Egzekucja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki – praktyczny przewodnik dla dyrektora szkoły – oświatowo.pl

Obowiązek szkolny i obowiązek nauki należą do podstawowych obowiązków publicznoprawnych związanych z systemem oświaty. Ich niewypełnianie nie jest wyłącznie problemem wychowawczym – w określonych sytuacjach uruchamia procedury administracyjne i egzekucyjne. Warto więc wiedzieć, jakie są podstawy prawne, granice odpowiedzialności oraz kolejne kroki postępowania.

Obowiązek szkolny i obowiązek nauki – podstawy prawne Zgodnie z art. 35 ustawy – Prawo oświatowe, nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia. Obowiązek szkolny rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, i trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 lat.

Po ukończeniu szkoły podstawowej uczeń realizuje obowiązek nauki, który może być spełniany m.in. przez:

uczęszczanie do szkoły ponadpodstawowej, realizację kształcenia w formach pozaszkolnych, naukę za granicą, a w określonych przypadkach także przez uczęszczanie na kwalifikacyjne kursy zawodowe lub do szkoły wyższej (jeżeli uczeń ukończył szkołę ponadpodstawową przed 18. rokiem życia). Ustawa Prawo oświatowe jednoznacznie wskazuje, że niespełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki podlega egzekucji administracyjnej (art. 42).

Kiedy mamy do czynienia z niespełnianiem obowiązku? Za niespełnianie obowiązku szkolnego lub nauki uznaje się nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych .

Dopiero spełnienie tego warunku uruchamia możliwość zastosowania procedur egzekucyjnych – nie każda absencja czy problem frekwencyjny automatycznie prowadzi do egzekucji.

Odpowiedzialność rodziców – nie ucznia Środkiem przymuszającym do realizacji obowiązku szkolnego i nauki jest grzywna w celu przymuszenia , przewidziana w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Grzywna:

nie jest nakładana na ucznia , ponieważ jest on osobą małoletnią, obciąża rodziców lub opiekunów prawnych , jako podmioty zobowiązane do zapewnienia dziecku realizacji obowiązku szkolnego. Egzekwowany jest zatem nie obowiązek dziecka, lecz rodzicielski obowiązek zapewnienia regularnego uczęszczania na zajęcia .

Rola dyrektora szkoły – kontrola i wierzyciel Dyrektor publicznej szkoły podstawowej:

kontroluje spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodzie szkoły, prowadzi ewidencję spełniania obowiązku szkolnego i nauki, współdziała z rodzicami w zakresie zapewnienia warunków realizacji obowiązku, a w razie nieskuteczności działań wychowawczych – występuje jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym . W tym zakresie dyrektor działa na podstawie przepisów ustawy egzekucyjnej i posiada uprawnienia wierzyciela publicznoprawnego.

Etapy postępowania egzekucyjnego – krok po kroku Procedura egzekucyjna nie może zostać wszczęta „od razu”. Ustawa przewiduje konkretne, następujące po sobie etapy.

1. Upomnienie Pierwszym obowiązkowym krokiem jest wystosowanie do rodziców (opiekunów prawnych) pisemnego upomnienia. Zawiera ono wezwanie do wykonania obowiązku z jednoczesnym ostrzeżeniem o skierowaniu sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Upomnienie musi być doręczone w sposób umożliwiający ustalenie daty doręczenia (np. list polecony za potwierdzeniem odbioru).

2. Tytuł wykonawczy Jeżeli po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia obowiązek nadal nie jest realizowany, dyrektor może wystawić tytuł wykonawczy. Dokument ten sporządzany jest na urzędowym wzorze i stanowi podstawę dalszych działań egzekucyjnych.

3. Wniosek o wszczęcie egzekucji Następnie dyrektor kieruje do właściwego organu egzekucyjnego (organu jednostki samorządu terytorialnego) wniosek o wszczęcie egzekucji, wskazując jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.

Na dalszym etapie postępowanie prowadzi organ egzekucyjny, który nakłada grzywnę i nadzoruje jej wykonanie.

Grzywna w celu przymuszenia – co warto wiedzieć grzywna może być nakładana wielokrotnie , jednorazowa grzywna nie może przekroczyć 10 000 zł, łączna kwota grzywien nie może przekroczyć 50 000 zł, jeżeli rodzice wykonają obowiązek (dziecko zacznie regularnie uczęszczać do szkoły), nieuiszczone grzywny podlegają umorzeniu . Art. 121. § 1. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4.

§ 2. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł.

§ 3. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł.

Rodzicom przysługuje prawo składania zarzutów i zażaleń w toku postępowania egzekucyjnego.

Obowiązek nauki a rola gminy W przypadku młodzieży w wieku 16–18 lat istotną rolę odgrywa także gmina, która:

kontroluje spełnianie obowiązku nauki, może żądać od rodziców informacji o formie jego realizacji, współdziała z dyrektorami szkół i organami egzekucyjnymi. O czym dyrektor powinien pamiętać? Egzekucja obowiązku szkolnego i nauki:

jest procedurą administracyjną , a nie wychowawczą, wymaga zachowania ściśle określonych etapów, nie może być prowadzona wobec ucznia, lecz wobec rodziców, ma na celu doprowadzenie do realizacji obowiązku , a nie karanie. Wykorzystaj: Upomnienie do rodziców ucznia o konieczności spełniania obowiązku szkolnego Dowiedz się więcej: Kontrola spełniania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki – zadania dyrektora szkoły - z e-szkolenia Brak kontaktu z rodzicami dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego - z artykułu Podstawa prawna: art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.), art. 15 § 1, art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2025 r., poz. 132 ze zm.). Stan prawny na dzień: 14-01-2026

Egzekucja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki – praktyczny przewodnik dla dyrektora szkoły

Praca w czasie zwolnienia lekarskiego i inne nowości w świadczeniach i orzeczeniach ZUS

Informacja o wynagrodzeniu dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie od 24 grudnia 2025 r.

Podobne artykuły

Kontrola spełniania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki – zadania dyrektora szkoły

Upomnienie do rodziców ucznia o konieczności spełniania obowiązku szkolnego

Wyjazd z dzieckiem za granicę a spełnianie obowiązku szkolnego

Kto wydaje decyzję w sprawie odroczenia obowiązku szkolnego?

Podstawa prawna w decyzji dyrektora w przedmiocie odroczenia obowiązku szkolnego

Informacja o wynagrodzeniu dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie od 24 grudnia 2025 r.

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Egzekucja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki – praktyczny przewodnik dla dyrektora szkoły

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Praca w czasie zwolnienia lekarskiego i inne nowości w świadczeniach i orzeczeniach ZUS

Informacja o wynagrodzeniu dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie od 24 grudnia 2025 r.

Podobne artykuły

Kontrola spełniania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki – zadania dyrektora szkoły

Upomnienie do rodziców ucznia o konieczności spełniania obowiązku szkolnego

Wyjazd z dzieckiem za granicę a spełnianie obowiązku szkolnego

Kto wydaje decyzję w sprawie odroczenia obowiązku szkolnego?

Podstawa prawna w decyzji dyrektora w przedmiocie odroczenia obowiązku szkolnego

Informacja o wynagrodzeniu dla osoby ubiegającej się o zatrudnienie od 24 grudnia 2025 r.

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?