Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań dla żywienia zbiorowego. Akt został wydany na podstawie art. 52c ust. 6 ustawy – Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia – i zastąpi dotychczasowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r..
Nowe regulacje wzmacniają ochronę zdrowia dzieci i młodzieży oraz wprowadzają elementy tzw. diety planetarnej do żywienia zbiorowego.
Głównym celem rozporządzenia jest ograniczenie spożycia cukru, soli i tłuszczu, zapewnienie zgodności jadłospisów z aktualnymi normami żywienia, zwiększenie udziału produktów roślinnych, przeciwdziałanie marnowaniu żywności, wzmocnienie edukacyjnego charakteru żywienia szkolnego i przedszkolnego.
Podkreślono konieczność bilansowania jadłospisów zgodnie z normami opracowywanymi przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy.
Sklepiki i automaty vendingowe – jakie produkty będzie można sprzedawać?
Rozporządzenie określa zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży na terenie szkół i przedszkoli (w tym w automatach vendingowych). Wśród nich znajdują się m.in.:
- pieczywo (także bezglutenowe),
- kanapki,
- sałatki i surówki,
- mleko i produkty mleczne (również bezlaktozowe),
- napoje roślinne wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12,
- produkty zbożowe,
- warzywa, owoce, orzechy, nasiona (bez dodatku cukru i soli),
- soki i musy bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
- woda,
- napoje przygotowywane na miejscu – maks. 5 g cukrów dodanych w 250 ml,
- czekolada gorzka (min. 70% kakao).
Ponadto wprowadzone zostały konkretne progi zawartości:
- cukru,
- tłuszczu,
- soli
(np. do 10 g cukrów/100 g lub ml produktu, a w przypadku pieczywa cukierniczego – 13,5 g cukrów/100 g).
Dodatkowo warto zwrócić uwagę, że w napojach przygotowywanych na miejscu obniżono limit cukrów dodanych z 10 g do 5 g na 250 ml. Preferowana jest woda.
Nowe zasady komponowania jadłospisów – co jest ważne?
Przede wszystkim zaleca się planowanie jadłospisów w cyklu 10-dniowym (tzw. bilans dekadowy). Pozwala to – zgodnie z uzasadnieniem do rozporządzenia:
- lepiej kontrolować różnorodność,
- unikać monotonii,
- racjonalnie planować zakupy,
- dostosować jadłospis do norm żywieniowych.
Dodatkowo w grupach o zróżnicowanym wieku należy stosować tzw. normę średnioważoną – uwzględniającą strukturę wiekową dzieci.
Obowiązkowe elementy żywienia zbiorowego i wartość energetyczna posiłków – o czym należy pamiętać?
Wprowadzone zostały konkretne wymagania jakościowe, które należy uwzględnić w diecie dzieci i młodzieży:
Każdego dnia:
- warzywa lub owoce w każdym posiłku (z przewagą warzyw),
- produkty z różnych grup żywności,
- w przypadku żywienia całodziennego – min. 2 porcje mleka lub alternatyw roślinnych.
W tygodniu:
- min. 1 porcja ryby,
- min. 1 potrawa z nasion roślin strączkowych (bez produktów odzwierzęcych),
- 2 porcje mięsa świeżego,
- maksymalnie 2 potrawy smażone (od poniedziałku do piątku),
- min. 2 zupy na wywarach warzywnych.
Co ważne w dni, kiedy podawane jest mięso lub ryba, należy zapewnić alternatywę roślinną dla osób niespożywających produktów odzwierzęcych.
Należy także wziąć pod uwagę bilans energetyczny. Jeśli placówka podaje wyłącznie obiad:
- 20% dziennego zapotrzebowania – przy posiłku jednodaniowym,
- 30% – przy obiedzie dwudaniowym.
W placówkach realizujących 3 posiłki dziennie:
- 70–75% dziennego zapotrzebowania energetycznego (w ujęciu dekadowym).
Dieta planetarna
Nowe przepisy wpisują się w założenia tzw. diety planetarnej, która zakłada:
- zwiększenie udziału warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych,
- większe wykorzystanie roślin strączkowych,
- ograniczenie czerwonego mięsa i przetworów mięsnych,
- promowanie sezonowości i produktów lokalnych,
- przeciwdziałanie marnowaniu żywności.
Dlaczego zrezygnowano z zakazu sprzedaży kawy?
Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, dlaczego zrezygnowano z zakazu sprzedaży kawy w szkołach:
“Wbrew doniesieniom medialnym, nie jest to ukłon resortu w kierunku branży, ale odpowiedź na uwagi rodziców i opiekunów zgłoszone w toku konsultacji projektu, poparta merytorycznym stanowiskiem ekspertów pracujących nad rozporządzeniem.
Należy podkreślić, że postulat uwzględnienia kawy w szkolnych sklepików został zgłoszony nie tylko przez opinię publiczną, ale także sam resort edukacji. Co istotne, również Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB w swojej opinii wskazał na konieczność rozważenia rezygnacji z ww. zapisu jako zbyt konserwatywnego, szczególnie w odniesieniu do szkół ponadpodstawowych. W raporcie z badań przeprowadzonych w roku szkolnym 2022/23 w 127 szkołach podstawowych z terenu Polski w ramach programu DINO-PL (Diagnoza-Interwencja-Nadciśnienie-Otyłość), wskazano, że 70% placówek nie prowadziło sprzedaży tego typu napojów, pomimo braku zakazu sprzedaży kawy w rozporządzeniu z 2016 r.”
Wejście w życie?
Nowe rozporządzenie wejdzie w życie 1 września 2026 r.
Co powinien zrobić dyrektor przed 1 września 2026 r.?
- Przeanalizować obowiązujące umowy z firmami cateringowymi.
- Zweryfikować asortyment sklepiku i automatów vendingowych.
- Zorganizować szkolenie dla intendenta i personelu kuchni.
- Przygotować procedurę bilansowania jadłospisów w cyklu dekadowym.
- Zaplanować komunikację z rodzicami.
- Uwzględnić alternatywy roślinne w menu.
Baza wiedzy dla realizatorów żywienia zbiorowego, czyli wsparcie we wdrażaniu nowych przepisów
Na stronie Ministerstwa Zdrowia można znaleźć materiały, które mają ułatwić przedszkolom i szkołom wdrażanie nowych przepisów.
Aktualnie dostępne są publikacje i e-booki:
- ebook „Obiady szkolne – propozycja 60 zbilansowanych zestawów obiadowych dla dzieci i młodzieży w wieku szkolnym” (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/obiady-szkolne-web-21-12-final-1.pdf),
- ebook „Żywienie w przedszkolu w praktyce” (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/02/E-book-Zywienie-w-przedszkolach-w-praktyce.pdf
- ebook „Strączkowe są zdrowe” (dostęp: E-book-Straczkowe-sa-zdrowe.pdf)
- ebook „Żywienie w przedszkolu w praktyce. Propozycja 30 zbilansowanych jadłospisów” (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2022/12/Publikacja-5.-Zywienie-w-przedszkolu.pdf)
- ebook „Praktyczny przewodnik po dietach roślinnych (dostęp: ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/09/02-Praktyczny-przewodnik-po-diecie-roslinnej.pdf)
- filmy informacyjno-instruktażowe (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/zywienie-w-placowkach/filmy-z-warsztatow-edukacyjno-kulinarnych-dla-realizatorow-zywienia-zbiorowego-w-przedszkolach-i-szkolach/).
- Kulinarne inspiracje dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach – Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – krótkie filmiki kulinarne z przepisami na proste, smaczne i pełne wartości odżywczych potrawy, które mogą stać się inspiracją dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach.
- Nowe normy żywienia – Żywienie w przedszkolu i szkole. Nowe normy żywienia a zalecenia dotyczące cukrów w diecie dzieci i młodzieży. – Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej oraz Normy żywienia dla populacji Polski – 2024 r. – Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
- Filmy instruktażowe z przepisami na smaczne potrawy Filmy z przepisami na smaczne potrawy – Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
- ebook „Zdrowe dzieciaki to my!” czyli materiał edukacyjny dla nauczycieli i uczniów w wieku wczesnoszkolnym (dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/zywienie-w-placowkach/zdrowe-dzieciaki-to-my- efektywne-narzedzie-edukacji-prozdrowotnej-w-szkole/).
Skrzynka kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego
Ministerstwo Zdrowia informuje, że w ramach NCEŻ funkcjonuje także skrzynka kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego – Skrzynka kontaktowa dla realizatorów żywienia zbiorowego w przedszkolach i szkołach – Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.
Tutaj: zywieniezbiorowe_dzieci@pzh.gov.pl można przesyłać zapytania dotyczące interpretacji zapisów rozporządzenia sklepikowego.
Podstawa prawna:
Stan prawny na dzień:
- 23-02-2026
