Prezydent wczoraj (tj. 2 lipca 2026 r.) podpisał ustawę z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe. Tym samym 1 września 2026 r. zaczną obowiązywać przepisy kompleksowo regulujące funkcjonowanie spółdzielni uczniowskich. Nowe art. 85a–85g po raz pierwszy wprost określą zasady ich tworzenia, organizacji, nadzoru, a także likwidacji.
Dla wielu szkół będzie to okazja do reaktywowania tradycji spółdzielczości uczniowskiej, a dla innych – możliwość stworzenia nowoczesnej przestrzeni do rozwijania przedsiębiorczości, odpowiedzialności i aktywności społecznej uczniów. Jednocześnie nowe przepisy nakładają na dyrektorów konkretne obowiązki organizacyjne i nadzorcze.
Spółdzielnie uczniowskie w przepisach oświatowych
Dotychczas działalność spółdzielni uczniowskich opierała się głównie na wieloletniej praktyce oraz odpowiednim stosowaniu przepisów Prawa spółdzielczego. Z nadejściem nowego roku szkolnego ich status zostanie jednoznacznie uregulowany w ustawie – Prawo oświatowe.
Spółdzielnia uczniowska będzie dobrowolnym zrzeszeniem uczniów danej szkoły lub placówki, którego celem jest:
- popularyzacja idei spółdzielczości,
- rozwijanie kompetencji społecznych,
- kształtowanie przedsiębiorczości, gospodarności, odpowiedzialności i solidarności.
Nowe przepisy wpisują działalność spółdzielni w realizację zadań wychowawczych i edukacyjnych szkoły.
Czym będzie mogła zajmować się spółdzielnia?
Zakres działalności został określony bardzo szeroko. Spółdzielnia będzie mogła prowadzić:
- działalność usługową,
- działalność handlową,
- działalność wytwórczą,
- działalność społeczno-kulturalną,
- działalność promocyjną,
- działalność edukacyjną.
Adresatami tych działań mogą być zarówno uczniowie i szkoła, jak również środowisko lokalne.
A to oznacza możliwość prowadzenia m.in.:
- sklepiku szkolnego,
- kiermaszów,
- akcji charytatywnych,
- szkolnych punktów usługowych,
- warsztatów edukacyjnych,
- przedsięwzięć promujących szkołę.
Co istotne działalność spółdzielni uczniowskiej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców.
Oznacza to m.in., że spółdzielnia:
- nie posiada osobowości prawnej,
- nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego,
- nie prowadzi pełnej księgowości,
- nie sporządza sprawozdań finansowych na podstawie ustawy o rachunkowości.
Przewidziano natomiast obowiązek prowadzenia uproszczonej ewidencji pozwalającej kontrolować członkostwo, majątek oraz wyniki działalności.
Założenie spółdzielni
Ta inicjatywa będzie należała do uczniów.
Warunkiem założenia spółdzielni jest:
- co najmniej pięciu uczniów, którzy ukończyli 13 lat,
- przygotowanie projektu statutu,
- przedstawienie listy założycieli,
- uzyskanie pisemnych zgód rodziców w przypadku uczniów niepełnoletnich.
Dokumenty zostaną przekazane dyrektorowi szkoły i to do niego należy wyrażenie zgody na utworzenie spółdzielni po uzgodnieniu z założycielami warunków jej funkcjonowania.
Dyrektor i spółdzielnia
Warto zwrócić na rolę i zadania dyrektora w obszarze działania spółdzielni. Zostały one wyraźnie określone w ustawie.
Do jego obowiązków będzie należało przede wszystkim:
- wyrażenie zgody na utworzenie spółdzielni,
- uzgodnienie zasad jej funkcjonowania,
- wyznaczenie nauczyciela-opiekuna (za jego pisemną zgodą),
- nadzorowanie zgodności działalności spółdzielni z funkcjonowaniem szkoły.
Do dyrektor będzie także należała kontrola działaności spółdzielni, a jeśli jej działalność nie będzie zgodna ze statutem szkoły, będzie miał możliwość zakończenia jej działalności.
Subskrybuj
Wykup abonament i korzystaj z wiedzy naszych ekspertów
