sformułowanie trafnych wniosków dotyczących jego potrzeb edukacyjnych, rozwojowych i terapeutycznych.
Jednocześnie należy podkreślić, że decyzje dotyczące zastosowanych form i metod kształcenia specjalnego powinny być wynikiem wspólnej, kolegialnej analizy prowadzonej podczas posiedzenia zespołu orzekającego. Interdyscyplinarny skład zespołu nie oznacza bowiem sumy indywidualnych, wcześniej przygotowanych rozstrzygnięć poszczególnych specjalistów. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której poszczególni członkowie zespołu formułują decyzje jeszcze przed posiedzeniem zespołu. Istotą pracy zespołu jest właśnie wspólne omówienie wyników diagnozy, skonfrontowanie różnych perspektyw specjalistycznych oraz wypracowanie stanowiska w drodze merytorycznej dyskusji.
Praktyka stosowania nowych przepisów dopiero pokaże, w jaki sposób przyjęte rozwiązania będą funkcjonować w codziennej pracy poradni psychologiczno-pedagogicznych. W najbliższym czasie konieczna będzie zatem dalsza analiza regulacji oraz wymiana doświadczeń pomiędzy poradniami i szkołami.
W kolejnym artykule przyjrzymy się bliżej samemu wnioskowi o wydanie orzeczenia lub opinii, o którym mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia, oraz omówimy jego najważniejsze elementy i znaczenie w pracy zespołu orzekającego.
Materiał:
Stan prawny na dzień:
- 7-03-2026
