Nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym

11 czerwca w Dzienniku Ustaw została opublikowana nowelizacja ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw. Zawiera ona przepisy istotne z punktu widzenia organizacji jednostek systemu oświaty, a większość przepisów zacznie obowiązywać od 1 lipca 2024 r.

Oto lista zmian:

• wydłużenie legalności pobytu na terytorium Polski obywateli Ukrainy, którzy przybyli do nas w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy – do 30 września 2025 r.;
• konieczność powiadamiania właściwego urzędu pracy m.in. w przypadku zatrudniania obywatela Ukrainy (który przebywa w Polsce legalnie na podstawie tej ustawy) oraz o zmianach w umowie o pracę;
• prawo do dodatkowej nauki języka polskiego dla uczniów, którzy rozpoczęli w latach szkolnych 2022/2023–2023/2024 przez okres nie dłuższy niż 36 miesięcy, licząc nieprzerwanie począwszy od momentu jej rozpoczęcia;
• przedłużono o kolejny rok szkolny następujące już funkcjonujące rozwiązania:
  • umożliwienie w szkole, w której utworzono dodatkowy oddział w celu zapewnienia kształcenia, wychowania i opieki dzieciom i uczniom będącym obywatelami Ukrainy, przydzielenia nauczycielowi, za jego zgodą, godzin ponadwymiarowych w wymiarze wyższym niż określony w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela,
  • umożliwienie przydzielania godzin ponadwymiarowych w wymiarze wyższym niż określony w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela nauczycielowi języka polskiego, za jego zgodą, także w szkole, w której nie utworzono dodatkowego oddziału w celu zapewnienia kształcenia, wychowania i opieki dzieciom i uczniom będącym obywatelami Ukrainy,
  • brak wymogu potwierdzenia znajomości języka polskiego dokumentem (art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych), w przypadku zatrudnienia na stanowisku pomocy nauczyciela (w art. 165 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe) osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego – osoba zatrudniona na tym stanowisku musi posiadać znajomość języka polskiego w mowie i piśmie w stopniu umożliwiającym pomoc uczniowi, który nie zna języka polskiego albo zna go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki;
  • zniesienie stosowania przepisu art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w jednostkach – art. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, na stanowisku:
    • pomocy nauczyciela, o którym mowa w art. 165 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe,
    • nauczyciela języka polskiego lub nauczyciela prowadzącego dodatkową naukę języka polskiego, o której mowa w art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe,
    • nauczyciela innego niż wymieniony powyżej, jeżeli w dniu nawiązania z nauczycielem stosunku pracy do szkoły uczęszcza co najmniej jeden uczeń będący obywatelem Ukrainy, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie niniejszej ustawy albo który przebywa legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku gdy przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa;
  • zniesiony zostanie wymóg potwierdzenia znajomości języka polskiego dokumentem z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, w przypadku zatrudnienia na stanowisku asystent międzykulturowy (art. 165 ust. 8a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe), osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego – osoba zatrudniona na tym stanowisku musi posiadać znajomość języka polskiego w mowie i piśmie w stopniu umożliwiającym pomoc uczniowi, który nie zna języka polskiego albo zna go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki.
  • w roku szkolnym 2024/2025 uczniowie – uchodźcy z Ukrainy nie będą musieli przystępować do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego. W przypadku gdy do niego nie przystąpią ich ocena z języka polskiego, która znajdzie się na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej zostanie przeliczona zgodnie z art. 58c ustawy:

Art. 58c. W przypadku uczniów i słuchaczy, którzy nie przystępowali do egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego na podstawie art. 58b, w postępowaniu rekrutacyjnym do publicznego liceum ogólnokształcącego, publicznego technikum i publicznej branżowej szkoły I stopnia na rok szkolny 2025/2026 ocenę z języka polskiego, wymienioną na świadectwie ukończenia szkoły podstawowej, przelicza się na punkty w następujący sposób:

1)  za ocenę celującą – przyznaje się 35 punktów;

2)  za ocenę bardzo dobrą – przyznaje się 30 punktów;

3)  za ocenę dobrą – przyznaje się 25 punktów;

4)  za ocenę dostateczną – przyznaje się 15 punktów;

5)  za ocenę dopuszczającą – przyznaje się 10 punktów.

Podstawa prawna:

• ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854).