Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty i niektórych innych ustaw została podpisana już przez Prezydenta i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Warto zatem poznać zmiany, nowości, jakie wprowadzi do kilku oświatowych aktów prawnych tj. do:
- ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty,
- ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe,
- ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej,
- ustaw zmieniających uso, w tym ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245, z późn. zm.) i ustawy z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1116 i 2005).
Zmiany w ustawie o systemie oświaty:
- egzaminator-weryfikator i operator pracowni informatycznej – obecnie egzaminatorzy-weryfikatorzy funkcjonują jako „zwykli” egzaminatorzy i tak też są wynagradzani, a w ustawie określono warunki, które pozwolą pełnić tę funkcję, a także zadania egzaminatora-weryfikatora oraz stawki wynagrodzenia. Egzaminator weryfikator będzie sprawdzał i oceniał prace egzaminacyjne wskazane przez przewodniczącego zespołu egzaminatorów, uprzednio sprawdzone i ocenione przez egzaminatorów, w celu zweryfikowania poprawności sprawdzenia i ocenienia prac egzaminacyjnych przez tych egzaminatorów. W przypadku operatora pracowni informatycznej, to będzie on odpowiedzialny za przygotowanie pracowni komputerowej do przeprowadzenia części pisemnej i części praktycznej (dokumentacja przy komputerze) egzaminu zawodowego i egzaminu eksternistycznego zawodowego oraz egzaminu maturalnego z informatyki i będzie brał udział w tychże egzaminach.
- skreślanie egzaminatora z ewidencji egzaminatorów – będzie możliwe także w przypadku śmierci egzaminatora.
- dowolny język obcy nowożytny na egzaminie maturalnym jako przedmiot obowiązkowy – uczeń już na pewno będzie miał możliwość wyboru dowolnego języka obcego nowożytnego zdawanego na egzaminie maturalnym jako przedmiot obowiązkowy, niezależnie od tego, jakiego języka absolwent uczył się w szkole.
- obowiązkowy egzamin maturalny dla absolwentów oddziałów i szkół dwujęzycznych z język obcego nowożytnego jako przedmiot dodatkowy, którego uczyli się w szkole na poziomie dwujęzycznym i jest z niego przeprowadzany egzamin maturalny. Dodatkowo doprecyzowano w tym zakresie również przepisy dotyczące rozwiązywania zadań dodatkowych na egzaminie maturalnym przygotowanych dla absolwentów szkoły ponadpodstawowej dwujęzycznej lub oddziału dwujęzycznego w szkole ponadpodstawowej ogólnodostępnej – zgodnie z nią absolwent może rozwiązywać zadania w języku obcym nowożytnym, którego uczył się w szkole na poziomie dwujęzycznym i z którego jest przeprowadzany egzamin maturalny.
- urządzenia telekomunikacyjnego wyposażonego w aplikację monitorującą stan zdrowia zdającego na sali egzaminacyjnej – dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w komunikacie określi warunki wniesienia tego sprzętu.
- unieważnienie egzaminu – ujednolicenie przepisów – dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej będzie przekazywał informacje o unieważnieniu egzaminu ósmoklasisty czy maturalnego za pośrednictwem dyrektora szkoły.
- cyfryzacja egzaminów zewnętrznych – w uso wprowadza się kolejny rozdział – 3c, który reguluje kwestii związanych z obsługą egzaminów: ósmoklasisty, maturalnego, zawodowego i eksternistycznego zawodowego przez systemy informatyczne. Ponadto wprowadza się przepisy umożliwiające przeprowadzenie części praktycznej egzaminu zawodowego z wykorzystaniem zadania lub zadań przy komputerze z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego. Część pisemna egzaminu zawodowego i egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie jest przeprowadzana z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego już od 2020 r.
- narzędzia elektroniczne do sprawdzania prac egzaminacyjnych zdających część praktyczną egzaminu zawodowego.
- termin wglądu do pracy egzaminacyjnej na egzaminie zawodowym – w przypadku części pisemnej egzaminu zawodowego oraz karty oceny (w przypadku części praktycznej egzaminu zawodowego) od dnia wydania przez okręgową komisję egzaminacyjną certyfikatu kwalifikacji zawodowej lub informacji o wynikach egzaminu zawodowego skrócono termin z 6 do 3 miesięcy.
- programy nauczania i treści wykraczające poza program nauczania – nauczyciele, przedstawiając dyrektorowi szkoły program nauczania, będą mieli obowiązek wskazać w nim, które treści nauczania planowane do realizacji wykraczają poza zakres treści nauczania ustalonych w odpowiedniej podstawie programowej.
