Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. – na co zwrócić szczególną uwagę? – oświatowo.pl

Kluczowe rozwiązania z zakresu doradztwa zawodowego (DZ) w systemie oświaty określa art. 26a ustawy Prawo oświatowe. Natomiast treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego, sposób realizacji doradztwa zawodowego oraz zadania doradcy zawodowego są wskazane w rozporządzeniu w sprawie doradztwa zawodowego.

Kto jest odpowiedzialny za realizację DZ? Za realizację doradztwa zawodowego w szkole odpowiedzialni są nie tylko doradcy zawodowi, lecz także nauczyciele prowadzący zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia ogólnego, kształcenia zawodowego, wychowawcy klas, jak również specjaliści szkolni. W tym działaniu systemowym niezbędna jest współpraca całej rady pedagogicznej, rodziców i podmiotów/partnerów zewnętrznych.

Sposób realizacji doradztwa zawodowego Doradztwo zawodowe jest realizowane zarówno na: zajęciach edukacyjnych wychowania przedszkolnego prowadzonych zgodnie z przyjętymi programami wychowania przedszkolnego, na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego , obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia w zawodzie , na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego , na zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej , na zajęciach z nauczycielem wychowawcą opiekującym się oddziałem, w ramach wizyt zawodoznawczych mających na celu poznanie przez dzieci i uczniów środowiska pracy w wybranych zawodach.

Typowe zajęcia z zakresu doradztwa zawodowego , prowadzone przez doradcę zawodowego posiadającego kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela doradcy zawodowego, są obowiązkowe w klasach VII i VIII szkół podstawowych (SP), w branżowych szkołach I stopnia (BSIS), liceach ogólnokształcących (LO) i technikach (T). Jest to osobny przedmiot, ale bez ocen. Informacja o udziale ucznia w zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego nie jest umieszczana na świadectwie szkolnym promocyjnym i świadectwie ukończenia szkoły. Minimalny wymiar tych zajęć określony jest w ramowych planach nauczania i wynosi odpowiednio: w klasach VII i VIII SP minimum 10 godzin w każdym roku, w BSIS minimum 10 godzin w trzyletnim okresie nauczania, w LO minimum 10 godzin w czteroletnim okresie nauczania, w T minimum 10 godzin w pięcioletnim okresie nauczania. Ramowe plany można sprawdzić tu: dla szkół podstawowych , dla szkół ponadpodstawowych

WSDZ a PRDZ Organizacja wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego (WSDZ) musi znaleźć się w statucie szkoły (obowiązek wynikający z art. 98 ust. 1 pkt 16 ustawy Prawo oświatowe). Natomiast na każdy rok szkolny opracowuje się program realizacji doradztwa zawodowego (PRDZ), uwzględniający wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego.

Kto opracowuje, zatwierdza, koordynuje program realizacji doradztwa zawodowego (PRDZ)? PRDZ opracowuje doradca zawodowy we współpracy z innymi nauczycielami, w tym nauczycielami wychowawcami opiekującymi się oddziałami, psychologami lub pedagogami oraz (od tego roku szkolnego – 2026/2027) z lokalnymi lub regionalnymi pracodawcami, izbami gospodarczymi lub przedstawicielami branż . Tak wynika z § 4 ust. 3 i 3a, § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Dyrektor szkoły, w terminie do dnia 30 września każdego roku szkolnego, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej (uchwała opiniująca), zatwierdza program, a doradca zawodowy koordynuje realizację.

Jakie elementy powinien zawierać PRDZ? Zgodnie z § 4. ust. 2 rozporządzenia Program powinien określać:

działania związane z realizacją doradztwa zawodowego , w tym:

tematykę działań , uwzględniającą treści programowe, zgodnie z poszczególnymi załącznikami do rozporządzenia, a w przypadku szkół (nie dotyczy przedszkoli i oddziałów przedszkolnych) uwzględniającą także: prognozę zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, prognozy prowadzone na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy zamieszczone na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra i wyniki monitoringu karier absolwentów publicznych i niepublicznych szkół ponadpodstawowych, w przypadku szkół specjalnych przysposabiających do pracy - treści określone w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy, oddziały , których dotyczą działania, metody i formy realizacji działań, z uwzględnieniem aktywnego udziału rodziców w tych działaniach, w szczególności przez organizację spotkań lub warsztatów z rodzicami, lub wydarzeń wspierających planowanie ścieżki kariery przez uczniów, z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych, terminy realizacji działań, osoby odpowiedzialne za realizację poszczególnych działań; podmioty, z którymi szkoła współpracuje przy realizacji działań, z uwzględnieniem potrzeb uczniów, słuchaczy i rodziców oraz lokalnych lub regionalnych działań związanych z doradztwem zawodowym. Katalog miejsc wizyt zawodoznawczych Wizyty zawodoznawcze dotyczą przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego, szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych, z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych i powinny być organizowane (zgodnie ze zmienionym § 3 pkt 7 rozp.) w:

