Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań dla żywienia zbiorowego. Akt został wydany na podstawie art. 52c ust. 6 ustawy – Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia – i zastąpi dotychczasowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r..
Nowe regulacje wzmacniają ochronę zdrowia dzieci i młodzieży oraz wprowadzają elementy tzw. diety planetarnej do żywienia zbiorowego.
Głównym celem rozporządzenia jest ograniczenie spożycia cukru, soli i tłuszczu, zapewnienie zgodności jadłospisów z aktualnymi normami żywienia, zwiększenie udziału produktów roślinnych, przeciwdziałanie marnowaniu żywności, wzmocnienie edukacyjnego charakteru żywienia szkolnego i przedszkolnego.
Podkreślono konieczność bilansowania jadłospisów zgodnie z normami opracowywanymi przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.
Sklepiki i automaty vendingowe – jakie produkty będzie można sprzedawać?
Rozporządzenie określa zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży na terenie szkół i przedszkoli (w tym w automatach vendingowych). Wśród nich znajdują się m.in.:
- pieczywo (także bezglutenowe),
- kanapki,
- sałatki i surówki,
- mleko i produkty mleczne (również bezlaktozowe),
- napoje roślinne wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12,
- produkty zbożowe,
- warzywa, owoce, orzechy, nasiona (bez dodatku cukru i soli),
- soki i musy bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
- woda,
- napoje przygotowywane na miejscu – maks. 5 g cukrów dodanych w 250 ml,
- czekolada gorzka (min. 70% kakao).
Ponadto wprowadzone zostały konkretne progi zawartości:
- cukru,
- tłuszczu,
- soli
(np. do 10 g cukrów/100 g lub ml produktu, a w przypadku pieczywa cukierniczego – 13,5 g cukrów/100 g).
Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że w napojach przygotowywanych na miejscu obniżono limit cukrów dodanych z 10 g do 5 g na 250 ml. Preferowana jest woda.
Nowe zasady komponowania jadłospisów – co jest ważne?
Przede wszystkim zaleca się planowanie jadłospisów w cyklu 10-dniowym (tzw. bilans dekadowy). Pozwala to – zgodnie z uzasadnieniem do rozporządzenia:
- lepiej kontrolować różnorodność,
- unikać monotonii,
- racjonalnie planować zakupy,
- dostosować jadłospis do norm żywieniowych.
Dodatkowo w grupach o zróżnicowanym wieku należy stosować tzw. normę średnioważoną – uwzględniającą strukturę wiekową dzieci.
Obowiązkowe elementy żywienia zbiorowego i wartość energetyczna posiłków – o czym należy pamiętać?
Wprowadzone zostały konkretne wymagania jakościowe, które należy uwzględnić w diecie dzieci i młodzieży:
Każdego dnia:
- warzywa lub owoce w każdym posiłku (z przewagą warzyw),
- produkty z różnych grup żywności,
- w przypadku żywienia całodziennego – min. 2 porcje mleka lub alternatyw roślinnych.
W tygodniu:
- min. 1 porcja ryby,
- min. 1 potrawa z nasion roślin strączkowych (bez produktów odzwierzęcych),
- 2 porcje mięsa świeżego,
- maksymalnie 2 potrawy smażone (od poniedziałku do piątku),
- min. 2 zupy na wywarach warzywnych.
Co ważne w dni, kiedy podawane jest mięso lub ryba, należy zapewnić alternatywę roślinną dla osób niespożywających produktów odzwierzęcych.
Należy także wziąć pod uwagę bilans energetyczny. Jeśli placówka podaje wyłącznie obiad:
- 20% dziennego zapotrzebowania – przy posiłku jednodaniowym,
- 30% – przy obiedzie dwudaniowym.
W placówkach realizujących 3 posiłki dziennie:
- 70–75% dziennego zapotrzebowania energetycznego (w ujęciu dekadowym).
Dieta planetarna
Nowe przepisy wpisują się w założenia tzw. diety planetarnej, która zakłada:
- zwiększenie udziału warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych,
- większe wykorzystanie roślin strączkowych,
- ograniczenie czerwonego mięsa i przetworów mięsnych,
- promowanie sezonowości i produktów lokalnych,
- przeciwdziałanie marnowaniu żywności.
Wejście w życie?
Nowe rozporządzenie wejdzie w życie 1 września 2026 r.
Co powinien zrobić dyrektor przed 1 września 2026 r.?
- Przeanalizować obowiązujące umowy z firmami cateringowymi.
- Zweryfikować asortyment sklepiku i automatów vendingowych.
- Zorganizować szkolenie dla intendenta i personelu kuchni.
- Przygotować procedurę bilansowania jadłospisów w cyklu dekadowym.
- Zaplanować komunikację z rodzicami.
- Uwzględnić alternatywy roślinne w menu.
Podstawa prawna:
Stan prawny na dzień:
- 23-02-2026
