Deepfake i naruszenie ochrony danych osobowych – działania prawne i edukacja uczniów – oświatowo.pl

Rozwój narzędzi opartych na sztucznej inteligencji sprawił, że stworzenie realistycznego zdjęcia lub filmu przedstawiającego osobę w sytuacji, która nigdy nie miała miejsca, stało się niezwykle proste. Coraz częściej ofiarami takich działań stają się dzieci i młodzież. Dlatego Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski przedstawił organom ścigania interpretację prawną dotyczącą zjawiska deepfake oraz jednocześnie doprowadził do uwzględnienia tego zagadnienia w podstawie programowej edukacji zdrowotnej.

Dla dyrektorów szkół oznacza to przede wszystkim konieczność postrzegania deepfake nie jako niewinnego internetowego żartu, lecz jako zjawiska mogącego prowadzić do poważnych naruszeń prawa i bezpieczeństwa uczniów.

Czym jest deepfake? Choć polskie przepisy nie zawierają jeszcze własnej definicji deepfake, Prezes UODO wskazuje, że należy posługiwać się definicją zawartą w Akcie w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act).

Deepfake to wygenerowany lub zmanipulowany przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji obraz, nagranie audio albo materiał wideo, który przypomina rzeczywistą osobę, miejsce lub zdarzenie i może zostać błędnie uznany przez odbiorcę za autentyczny.

Istotą problemu nie jest więc sama technologia, lecz możliwość stworzenia materiału, którego przeciętny odbiorca nie jest w stanie odróżnić od rzeczywistego nagrania lub fotografii.

Skutki Prezes UODO podkreśla, że sztuczna inteligencja sama w sobie nie jest zagrożeniem. Zagrożenie pojawia się wtedy, gdy narzędzia AI są wykorzystywane do naruszania praw innych osób.

Szczególnie niebezpieczne jest wykorzystywanie deepfake do:

tworzenia fałszywych materiałów o charakterze seksualnym, podszywania się pod inne osoby, kradzieży tożsamości, szantażu i cyberprzemocy, wyłudzania pieniędzy lub danych, manipulowania opinią publiczną, preparowania fałszywych dowodów. W środowisku szkolnym coraz większym problemem staje się wykorzystywanie zdjęć uczniów do tworzenia materiałów przedstawiających ich w intymnych lub kompromitujących sytuacjach.

Przerobienie zdjęcia ucznia to przetwarzanie danych osobowych Jednym z najważniejszych elementów stanowiska Prezesa UODO jest wskazanie, że wygenerowanie przy pomocy sztucznej inteligencji fałszywego zdjęcia konkretnej osoby stanowi przetwarzanie jej danych osobowych.

Nie ma przy tym znaczenia, że wykorzystane zdjęcie zostało wcześniej opublikowane w mediach społecznościowych lub było ogólnodostępne.

Jeżeli możliwe jest zidentyfikowanie osoby przedstawionej na obrazie, mamy do czynienia z danymi osobowymi, których przetwarzanie wymaga podstawy prawnej wynikającej z przepisów RODO.

W praktyce oznacza to, że stworzenie deepfake przedstawiającego ucznia bez jego zgody może stanowić naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych.

Deepfake i odpowiedzialność karna Wykorzystanie sztucznej inteligencji do tworzenia fałszywych materiałów może wyczerpywać znamiona wielu przestępstw określonych w Kodeksie karnym.

W zależności od okoliczności sprawcy mogą ponosić odpowiedzialność m.in. za:

kradzież tożsamości, zmuszanie do określonego zachowania, rozpowszechnianie wizerunku nagiej osoby bez jej zgody, produkcję lub rozpowszechnianie treści pornograficznych, zniesławienie lub zniewagę, oszustwo. Dodatkowo zastosowanie może znaleźć art. 107 ustawy o ochronie danych osobowych, który penalizuje przetwarzanie danych osobowych bez podstawy prawnej.

Ochrona dzieci W swoim stanowisku Prezes UODO podkreśla, że dane osobowe osób małoletnich wymagają szczególnej ochrony.

Impulsem do przygotowania interpretacji była sprawa licealistki, która – według doniesień medialnych – wykorzystała sztuczną inteligencję do stworzenia pornograficznego materiału z użyciem wizerunku młodszej uczennicy.

Nie była to pierwsza tego typu sprawa analizowana przez Urząd Ochrony Danych Osobowych. Wcześniej urząd podejmował działania również w związku z wygenerowaniem „rozbieranych” zdjęć uczennicy szkoły podstawowej.