podmiotach stanowiących potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów, w szczególności u pracodawców, branżowych centrach umiejętności, szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, centrach kształcenia zawodowego lub placówkach kształcenia ustawicznego. Należy pamiętać, że w organizacji (realizacji) WSDZ uwzględnić branżowe centra umiejętności (BCU) rozszerzając tym samym katalog miejsc realizacji wizyt zawodoznawczych – zostały one ujęte w katalogu miejsc wizyt zawodoznawczych rozporządzeniem Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego. BCU pełnią szczególną rolę wsparcia merytorycznego i praktycznego, umożliwiając uczniom korzystanie z profesjonalnych zasobów, warsztatów i szkoleń, a nauczycielom – podnoszenie kwalifikacji w zakresie doradztwa.

Aktualizacja treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego znajdują się w załącznikach 1-7 do rozporządzenia (od przedszkoli i oddziałów przedszkolnych aż do branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych).

1 września 2026 r. wchodzą zmiany wprowadzone ww. rozporządzeniem zmieniającym. Dotyczą one klas VII i VIII szkół podstawowych (załącznik nr 3), branżowych szkół I stopnia (załącznik nr 4), liceów ogólnokształcących (załącznik nr 5), techników (załącznik nr 6), branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych (załącznik nr 7).

W załącznikach 3 - 7 treści zostały uzupełnione o kompetencje przyszłości , obejmujące umiejętności cyfrowe, tj. korzystanie z nowoczesnych technologii i narzędzi informatycznych w celu pozyskania informacji z zakresu doradztwa zawodowego i planowania ścieżki kariery, a także rozpoznawanie wpływu nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji , na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia.

Ponadto, w załączniku nr 3 treści programowe zostały poszerzone o umiejętność porównywania własnych zasobów i preferencji z wymaganiami rynku pracy, oczekiwaniami pracodawców, z uwzględnieniem możliwości pracy zdalnej, elastycznych form zatrudnienia i przedsiębiorczości, analizowania znaczenia i możliwości doświadczania pracy, w tym przez wolontariat, udział w projektach społecznych i praktykach absolwenckich, charakteryzowania wybranych zawodów, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach i możliwości ich uzyskiwania, oraz analizowania korzyści i wyzwań związanych z wyborem szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, w tym możliwości szybszego wejścia na rynek pracy, zdobycia kwalifikacji zawodowych i dalszego kształcenia.

Natomiast, w załącznikach nr 4 - 7 treści programowe zostały poszerzone o umiejętność sporządzania i aktualizowania dokumentów aplikacyjnych, w szczególności CV i listu motywacyjnego , zgodnie z wymaganiami pracodawców, zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej , w szczególności przez symulację rozmowy kwalifikacyjnej. Zmiana ta odpowiada na rosnące znaczenie kompetencji miękkich w kontekście zatrudnienia. Dodatkowo, w ww. załącznikach zostały uzupełnione treści programowe o umiejętności związane z analizowaniem i interpretowaniem prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy i prognoz prowadzonych na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy. Ponadto, dodano treści programowe związane z charakteryzowaniem możliwości nabywania kwalifikacji z zakresu edukacji pozaformalnej w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji , w tym kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych, oraz posługiwaniem się Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji.

Niezbędne jest dokładne przeanalizowanie zaktualizowanych treści i uwzględnienie ich w organizacji i realizacji doradztwa zawodowego.

