Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało do konsultacji społecznych projekt zmian mających zwiększyć bezpieczeństwo dzieci i młodzieży oraz pracowników szkół, przedszkoli i placówek oświatowych. Projekt z 10 listopada 2026 r. przewiduje m.in. możliwość kontroli bagażu i odzieży wierzchniej, nowe zapisy w statutach, rozszerzenie ochrony nauczycieli oraz dodatkowe mechanizmy weryfikacji osób związanych z oświatą niesamorządową.
Projekt zmienianie tylko ustawę Prawo oświatowe, ale również Kartę Nauczyciela i ustawę o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich.
Kontrola bagażu i odzieży wierzchniej
Zgodnie z propozycją zmian w ustawie Prawo oświatowe dyrektor lub upoważniony przez niego pracownik będzie miał możliwość kontrolowania zawartości bagażu i odzieży wierzchniej:
- uczniów,
- osób niebędących uczniami ani pracownikami jednostki, które wchodzą na jej teren lub już na nim przebywają.
Kontrola mogłaby odbywać się również z użyciem urządzeń wykrywających metal. Projekt wymaga, aby była przeprowadzana z poszanowaniem godności i innych dóbr osobistych kontrolowanej osoby. Proponowany przepis dotyczy bagażu i odzieży wierzchniej – nie ustanawia ogólnego uprawnienia do przeszukania osoby.
Rozwiązania dotyczące kontroli mają być stosowane również w niepublicznych przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach.
Projekt określa również postępowanie w przypadku ujawnienia m.in. broni, materiałów wybuchowych, pirotechniki, materiałów pożarowo niebezpiecznych, alkoholu, środków odurzających i substancji psychotropowych, a w przypadku osoby poniżej 18. roku życia – również wyroby tytoniowe i papierosy elektroniczne.
Dyrektor lub upoważniony pracownik byłby zobowiązany do odbioru tych przedmiotów i zabezpieczenia ich w miejscu uniemożliwiającym ich użycie oraz zapewniającym ich nienaruszalność. Następnie dyrektor powiadamiałby Policję i przekazywał jej odebrane przedmioty. UWAGA! Jeżeli sprawa dotyczyłaby niepełnoletniego ucznia, obowiązkowe byłoby także zawiadomienie rodziców i sądu rodzinnego.
Odmowa zgody na kontrolę również miałaby skutkować powiadomieniem Policji. Osoba odmawiająca kontroli lub taka, której odebrano przedmioty, miałaby oczekiwać na przyjazd funkcjonariuszy w miejscu wyznaczonym przez dyrektora.
„Art. 68. 1a. W celu realizacji zadania, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, dyrektor szkoły lub placówki lub inny upoważniony przez niego pracownik może dokonać kontroli, w tym z użyciem urządzeń wykrywających obecność metalu, zawartości bagaży i odzieży wierzchniej uczniów oraz osób niebędących uczniami lub pracownikami tej szkoły lub placówki wchodzących na teren tej szkoły lub placówki lub na jej terenie przebywających.
1b. Kontrola, o której mowa w ust. 1a, jest wykonywana w sposób zapewniający poszanowanie godności ludzkiej oraz innych dóbr osobistych osoby, w stosunku do której jest wykonywana.
1c. Jeżeli w wyniku kontroli, o której mowa w ust. 1a, zostaną ujawnione materiały wybuchowe, wyroby pirotechniczne, materiały pożarowo niebezpieczne, napoje alkoholowe, środki odurzające, substancje psychotropowe, broń lub inne niebezpieczne przedmioty, których posiadanie zagraża bezpieczeństwu ucznia lub innych osób lub narusza zasady bezpieczeństwa obowiązujące w tej szkole lub placówce, a w przypadku kontroli osoby poniżej 18. roku życia – także wyroby tytoniowe lub papierosy elektroniczne, dyrektor szkoły lub placówki lub inny upoważniony przez niego pracownik odbiera te przedmioty i składa w miejscu uniemożliwiającym ich użycie i zapewniającym ich nienaruszalność.
1d. O odebraniu przedmiotów, o których mowa w ust. 1c, dyrektor szkoły lub placówki powiadamia Policję i przekazuje jej odebrane przedmioty, a w przypadku ucznia niepełnoletniego – powiadamia także rodziców i sąd rodzinny.
1e. Jeżeli uczeń lub osoba niebędąca uczniem lub pracownikiem tej szkoły lub placówki wchodząca na teren tej szkoły lub placówki lub na jej terenie przebywająca nie wyraża zgody na kontrolę, o której mowa w ust. 1a, dyrektor szkoły lub placówki powiadamia Policję.
1f. Uczeń lub osoba niebędąca uczniem lub pracownikiem tej szkoły lub placówki, której odebrano przedmioty, o których mowa w ust. 1c, albo która nie wyraziła zgody na kontrolę, oczekuje na przybycie Policji w miejscu wyznaczonym przez dyrektora szkoły lub placówki.”
Nowe obowiązkowe zapisy w statutach
Projekt przewiduje uzupełnienie zapisów statutowych o zasady wstępu i przebywania na terenie jednostki:
- w szkołach i placówkach – dotyczące uczniów oraz osób niebędących uczniami ani pracownikami,
- w przedszkolach – dotyczące osób niebędących pracownikami przedszkola.
