Art. 68 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe nakłada na dyrektora bardzo wiele obowiązków. Poniżej wybrane, przykładowe obowiązki dyrektora.
Dyrektor szkoły/placówki
- kieruje działalnością szkoły lub placówki oraz reprezentuje ją na zewnątrz;
- sprawuje nadzór pedagogiczny;
- sprawuje opiekę nad uczniami oraz stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego poprzez aktywne działania prozdrowotne;
- realizuje uchwały rady szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej, podjęte w ramach ich kompetencji stanowiących;
- dysponuje środkami określonymi w planie finansowym szkoły lub placówki zaopiniowanym przez radę szkoły lub placówki i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie;
- wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę;
- odpowiada za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia;
- , …
Poza tym:
- dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole/placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami (art. 68 ust. 5);
- dyrektor szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe ustala zawody, w których kształci szkoła (art. 68 ust. 7);
- dyrektor jest przewodniczącymrady pedagogicznej (art.69 ust. 4).
Czy wszystkie te zadania ma wykonywać jedna osoba – dyrektor?
W realizacji tych rozlicznych obowiązków ogromnym, nieocenionym wsparciem może być zastępca, czyli wicedyrektor.
Stanowisko wicedyrektora tworzy się obowiązkowo w szkole, która liczy co najmniej 12 oddziałów (klas). W mniejszych jednostkach, nawet jeżeli nie ma takiego wymogu, stanowisko takie może być utworzone, jednak pod warunkiem uzyskania zgody organu prowadzącego.
Ustawa Prawo oświatowe
Art. 97. 1. W szkole, która liczy co najmniej 12 oddziałów, tworzy się stanowisko wicedyrektora.
2. Dyrektor szkoły, za zgodą organu prowadzącego szkołę, może tworzyć dodatkowe stanowiska wicedyrektorów lub inne stanowiska kierownicze.
3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą szkół artystycznych.
W przedszkolach obowiązują odmienne kryteria, zgodnie z art. 101 ust. 1.
Art. 101. 1. Podstawową jednostką organizacyjną przedszkola jest oddział.
2. W przedszkolu:
1) liczącym co najmniej 6 oddziałów lub
2) posiadającym oddziały zlokalizowane w różnych miejscach lub
3) w którym co najmniej 2 oddziały pracują dłużej niż 10 godzin dziennie
– może być utworzone stanowisko wicedyrektora przedszkola.
3. Dyrektor przedszkola, za zgodą organu prowadzącego, może utworzyć stanowisko wicedyrektora w innych przypadkach niż określone w ust. 1, a także, za zgodą organu prowadzącego, może tworzyć inne stanowiska kierownicze.
To, jak będzie przebiegała współpraca na linii dyrektor – zastępca/zastępcy zależy nie tylko od predyspozycji psychofizycznych, kompetencji, kwalifikacji, temperamentu czy osobowości, ale także od nadanych uprawnień.
Aby nie dochodziło do „kolizji uprawnień”, dyrektor powinien określić, w miarę możliwości, dość szczegółowy zakres tych uprawnień i obowiązków, zwany często przydziałem czynności.
Poniżej propozycje zapisów w przydziale czynności (ogólnym i szczegółowym). Oczywiście tworzymy, wybieramy te, które uważamy za zasadne w danej szkole/placówce.
Przykładowe zapisy ogólnego przydziału czynności:
- Czuwanie nad właściwą organizacją procesu dydaktyczno-wychowawczego szkoły;
- Opracowywanie tygodniowego planu zajęć dydaktycznych;
- Organizowanie zastępstw za nieobecnych nauczycieli;
- Wykonywanie zadań wynikających z realizacji nadzoru pedagogicznego;
- Sprawowanie nadzoru nad pracownikami obsługi i administracji w szkole.