Nowe, dodatkowe zadania dla doradcy zawodowego – jak je realizować? Doradcom zawodowym ww. rozporządzenie dodaje 2 nowe zadania:

systematyczne analizowanie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, prognoz prowadzonych na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy zamieszczonych na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra i wyników monitoringu karier absolwentów publicznych i niepublicznych szkół ponad-podstawowych oraz wykorzystywanie tych danych w działaniach doradczych prowadzonych z uczniami i ich rodzicami oraz słuchaczami ( 5 w ust. 1 pkt 1a); wykorzystywanie w realizacji działań wynikających z programu realizacji doradztwa zawodowego cyfrowych narzędzi doradztwa zawodowego , w tym cyfrowych zasobów zamieszczonych na ogólnodostępnych platformach edukacyjnych i stronach internetowych, ogólnopolskich baz zawodów i platform komunikacji z uczniami oraz ich rodzicami ( 5 w ust. 1 pkt 7). W pierwszym zadaniu wskazane zostały aż 3 narzędzia analityczne .

Prognoza zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy, ogłaszana jest w drodze obwieszczenia przez ministra właściwego do spraw oświaty do 1 lutego danego roku. Na bieżąco informujemy o tym, w postaci aktualnych artykułów, np. Prognoza zapotrzebowania na zawody szkolnictwa branżowego 2026 – ważny sygnał dla szkół i samorządów .

Natomiast prognozy prowadzone na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy opisują tendencje na rynku pracy w kontekście strategii rozwoju państwa i regionów. Przykładem takiego badania jest Barometr zawodów pokazujący zapotrzebowanie na zawody (deficytowe, zrównoważone i nadwyżkowe) w każdym z powiatów w Polsce oraz na poziomie województw i kraju. Warto się z nim zapoznać i uwzględnić w swoim planie pracy.

Monitoring karier absolwentów publicznych i niepublicznych szkół ponadpodstawowych ( tu: można zobaczyć edycję 2025 ) stanowi narzędzie komplementarne wobec prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy.

W realizacji drugiego zadania powinniśmy wspierać się, m.in. narzędziami i zasobami zamieszczonymi na ogólnodostępnych platformach edukacyjnych i stronach internetowych, w tym na administrowanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej oraz stronie internetowej Infozawodowe .

Należy także pamiętać o upowszechnianiu wiedzy na temat narzędzi informatycznych i zasobów cyfrowych np. poprzez zamieszczenie informacji i linków na stronach internetowych lub w Biuletynie Informacji Publicznej szkoły .

W ramach przypomnienia: Od 1 września 2025 r. ustawa – Karta Nauczyciela r ozszerzyła katalog specjalistów , którzy mają być zatrudnieni w przedszkolu niebędącym przedszkolem specjalnym, w szkole podstawowej, liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia, niebędących szkołami specjalnymi, w szkole artystycznej realizującej kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego oraz w zespole, w skład którego wchodzi to przedszkole lub ta szkoła, o doradców zawodowych.

Polecamy nasz wcześniejszy artykuł Doradztwo zawodowe po nowelizacji – nowe zadania szkoły od 1 września 2026 r.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. 2026 poz. 820), rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. z 2019 r., poz. 325, z 2026 r., poz. 73), rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. z 2026 r., poz. 73), rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r, poz. 1798). Stan prawny na dzień: 9-07-2026

Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. – na co zwrócić szczególną uwagę?

Deepfake i naruszenie ochrony danych osobowych – działania prawne i edukacja uczniów

Podobne artykuły

Doradztwo zawodowe po nowelizacji – nowe zadania szkoły od 1 września 2026 r.

Wsparcie doradcy zawodowego dla uczniów z niepełnosprawnościami – praktyczna checklista

Jak skutecznie wspierać uczniów z niepełnosprawnościami w planowaniu ścieżki zawodowej?

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie doradztwa zawodowego – nowe narzędzia i aktualne treści programowe

Jak przygotować szkołę do kontroli realizacji zadań z zakresu doradztwa zawodowego?

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. – na co zwrócić szczególną uwagę?

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Deepfake i naruszenie ochrony danych osobowych – działania prawne i edukacja uczniów

Podobne artykuły

Doradztwo zawodowe po nowelizacji – nowe zadania szkoły od 1 września 2026 r.

Wsparcie doradcy zawodowego dla uczniów z niepełnosprawnościami – praktyczna checklista

Jak skutecznie wspierać uczniów z niepełnosprawnościami w planowaniu ścieżki zawodowej?

Nowelizacja rozporządzenia w sprawie doradztwa zawodowego – nowe narzędzia i aktualne treści programowe

Jak przygotować szkołę do kontroli realizacji zadań z zakresu doradztwa zawodowego?

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?