Zdaniem Prezesa UODO organy ścigania powinny stanowczo reagować na tego rodzaju przypadki, aby budować społeczną świadomość, że wykorzystanie deepfake do krzywdzenia innych osób nie jest zabawą, lecz może stanowić czyn zabroniony.

Co oznacza to dla szkół? Choć komunikat Prezesa UODO został skierowany do organów ścigania, jego znaczenie wykracza daleko poza postępowania karne.

Dyrektorzy szkół powinni przyjmować, że przypadki tworzenia deepfake z wykorzystaniem wizerunku uczniów należy traktować jako potencjalne:

naruszenie dóbr osobistych, naruszenie ochrony danych osobowych, przejaw cyberprzemocy, zagrożenie dla zdrowia psychicznego ucznia, sytuację wymagającą podjęcia działań wychowawczych oraz – w razie potrzeby – zawiadomienia odpowiednich organów. Dlatego jeśli pojawią się tego typu incydenty w szkole, powinny one być dokumentowane, do współpracy powinni zostać włączeni rodzice, a dyrektor powinien rozważyć zawiadomienie Policji, gdy okoliczności wskazują na możliwość popełnienia czynu zabronionego.

Deepfake w podstawie programowej Stanowisko Prezesa UODO przyniosło również konkretne zmiany w edukacji.

Ministerstwo Edukacji Narodowej uwzględniło zgłoszone uwagi i w projekcie nowelizacji podstawy programowej edukacji zdrowotnej wprowadziło obowiązek omawiania zjawiska deepfake podczas zajęć z uczniami klas IV–VI szkoły podstawowej.

Tematyka ta zostanie ujęta w obszarze dotyczącym bezpiecznego korzystania z Internetu obok takich zagadnień jak:

cyberprzemoc, hejt, mowa nienawiści, patostreaming, phishing, kradzież tożsamości, grooming, szantaż internetowy, korzyści i zagrożenia wynikające ze stosowania sztucznej inteligencji oraz wirtualnej rzeczywistości. Źródło: Zjawisko deepfake elementem edukacji zdrowotnej - https://uodo.gov.pl/ (dostęp z dnia 4 lipca 2026 r.),

Prezes UODO podpowiada organom ścigania, jak interpretować deepfejki - https://uodo.gov.pl/ (dostęp z dnia 4 lipca 2026 r.).

Stan prawny na dzień: 4-07-2026

Deepfake i naruszenie ochrony danych osobowych – działania prawne i edukacja uczniów

Spółdzielnie uczniowskie wracają do szkół. Co od 1 września 2026 r. powinni wiedzieć dyrektorzy?

Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. – na co zwrócić szczególną uwagę?

Podobne artykuły

Udostępnienie rodzicowi wniosku szkoły złożonego do sądu rodzinnego – możliwość, obowiązek?

Ochrona wizerunku uczniów w szkołach – UODO przypomina o dobrych praktykach

Brak informacji o objęciu ochroną organizacji związkowej nauczyciela a wypowiedzenie stosunku pracy – jak powinien postąpić dyrektor?

Czy związek zawodowy może mieć dostęp do danych z wniosków o świadczenia z ZFŚS?

Deepfake wobec nauczyciela i naruszenie ochrony danych osobowych

Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. - na co zwrócić szczególną uwagę?

Wspólne kategorie

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?

Deepfake i naruszenie ochrony danych osobowych – działania prawne i edukacja uczniów

Subskrybuj

Subskrybuj

Kup pojedynczy artykuł

Spółdzielnie uczniowskie wracają do szkół. Co od 1 września 2026 r. powinni wiedzieć dyrektorzy?

Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. – na co zwrócić szczególną uwagę?

Podobne artykuły

Udostępnienie rodzicowi wniosku szkoły złożonego do sądu rodzinnego – możliwość, obowiązek?

Ochrona wizerunku uczniów w szkołach – UODO przypomina o dobrych praktykach

Brak informacji o objęciu ochroną organizacji związkowej nauczyciela a wypowiedzenie stosunku pracy – jak powinien postąpić dyrektor?

Czy związek zawodowy może mieć dostęp do danych z wniosków o świadczenia z ZFŚS?

Deepfake wobec nauczyciela i naruszenie ochrony danych osobowych

Doradztwo zawodowe w szkole od 1 września 2026 r. - na co zwrócić szczególną uwagę?

Wspólne kategorie

Szukaj wg fraz

Wspólne kategorie

Info

Najnowszy artykuły

Nasz Partner

Witamy!

Stwórz nowe konto!

Odzyskaj hasło

Czy na pewno chcesz odblokować ten post?

Czy na pewno chcesz anulować subskrypcję?