Ustawa o układach i porozumieniach zbiorowych w pracy

Od 13 grudnia 2025 r. obowiązuje ustawa zawierająca całościową regulację dotyczącą zasad zawierania, obowiązywania, ewidencjonowania i udostępniania układów zbiorowych pracy, ewidencjonowania i udostępniania porozumień zbiorowych, sporządzania i przekazywania sprawozdań w zakresie wskaźnika zasięgu rokowań zbiorowych, ustalania i aktualizacji Planu działania na rzecz wspierania rokowań zbiorowych.

Co i jak się zmienia?

Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych została wyodrębniona z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, do osobnej ustawy, dotyczącej układów zbiorowych pracy i porozumień zbiorowych, co wiąże się m.in. z przyjęciem odmiennej (szerszej) niż kodeksowa definicji „pracodawcy”.

Ustawa o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych wdraża ponadto do polskiego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2041 z dnia 19 października 2022 r. w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej.

Ustawa zawiera ponadto zmiany do ustawy m.in:

• ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy,
• ustawę z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela,
• ustawę z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych,
• ustawę z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
• ustawę z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, ustawę  z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego.

Zmiany zawarte w tych ustawach (poza jedną zmianą w Kacie Nauczyciela) zawierają przepisy, które dostosowują ich treść do przepisów ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych.

Co zmienia w Karcie Nauczyciela?

Poza kwestiami typowymi związanymi z dostosowaniem przepisów do nowych regulacji, w przypadku Karty Nauczyciela nastąpiła zmiana naprawiająca nakładające się dwie nowelizacje ustawy – Karta Nauczyciela (z lipca 2025 r.) – art.  91a ust. 4

Art.  36

1. Układy zbiorowe pracy dla nauczycieli mogą być zawierane na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (Dz. U. poz. 1661) w dziale jedenastym Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Zawieranie układów zbiorowych pracy dla nauczycieli, o których mowa w ust. 1, nie może powodować dodatkowych skutków finansowych dla budżetu państwa.

Art.  91a.

4. Do nauczycieli zatrudnionych w szkołach polskich, o których mowa w art. 4 pkt 29d ustawy – Prawo oświatowe, oraz publicznych szkołach i zespołach szkół przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych mają zastosowanie przepisy art. 6-9i, art. 9p ust. 4a-6b, art. 10-28b  art. 10–28, art. 28a, art. 28b, art. 31, art. 42 ust. 1, 2 i 7a, art. 51, art. 63-67 oraz rozdziałów 8-11.

Termin wejścia w życie przepisów

Ustawa weszła w życie 13 grudnia 2025 r., z wyjątkiem zmian w Karcie Nauczyciela które weszły w życie 29 listopada 2025 r.