Gotowość do pracy a godziny ponadwymiarowe

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje również w przypadku, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć (art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela). Co zatem kryje się pod pojęciem „gotowości”?

Gotowość do pracy wg orzecznictwa Poniżej zamieszczam informacje, w jaki sposób należy interpretować pojęcie „ gotowości do pracy” zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego:

wyrok Sądu Najwyższego z 2 września 2003 r. akt. I PK 345/02, wyrok Sądu Najwyższego z 23 września 2004 r., sygn. akt I PK 541/03, wyroki Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., sygn. akt II PK 111/05, wyroki Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2009 r., akt I PK 115/09, wyrok Sądu Najwyższego z 18 lutego 2015 r. sygn. akt III PK 99/14 wyrok Sądu Najwyższego z 7 lipca 2016 r. sygn. akt I PK 185/15, wyrok Sądu Najwyższego z 13 listopada 2018 r., sygn. akt II PK 214/17 GOTOWOŚĆ DO PRACY występuje wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące warunki przez NAUCZYCIELA:

1) ma zamiar wykonywania pracy

Gotowość obejmuje subiektywną wolę nauczyciela do niezwłocznego podjęcia pracy.

Nauczyciel musi wykazywać intencję realizacji powierzonych zajęć i czynności, co oznacza zarówno:

chęć wykonania umówionego rodzaju pracy, jak i posiadanie fizycznej i psychicznej zdolności do jej podjęcia. 2) ma faktyczną zdolność do świadczenia pracy

Stan gotowości wymaga, aby nauczyciel był zdolny do świadczenia pracy, a pracodawca (dyrektor) miał o tej zdolności wiedzę.

Przez faktyczną zdolność (gotowość) do świadczenia pracy należy rozumieć stan, w którym pracownik jest fizycznie i psychicznie zdolny do wykonywania pracy, przy czym nie występują przeszkody do jej świadczenia, na przykład w postaci niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub innymi przyczynami (wyrok SN z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt I PK 541/03)

3) uzewnętrznia wolę świadczenia pracy

Nauczyciel musi w sposób czytelny dla pracodawcy zadeklarować, że jest gotów do pracy (np. poprzez stawienie się w szkole lub poinformowanie o gotowości w inny przyjęty sposób).

Uzewnętrznienie może przybrać dowolną formę, o ile dostatecznie jasno wskazuje gotowość do podjęcia pracy, m.in.:

zgłoszenie ustne (np. bezpośrednia rozmowa z dyrektorem), kontakt telefoniczny, wiadomość e-mail, list lub SMS, pozostawienie pracodawcy informacji o sposobie komunikacji i dostępności, każde zachowanie pracownika manifestujące w dostateczny sposób jego zamiar wykonywania pracy. Orzecznictwo podkreśla, że:

nie da się ustalić jednolitej, sztywnej częstotliwości potwierdzania gotowości, forma i częstotliwość mogą zależeć od okoliczności konkretnej sytuacji. Konieczne jest zatem ustalenie, w jaki sposób - jakimi zachowaniami, działaniami, oświadczeniami - nauczyciel deklaruje, czy demonstruje gotowość do pracy (wyrok SN z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt I PK 541/03)

4) nauczyciel pozostaje w dyspozycji pracodawcy

Przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, jako element gotowości do pracy należy rozumieć stan, w którym pracownik może niezwłocznie, na wezwanie pracodawcy podjąć pracę.

Gotowość obejmuje sytuację, w której nauczyciel:

przebywa na terenie szkoły, lub przebywa w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę lub w miejscu wskazanym przez siebie i podanym pracodawcy, jeżeli pracodawca bezprawnie nie dopuszcza go do pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2003 r. sygn. akt. I PK 345/02)

Stan ten musi trwać przez cały okres niemożności wykonywania pracy spowodowanej przyczynami niezależnymi od nauczyciela.

Natomiast nie pozostaje w dyspozycji pracodawcy pracownik, który:

nie znajduje się w wyznaczonym przez pracodawcę miejscu do wykonywania pracy, wprawdzie znajduje się w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, ale w stanie uniemożliwiającym wykonywanie pracy. WAŻNE! Ocena przesłanek gotowości do pracy zależy od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy.

W praktyce oznacza to, że jeżeli niezrealizowane godziny ponadwymiarowe wynikają np. z wycieczki klasy, wyjścia szkolnego, egzaminów, nagłej zmiany organizacyjnej, prób, apeli lub decyzji dyrektora – a nauczyciel spełnia warunki gotowości – zachowuje należne wynagrodzenie za dane godziny

Czy można zapisać zasady gotowości w regulaminie pracy lub innych dokumencie? To zależy od decyzji dyrektora, ponieważ przepisy prawa pracy nie określają bezwzględnego obowiązku określania w regulaminie pracy, bądź innych wewnętrznych dokumentach zasad ustalania gotowości do pracy. Jest to działanie dobrowolne dyrektora.

Źródło: informacja MEN z 29 grudnia 2025 r. ws. godzin ponadwymiarowych: www.men.gov.pl (dostęp z dnia 21.01.2026). Podstawa prawna: art. 35 ust. 3e ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.). Stan prawny na dzień: 26-01-2026

Wpływ wliczania nowych okresów do stażu pracy na uprawnienia pracownicze

Najczęstsze błędy w statutach szkół – czego unikać?

Podobne artykuły

Kilka pytań o ponadwymiarówki w lutym 2026 roku

Jak zaokrąglamy godziny ponadwymiarowe – tygodniowo, czy miesięcznie?

Zaokrąglanie godzin ponadwymiarowych w przedszkolu

Arkusz weryfikacji godzin ponadwymiarowych do zapłaty za okres: 1.09 – 31.12.2025 r.

Procedura ustalania liczby godzin ponadwymiarowych do wypłaty do 6.02.2026 r.

Najczęstsze błędy w statutach szkół – czego unikać?

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Gotowość do pracy a godziny ponadwymiarowe

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Wpływ wliczania nowych okresów do stażu pracy na uprawnienia pracownicze

Najczęstsze błędy w statutach szkół – czego unikać?

Podobne artykuły

Kilka pytań o ponadwymiarówki w lutym 2026 roku

Jak zaokrąglamy godziny ponadwymiarowe – tygodniowo, czy miesięcznie?

Zaokrąglanie godzin ponadwymiarowych w przedszkolu

Arkusz weryfikacji godzin ponadwymiarowych do zapłaty za okres: 1.09 – 31.12.2025 r.

Procedura ustalania liczby godzin ponadwymiarowych do wypłaty do 6.02.2026 r.

Najczęstsze błędy w statutach szkół – czego unikać?

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?