Likwidacji szkoły a dotrwanie do emerytury – możliwe rozwiązania – oświatowo.pl

PYTANIE: Z dniem 31 sierpnia 2026 zostanie zlikwidowana szkoła, w której pełnię funkcję dyrektora od wielu lat. Wiek emerytalny 65 lat będę miał 1 sierpnia 2027 roku. Jestem nauczycielem dyplomowanym, staż pracy 43 lata jako nauczyciel. Szkoła ma być od września niepubliczna i prowadzona przez stowarzyszenie. Czy prawdą jest, że mam do wyboru:

przejść na świadczenie kompensacyjne (odprawa 6 miesięczna z tytułu likwidacji szkoły, 6 miesięczna odprawa emerytalna z karty nauczyciela, utrata rekompensaty i brak możliwości dodatkowej pracy w oświacie); przyjąć ofertę pracy w nowej niepublicznej szkole (odprawa 6 miesięczna z tytułu likwidacji szkoły publicznej, za 11 miesięcy przejść na emeryturę z odprawą 1 miesięczną z kodeksu pracy); szukać pracy w innych szkołach? Co jest dla mnie najkorzystniejsze? ODPOWIEDŹ: Rzeczywiście są 3 warianty. To który wariant będzie najbardziej korzystny zależy od tego czego nauczyciel oczekuje i jakie są realne możliwości.

Wariant 1. Przejście na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne W przypadku rozwiązania stosunku pracy z mianowania z powodu całkowitej likwidacji szkoły, przysługuje Panu odprawa w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Jednocześnie, przechodząc na świadczenie kompensacyjne, nabywa Pan prawo do jednorazowej odprawy po 20 latach pracy w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia.

Uwaga! Zgodnie z art. 87 ust. 5 KN, w razie zbiegu prawa do odprawy emerytalnej (kompensacyjnej) i odprawy z tytułu likwidacji (art. 20 ust. 2), nauczycielowi przysługuje odprawa emerytalna w pełnej wysokości (6 miesięcy) oraz odprawa z tytułu likwidacji w połowie jej wysokości (3 miesiące). Łącznie otrzymałby Pan zatem odprawy w wysokości 9-miesięcznego wynagrodzenia.

Skorzystanie ze świadczenia kompensacyjnego oznacza definitywną utratę prawa do rekompensaty za pracę w szczególnym charakterze (art. 17 ust. 6 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych).

Prawo do świadczenia kompensacyjnego ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu w przypadku podjęcia pracy w jednostkach wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela (art. 9 ust. 2 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych).

Choć art. 9 ust. 2 ustawy o świadczeniach kompensacyjnych sugeruje, że każda praca w jednostkach wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela zawiesza świadczenie, sądy nakazują interpretować ten przepis celowościowo, a nie literalnie. Zatem zdaniem sądów zawieszenie świadczenia następuje wyłącznie w razie podjęcia pracy w charakterze nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego. Natomiast podjęcie zatrudnienia w szkole (również niepublicznej) na stanowisku, które nie wymaga przygotowania pedagogicznego (np. pracownik administracji, kierownik gospodarczy, inspektor BHP), nie powoduje zawieszenia wypłaty świadczenia.

ZUS często nadal stosuje interpretację literalną i zawiesza świadczenia.

Sąd Najwyższy w wyroku z 10 lutego 2022 r. (sygn. akt III USKP 109/21) stwierdził, że świadczenie kompensacyjne ulega zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu tylko w razie podjęcia przez uprawnionego pracy w charakterze nauczyciela, wychowawcy lub innego pracownika pedagogicznego w jednostkach, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 1982 r. - Karta Nauczyciela. Podjęcie zatrudnienia w tych jednostkach, ale w innym charakterze niż nauczyciela (np. w szkole na stanowisku konserwatora), nie powoduje zawieszania prawa do świadczenia kompensacyjnego.

Sąd Apelacyjny w Lublinie w 2017 roku (sygn. akt III AUa 1424/16) stanął na stanowisku, że: "Skoro prawo do świadczenia kompensacyjnego przysługuje za odejście z zawodu, przepis art. 9 ust. 2 ustawy z 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych należy interpretować w taki sposób, że osoby pobierające świadczenie kompensacyjne mogą podejmować zatrudnienie u dowolnego pracodawcy, w tym również w jednostkach wymienionych w art. 1 Karcie Nauczyciela, ale nie mogą powrócić do zawodu nauczyciela ani na stanowiska wymagające przygotowania pedagogicznego.”

Warto nadmienić, że do 31 sierpnia 2026 r. na mocy ustawy w związku z pomocą obywatelom Ukrainy w pewnych sytuacjach prawo do świadczenia kompensacyjnego nie było zawieszane w przypadku podjęcia zatrudnienia w oświacie. Od 1.09.2026 r. póki co nie przewiduje się przedłużenia tego wyjątku.

Wariant 2. Przyjęcie oferty pracy w nowej szkole niepublicznej Rozwiązanie stosunku pracy w szkole publicznej z dniem 31 sierpnia 2026 r. uprawnia Pana do pełnej 6-miesięcznej odprawy z art. 20 KN.