Na dostosowanie statutów przewidziano 2 miesiące od wejścia ustawy w życie. Ostateczny zakres zmian będzie zależał od treści uchwalonych przepisów.
Szersza ochrona nauczycieli
Jak już wspomnieliśmy powyżej projekt zawiera także propozycje zmian w Karcie Nauczyciela. W tym przypadku ma rozszerzyć ochronę nauczyciela przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych. Obejmowałaby ona również bezprawny zamach podjęty z powodu wykonywanego zawodu, a nie wyłącznie podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych.
Projekt przewiduje ponadto:
- obowiązek niezwłocznego zawiadomienia prokuratora lub Policji przez dyrektora i organ prowadzący o wskazanych przestępstwach wobec nauczyciela, m.in. naruszeniu nietykalności cielesnej, czynnej napaści lub znieważeniu,
- bezpłatną pomoc prawną, zapewnianą przez organ prowadzący na wniosek nauczyciela pokrzywdzonego określonymi w projekcie przestępstwami, w postępowaniu karnym,
- bezpłatną pomoc psychologiczną na wniosek nauczyciela, jeżeli podczas lub w związku z obowiązkami służbowymi wystąpiła sytuacja bezpośrednio zagrażająca jego życiu lub zdrowiu.
„Art. 63. 1a. Z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych nauczyciel korzysta również wtedy, jeżeli bezprawny zamach na jego osobę został podjęty z powodu wykonywanego przez niego zawodu.”
Weryfikacja niekaralności przed otwarciem szkoły lub placówki – w przypadku szkół niesamorządowych
MEN proponuje, aby jeszcze przed uruchomieniem szkoły lub placówki sprawdzano niekaralność osoby fizycznej, która chce ją prowadzić, oraz przyszłego dyrektora i nauczycieli.
Zmiana dotyczyłaby dwóch sytuacji:
- zakładania szkoły lub placówki publicznej przez osobę fizyczną albo osobę prawną inną niż samorząd,
- zakładania szkoły lub placówki niepublicznej.
Osoba zakładająca jednostkę musiałaby przekazać właściwemu organowi dodatkowe dane tych osób oraz dokumenty i oświadczenia dotyczące niekaralności. Weryfikacja następowałaby zatem już przy rozpatrywaniu wniosku o zezwolenie lub zgłoszenia do ewidencji.
W przypadku jednostek niepublicznych projekt przewiduje odmowę wpisu do ewidencji, jeżeli osoba fizyczna zamierzająca prowadzić jednostkę figuruje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym lub została skazana za przestępstwa wskazane w projekcie. Jeżeli przeszkoda dotyczyłaby przyszłego dyrektora lub nauczyciela, organ najpierw wzywałby do zmiany zgłoszenia. Brak zmiany w wyznaczonym terminie skutkowałby odmową wpisu.
Niepubliczne przedszkole – dwa etapy sprawdzania wymagań
Propozycja resortu przewiduje dwa odrębne działania:
- przed otwarciem niepublicznego przedszkola osoba, która chce je prowadzić, musiałaby uzyskać pozytywną opinię kuratora o spełnieniu wymagań określonych w art. 13 ust. 6 Prawa oświatowego. Bez tej opinii przedszkole nie mogłoby zostać wpisane do ewidencji.
- w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności kurator sprawdzałby, czy wymagania są spełniane w praktyce. To sprawdzenie obejmowałoby zarówno niepubliczne przedszkola, jak i niepubliczne inne formy wychowania przedszkolnego.
Skuteczniejszy nadzór nad jednostkami niepublicznymi
W projekcie zaproponowano zapisy dotyczące wskazywania osoby upoważnionej do reprezentowania jednostki podczas nieobecności dyrektora, w szczególności do udziału w kontroli oraz zapewnienia dostępu do pomieszczeń i dokumentacji – już na etapie zgłoszenia do ewidencji należałoby wskazać osobę upoważnioną .
Polecenie umożliwienia czynności nadzoru pedagogicznego mogłoby być kierowane – w razie nieobecności osoby prowadzącej – także do dyrektora lub wskazanej osoby upoważnionej. Czynności miałyby rozpocząć się najpóźniej w ciągu 3 dni roboczych od otrzymania polecenia.
Projekt przewiduje również obowiązek wskazywania terminów realizacji zaleceń pokontrolnych dotyczących ochrony małoletnich. Niezrealizowanie takich zaleceń miałoby stanowić jedną z przesłanek wykreślenia jednostki niepublicznej z ewidencji.
System teleinformatyczny dla młodzieżowych ośrodków wychowawczych
Projekt reguluje również funkcjonowanie systemu teleinformatycznego wspierającego młodzieżowe ośrodki wychowawcze. System ma służyć m.in. wykorzystaniu dostępnych miejsc, organizacji kierowania nieletnich do ośrodków i sprawowaniu nadzoru pedagogicznego. Określono zakres gromadzonych danych, zasady dostępu oraz ich aktualizacji.
Wejście w życie
Zgodnie z projektem ustawa miałaby wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Oprócz dwumiesięcznego terminu na dostosowanie statutów przewidziano m.in. trzymiesięczne terminy na uzupełnienie określonych danych i dokumentów przez podmioty prowadzące jednostki niesamorządowe.
Podstawa prawna:
Stan prawny na dzień:
- 12-11-2026