- podręczniki i ich dopuszczenie do użytku – podręczniki typu repetycyjnego zostaną wyłączone z procesu dopuszczenia do użytku szkolnego podręczników. Jak wyjaśnia ME: „Dopuszczenie do użytku szkolnego będzie dotyczyło wyłącznie podręczników, które są środkiem dydaktycznym wspierającym uczniów w nabywaniu przez nich wiedzy i umiejętności określonych dla danego przedmiotu na danym etapie edukacyjnym”. Repetytoria będzie należało traktować jako materiał edukacyjny uzupełaniający.
- podręczniki i treści wykraczające poza podstawę programową – ustawa wprowadza wymóg oznaczania treści ponadprogramowe, tj. te, które wykraczają poza zakres ustalony w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla danych zajęć na danym etapie edukacyjnym.
- obowiązek zamieszczenia w Internecie cyfrowych odzwierciedleń dopuszczonych do użytku szkolnego przed dniem 1 stycznia 2020 r. podręczników w postaci papierowej – przy ich kolejnym niezmienionym wydaniu.
Zmiany w ustawie – Prawo oświatowe:
- system informatyczny wspomagający realizację przez przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły i placówki zadań związanych z udzielaniem dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz organizacją wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, kształcenia specjalnego i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych – udostępnianie przez MEN.
- Zintegrowana Platforma Edukacyjna również dla innych podmiotów, funkcjonujących w ramach systemu oświaty i go wspierającym.
- organ wydający zgodę na prowadzenie eksperymentu pedagogicznego – tu nastąpi zmiana – zgodę w zakresie kształcenia ogólnego – zgodę będzie wydawał kurator oświaty.
- egzaminy klasyfikacyjne dla uczniów przechodzących ze szkoły danego typu do innej szkoły tego samego typu
„Art. 164. 3. W przypadku przechodzenia ucznia ze szkoły publicznej, publicznej szkoły artystycznej, szkoły niepublicznej lub niepublicznej szkoły artystycznej o uprawnieniach publicznej szkoły artystycznej, jednego typu do szkoły publicznej innego typu do szkoły publicznej innego typu albo tego samego typu można przeprowadzić egzamin klasyfikacyjny. Egzamin klasyfikacyjny przeprowadza się odpowiednio zgodnie z art. 44l lub art. 44wa ustawy o systemie oświaty i przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb ustawy o systemie oświaty.”
- oddział specjalny i organizacja w podmiocie leczniczym lub w jednostce pomocy społecznej – doprecyzowanie przepisów – obecnie obowiązujące przepisy odnoszą się jedynie do szkoły zorganizowanej w ww. podmiotach i jednostkach, co powoduje wątpliwości interpretacyjne, wyżej wskazana kwestia zostanie uregulowana.
- kwoty dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników i zasad przyznawania dofinansowania – zmiana sposobu określania.
- zmiany do podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego do zmieniających się potrzeb rynku pracy – bez konieczności zmiany klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego).
Zmiany w ustawie o systemie informacji oświatowej:
- dodano podstawę prawną do gromadzenia w bazie danych SIO danych szkół o dresach innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz o adresach miejsc innych niż szkoła, w których jest przeprowadzany egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny. Dane o adresach innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz o adresach miejsc innych niż szkoła, w których jest przeprowadzany egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny, będzie przekazywał do bazy danych SIO dyrektor szkoły lub placówki oświatowej.
- rozszerzono dane dziedzinowe ucznia gromadzone w bazie danych SIO o datę rozpoczęcia i datę zakończenia realizacji zajęć rewalidacyjno-wychowawczych oraz związanych z wczesnym wspomaganiem rozwoju i kształceniem specjalnym.
Zmiany w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – przepisy wprowadzające ustawę – prawo oświatowe i ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw:
Zmiany mają charakter porządkujący – uzupełniają ustawy o przepisy, które dotyczyły egzaminu maturalnego w starej formule – 2015, a które weszly w życie już po wejściu ww. ustaw. Ponadto został podniesiony limit wydatków związanych z z przeprowadzaniem egzaminu ósmoklasisty, egzaminu maturalnego, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu zawodowego oraz egzaminów eksternistycznych na 10 kolejnych lat, czyli na lata 2025–2034, co jest konieczne ze względu na wzrost wynagrodzeń.
Zmiany w ustawie z dnia 12 maja 2022 r. I przepisy przejściowe z nią związane:
- przedłużono na lata szkolne 2024/2025 i 2025/2026 odstąpienie od warunku uzyskania 30% punktów możliwych do uzyskania z jednego wybranego przedmiotu dodatkowego na egzaminie maturalnym w „Formule 2023”.
Wejście w życie:
Ustawa co do zasady wejdzie w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw ( 11 stycznia 2025 r.) poza przepisami m.in. dotyczącymi:
- programów nauczania – oznaczania treści wychodzących poza podstawę programową i
- absolwentów oddziałów i szkół dwujęzycznych przystępujących do egzaminu maturalnego
które wchodzą w życie 1 września 2025 r.
Podstawa Prawna
Stan prawny na dzień:
- 1-01-2025