W szkołach prowadzonych przez stowarzyszenia nauczycieli zatrudnia się na podstawie Kodeksu pracy. Przechodząc na emeryturę ze szkoły niepublicznej, otrzyma Pan odprawę na zasadach Kodeksu pracy, która wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie.

Pracując do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (65 lat), zachowuje Pan szansę na uzyskanie z ZUS rekompensaty, która powiększa kapitał początkowy i tym samym wysokość przyszłej emerytury.

Wariant 3. Szukanie pracy w innej szkole publicznej Pozwala to na zachowanie statusu nauczyciela i docelowo otrzymanie 6-miesięcznej odprawy emerytalnej z KN w 2027 roku.

Co jest najkorzystniejsze? Wariant 3 jest najbardziej korzystny jeżeli znajdzie Pan szkołę publiczną, która zatrudni Pana w wieku 64 lat na okres co najmniej 11 miesięcy. Jeśli jednak udałoby się Panu znaleźć taką ofertę to rozwiązanie dające największe bonusy finansowe:

6-miesięczna odprawa w związku z likwidacją szkoły; 6-miesięczna odprawa emerytalna z Karty Nauczyciela w 2027 r. (zamiast 1-miesięcznej z KP); uzyskanie rekompensaty z ZUS, która podwyższy samą emeryturę. Wariant 1 jest korzystny jeżeli wariant 3 nie uda się zrealizować i jeśli szkoła niepubliczna zatrudni Pana na stanowisku menedżera (dyrektora) wyłącznie do spraw administracyjno-organizacyjnych, bez realizacji pensum (godzin dydaktycznych) i Pana zakres obowiązków nie będzie obejmował pracy pedagogicznej. Ale trzeba się do tego przygotować pod kątem analizy prawnej i starannie sformułowanej umowy o pracę, aby uniknąć charakteru pedagogicznego zatrudnienia. Ale i tak nie ma pewności czy ZUS nie zawiesi świadczenia kompensacyjnego

Ten wariant pozwala na uzyskanie łącznej odprawy w wysokości 9-miesięcznych zarobków (6+3) już w 2026 roku. Wiąże się jednak z utratą rekompensaty, ale być może zachowanie świadczenia kompensacyjnego.

Wariant 2 jest najmniej korzystny, chyba, że powyższe dwa wariant nie wchodzą w grę. Otrzymuje Pan teraz 6-miesięczną odprawę z likwidowanej szkoły publicznej. Następnie przez 11 miesięcy pobiera wynagrodzenie za pracę (zamiast świadczenia kompensacyjnego). A w 2027 r. przechodzi na emeryturę z rekompensatą, która realnie podniesie wysokość comiesięcznego świadczenia + jednomiesięczna odprawa emerytalna. Orzecznictwo: wyrok Sądu Najwyższy z 10 lutego 2022 r. (sygn. akt III USKP 109/21), wyrok Sąd Apelacyjny w Lublinie z 12 lipca 2017 r. (sygn. akt III AUa 1424/16), Podstawa prawna: ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.), ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.), ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r o emeryturach i rentach z FUS (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1749), ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 86). Stan prawny na dzień: 4-03-2026

Likwidacji szkoły a dotrwanie do emerytury – możliwe rozwiązania

Ocena funkcjonalna – od 1 września 2026 r. – rozporządzenie podpisane

Arkusz obserwacji lekcji – wykorzystanie tik, kształtowanie kompetencji cyfrowych u uczniów

Podobne artykuły

Nabycie uprawnień emerytalnych a urlop zdrowotny

Nowelizacja Prawa oświatowego przyjęta przez Sejm – kluczowe zmiany dla dyrektorów szkół związane ze strukturą i organizacją systemu oświaty

14 nowych rozwiązań w systemie oświaty związanych ze strukturą i organizacją systemu edukacji – co się zmieni?

Urlop zdrowotny a nabycie praw emerytalnych

Nabycie uprawień emerytalnych w trakcie urlopu dla poratowania zdrowia – co dalej?

Arkusz obserwacji lekcji - wykorzystanie tik, kształtowanie kompetencji cyfrowych u uczniów

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Likwidacji szkoły a dotrwanie do emerytury – możliwe rozwiązania

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Ocena funkcjonalna – od 1 września 2026 r. – rozporządzenie podpisane

Arkusz obserwacji lekcji – wykorzystanie tik, kształtowanie kompetencji cyfrowych u uczniów

Podobne artykuły

Nabycie uprawnień emerytalnych a urlop zdrowotny

Nowelizacja Prawa oświatowego przyjęta przez Sejm – kluczowe zmiany dla dyrektorów szkół związane ze strukturą i organizacją systemu oświaty

14 nowych rozwiązań w systemie oświaty związanych ze strukturą i organizacją systemu edukacji – co się zmieni?

Urlop zdrowotny a nabycie praw emerytalnych

Nabycie uprawień emerytalnych w trakcie urlopu dla poratowania zdrowia – co dalej?

Arkusz obserwacji lekcji - wykorzystanie tik, kształtowanie kompetencji cyfrowych u uczniów

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?