Ministerstwo Edukacji Narodowej nie rezygnuje z prac dotyczących praw i obowiązków uczniów po zawetowaniu przez Prezydenta ustawy z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Resort zapowiada utworzenie w MEN i kuratoriach oświaty struktur odpowiedzialnych za ochronę praw ucznia. Jednocześnie prowadzone są analizy dotyczące przygotowania nowego, znacznie węższego projektu ustawy. Na razie decyzja o jego wniesieniu nie została jednak podjęta.
O dalsze plany resortu dotyczące praw i obowiązków wspólnoty szkolnej, ochrony nauczycieli oraz mediacji z rodzicami zapytał w interpelacji nr 18476 poseł Marcin Józefaciuk. Odpowiedzi 5 sierpnia 2026 r. udzieliła minister edukacji Barbara Nowacka.
MEN nie rezygnuje z ochrony praw ucznia
Jedną z konsekwencji prezydenckiego weta ma być zmiana sposobu organizacji systemu ochrony praw uczniowskich.
Minister edukacji potwierdziła wcześniejszą zapowiedź, zgodnie z którą zarówno w Ministerstwie Edukacji Narodowej, jak i w kuratoriach oświaty mają powstać struktury zajmujące się ochroną praw ucznia oraz upowszechnianiem informacji o prawach i obowiązkach uczniów.
Szczegółowe informacje dotyczące organizacji i zasad działania tych struktur mają zostać podane do publicznej wiadomości.
Możliwy nowy projekt ustawy
Najważniejsza informacja dla szkół dotyczy jednak dalszych prac legislacyjnych.
MEN analizuje możliwość przedstawienia nowego projektu ustawy. W przeciwieństwie do zawetowanej regulacji nie miałby on jednak kompleksowo regulować całego systemu ochrony praw uczniowskich.
Jak wynika z odpowiedzi minister edukacji, ewentualny projekt miałby koncentrować się na trzech zagadnieniach:
- katalogu praw ucznia,
- katalogu obowiązków ucznia, w tym zmianach dotyczących obowiązku wskazywania powodu usprawiedliwiania nieobecności,
- dostępie do informacji o przebiegu kształcenia uczniów pełnoletnich.
Co ważne, MEN nie podjął jeszcze decyzji o przygotowaniu i wniesieniu takiego projektu. Resort na razie prowadzi analizy dotyczące ewentualnego zaproponowania Radzie Ministrów rozpoczęcia procesu legislacyjnego. Zatem na tę chwilę nie ma jeszcze konkretnego projektu nowych przepisów. Ponowny projekt – jak podkreśliła Minister, zostanie poddany szerokim konsultacjom.
Czy mediacje trafią do szkół?
Interpelacja dotyczyła również możliwości stworzenia systemu mediatorów oświatowych.
Na razie MEN nie zapowiedział powołania niezależnych mediatorów przy powiatach. Minister edukacji zwróciła natomiast uwagę na prace prowadzone przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
W 2026 r. minister sprawiedliwości powołał Zespół do spraw rozwoju alternatywnych metod rozwiązywania sporów. Jednym z jego zadań jest opracowanie projektu aktu prawnego określającego ustrój samorządu mediatorów, zasady jego działania oraz zakres spraw kierowanych do obligatoryjnej mediacji.
Zdaniem minister edukacji stworzenie profesjonalnego samorządu mediatorów może w przyszłości otworzyć drogę do wykorzystania tego rozwiązania również w oświacie.
MEN już obecnie prowadzi natomiast działania związane z upowszechnianiem mediacji szkolnych i rówieśniczych oraz podnoszeniem kompetencji nauczycieli i rodziców w tym zakresie.
Na razie bez rewolucji w statutach szkół w kwestii praw i obowiązków
Z odpowiedzi MEN wynika zatem, że temat ustawowego uregulowania praw i obowiązków uczniów nie został zamknięty wraz z prezydenckim wetem. Kierunek dalszych działań będzie jednak najprawdopodobniej inny niż w zawetowanej ustawie.
Na dziś wiadomo, że:
- w MEN i kuratoriach oświaty mają powstać struktury zajmujące się ochroną praw ucznia i upowszechnianiem wiedzy o prawach i obowiązkach uczniów,
- resort analizuje możliwość przygotowania nowego projektu dotyczącego katalogów praw i obowiązków ucznia,
- analizowane są również zmiany dotyczące wskazywania powodów usprawiedliwiania nieobecności oraz dostępu do informacji o przebiegu kształcenia uczniów pełnoletnich,
- decyzja o skierowaniu nowego projektu na ścieżkę legislacyjną jeszcze nie zapadła,
- jeżeli projekt powstanie, MEN zapowiada jego szerokie konsultacje,
- nie wskazano na razie terminu przedstawienia nowych regulacji ani ich wejścia w życie.
Na tę chwilę zapisy dotyczące praw i obowiązków w statutach pozostają zatem bez zmian – jeśli są w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Niemniej jednak do tematu praw i obowiązków ucznia trzeba będzie jednak wrócić – MEN wyraźnie sygnalizuje, że dalsze działania w tym obszarze są rozważane. A my będziemy Państwa informować o dalszych pracach w tym zakresie.
Materiał:
- interpelacja nr 18476 do ministra edukacji w sprawie praw i obowiązków wspólnoty szkolnej, ochrony nauczycieli oraz mediacji z rodzicami
- odpowiedź na interpelację nr 18476 w sprawie praw i obowiązków wspólnoty szkolnej, ochrony nauczycieli oraz mediacji z rodzicami.
Stan prawny na dzień:
- 10-08-2026