Szczegółowy zakres czynności będzie uzależniony od wielu czynników, w tym specyfiki szkoły/placówki i liczby zastępców. Do obowiązków wicedyrektora może należeć, np.:
- Sporządzanie (techniczne) arkusza organizacyjnego i ewentualnych aneksów na dany rok szkolny;
- Przygotowywanie planu nadzoru pedagogicznego na dany rok szkolny i sprawozdania z realizacji tego planu;
- Opracowywanie tygodniowego planu zajęć dydaktycznych, dyżurów nauczycieli, semestralnych zjazdów słuchaczy szkół dla dorosłych oraz harmonogramu zajęć pozalekcyjnych;
- Organizacja zastępstw za nieobecnych nauczycieli i oraz wprowadzanie zmian w tym zakresie w dzienniku elektronicznym;
- Wspieranie nauczycieli rozpoczynających prace w zawodzie i realizujących plany rozwoju zawodowego na poszczególne stopnie awansu zawodowego;
- Sporządzanie oceny realizacji planu rozwoju zawodowego i projektu oceny pracy nauczycieli;
- Wnioskowanie do dyrektora w sprawie dodatków motywacyjnych, nagród i kar dla nauczycieli i pracowników administracji;
- Współpraca ze szkołami wyższymi w zakresie praktyk studenckich i nadzorowanie praktyk; Współpraca z pracodawcami;
- Nadzorowanie przebiegu praktyki zawodowej i praktycznej nauki zawodu;
- Przygotowywanie informacji na spotkania z rodzicami i na posiedzenia rad pedagogicznych, w tym kwalifikacyjnych i podsumowujących prace;
- Prowadzenie szkoleniowych rad pedagogicznych, w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia;
- Opracowywanie harmonogramu głównych uroczystości i imprez na dany rok szkolny i nadzór nad organizacją wydarzeń;
- Akceptowanie dokumentacji wycieczek;
- Obserwacje zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych;
- Kontrola realizacji podstawy programowej poszczególnych przedmiotów;
- Analiza planów nauczania i wnioskowanie ewentualnych zmian na rok przyszły;
- Sporządzanie wykazu podręczników i szkolnego zestawu programów nauczania;
- Nadzór nad zespołami przedmiotowymi i zadaniowymi, w tym bezpośredni udział w spotkaniach, analiza planów i sprawozdań zespołów i specjalistów (psycholog, doradca zawodowy, pedagog, logopeda);
- Troska o sprawny przepływ informacji pomiędzy podmiotami społeczności szkolnej, z wykorzystaniem różnorodnych narzędzi;
- Analizowanie arkuszy samooceny nauczyciela i opracowywanie wniosków z nich wynikających;
- Pełnienie funkcji zastępcy przewodniczącego szkolnego zespołu egzaminacyjnego podczas egzaminów zewnętrznych;
- Administrowanie dziennikiem elektronicznym, przeprowadzanie szkoleń pracowników w zakresie jego użytkowania, bieżące monitorowanie i kontrola poprawności i systematyczności zapisów w dzienniku elektronicznym;
- Kontrola poprawności uzupełniania arkuszy ocen;
- Niezwłoczne informowanie dyrektora szkoły o stwierdzonych nieprawidłowościach zaobserwowanych w ramach nadzoru pedagogicznego;
- Nadzór nad realizacją zadań wynikających z wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego;
- Nadzór nad pracą samorządu szkolnego w porozumieniu z opiekunem;
- Przygotowywanie projektów odpowiedzi na pisma skierowane do dyrektora szkoły przez instytucje zewnętrzne;
- Przekazywanie sekretarzowi szkoły danych statystycznych niezbędnych w serwisie internetowym SIO;
- Pełnienie dyżurów wakacyjnych.
To tylko przykładowy zakres działań, a katalog bieżącej aktywności wicedyrektora może być bardzo szeroki.
Podsumowując, wicedyrektor jako najbliższy współpracownik dyrektora i organizator bieżącej pracy szkoły może i powinien być prawdziwym wsparciem dla dyrektora. Trzeba jednak zdefiniować, a następne wprowadzone w życie zasady współpracy (zadania, kompetencje, odpowiedzialność). Jeżeli do tego dojdzie doświadczenie, wiedza, kwalifikacje, umiejętności zawodowe i interpersonalne, to możemy spodziewać się bonusu w postaci odpowiedniego klimatu szkoły/placówki, a to bardzo ważne.
Podstawa prawna:
Stan prawny na dzień:
- 30-03-2024
