Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów. Proponowane zmiany mają charakter zarówno organizacyjny, jak i wychowawczy, a ich wspólnym celem jest zwiększenie przejrzystości oceniania oraz dostosowanie przepisów do założeń reformy programowej „Reforma’26 – Kompas Jutra”.
Nowe przepisy mają wejść w życie 1 września 2026 r. Dyrektorzy szkół już dziś powinni przeanalizować zakres planowanych zmian, ponieważ część z nich będzie wymagała aktualizacji statutów szkół, procedur oceniania oraz praktyki pracy nauczycieli.
Nowe podejście do oceny zachowania
Jedną z najbardziej znaczących zmian jest przebudowa katalogu obszarów uwzględnianych przy ustalaniu oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia. MEN wyraźnie odchodzi od dotychczasowego, częściowo formalnego modelu oceniania zachowania na rzecz podejścia silniej opartego na wartościach i kompetencjach społecznych.
Nowy katalog ma być powiązany z aksjologią reformy „Kompas Jutra”, której fundamentami są m.in. odpowiedzialność, wspólnota, szacunek i solidarność.
Po zmianach przy ocenie zachowania uwzględniane będą:
- wywiązywanie się z obowiązków ucznia;
- okazywanie szacunku innym osobom, w tym nauczycielom, uczniom i pracownikom. szkoły;
- przejmowanie odpowiedzialności za własny rozwój i realizację zamierzonych celów;
- przestrzeganie norm społecznych w szkole i poza nią;
- dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób;
- współpraca w działaniu oraz dbałość o dobre relacje z innymi;
- wykazywanie się postawą patriotyczną, rozumianą jako szacunek dla własnego narodu i ojczyzny, społeczności lokalnej i regionalnej oraz poszanowanie historii,
- tradycji i kultury innych narodów.
Dla szkół oznacza to konieczność ponownego przeanalizowania zapisów statutowych dotyczących kryteriów ocen zachowania. W wielu przypadkach potrzebne będzie również doprecyzowanie wskaźników oceniania oraz przygotowanie nauczycieli i wychowawców do bardziej opisowego i kompetencyjnego podejścia.
Prace domowe nadal bez ocen, ale z większym znaczeniem
Projekt przewiduje także ważne doprecyzowania dotyczące prac domowych w szkołach podstawowych.
MEN podtrzymuje zasadę, że w klasach IV–VIII pisemne i praktyczno-techniczne prace domowe nie będą obowiązkowe i nie będą oceniane stopniem. Jednocześnie resort chce wyraźnie podkreślić ich funkcję edukacyjną.
Nowelizacja wskazuje, że prace domowe mają służyć:
- utrwalaniu treści,
- rozwijaniu umiejętności,
- praktycznemu stosowaniu wiedzy zdobytej podczas zajęć.
Jednocześnie projekt nakłada na nauczyciela obowiązek sprawdzenia każdej wykonanej przez ucznia pracy domowej oraz przekazania informacji zwrotnej.
Najbardziej interesującą zmianą jest jednak możliwość uwzględniania systematyczności wykonywania prac domowych przy ustalaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej. Oznacza to, że choć sama praca nadal nie będzie oceniana stopniem, regularność i zaangażowanie ucznia mogą pośrednio wpływać na ocenę końcową.
To również wpłynie na zasady wewnątrzszkolnego oceniania.
Koniec egzaminów klasyfikacyjnych online
Projekt porządkuje także zasady organizacji:
- egzaminów klasyfikacyjnych,
- egzaminów poprawkowych,
- sprawdzianów wiadomości i umiejętności.
MEN chce przeciąć pojawiające się w praktyce rozbieżności interpretacyjne, zwłaszcza w części szkół niepublicznych.
Po zmianach egzaminy będą musiały odbywać się:
- wyłącznie stacjonarnie,
- na terenie szkoły, do której uczeń uczęszcza,
- w bezpośredniej obecności komisji,
- w warunkach zapewniających samodzielną pracę ucznia.
Projekt przewiduje także zakaz korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych podczas egzaminów, z wyjątkiem urządzeń służących monitorowaniu stanu zdrowia ucznia.
Dodatkowo określono ramy czasowe egzaminów:
- szkoła podstawowa: od 30 do 45 minut,
- szkoła ponadpodstawowa: od 40 do 60 minut.
W przypadku egzaminów klasyfikacyjnych doprecyzowano również, że uczeń będzie mógł zdawać maksymalnie trzy przedmioty jednego dnia.
Zmiany te będą wymagały od szkół aktualizacji dokumentacji wewnętrznej.
Ułatwienia dla uczniów szkół branżowych i techników
Nowelizacja przewiduje praktyczne rozwiązanie dla uczniów zawodów, w których realizowana jest nauka jazdy.
Obecnie zwolnienie z zajęć jest możliwe wyłącznie po przedstawieniu prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Po zmianach dyrektor będzie mógł zwolnić ucznia także wtedy, gdy ten ukończył kurs prawa jazdy poza szkołą, ale jeszcze nie zdał egzaminu państwowego.
Uczeń będzie musiał przedłożyć:
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia,
- dane podmiotu prowadzącego kurs,
- kategorię prawa jazdy,
- datę wydania dokumentu.
Rozwiązanie ma ograniczyć dublowanie zajęć oraz uprościć organizację kształcenia zawodowego.
„Technika” zastępowana nowymi zajęciami
Projekt uwzględnia również wdrażanie nowych „zajęć praktyczno-technicznych”, które od roku szkolnego 2026/2027 będą stopniowo zastępować technikę w klasach IV–VI szkoły podstawowej.
Zmiana ta ma charakter porządkujący, ale będzie wymagała od szkół dostosowania dokumentacji, planów nauczania oraz statutów.
Co dalej?
Choć przepisy są jeszcze na etapie projektu, warto już rozpocząć przygotowania organizacyjne, gdyż przepisy mają wejść w życie 1 września 2026 r. Szczególnej analizy będzie wymagał statut, a przede wszystkim WZO.
Materiał:
Stan prawny na dzień:
- 11-05-2026
